kvant nuqtalar 3

PDF 9 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

kvant nuqtalar kvant nuqtalar atom fizikasi fanidan mustaqil ish sojida mannabova o’zbekiston milly universiteti fizika fakulteti f2203-guruh talabasi kirish 2023-yilda kimyo bo‘yicha nobel mukofoti bitta kashfiyot uchun uchta olimga berildi. mungi bavendi, lui bryus va aleksey ekimovlar kvant nuqtalari – noyob optik va elektron xususiyatlarga ega yarimo‘tkazgichli nanokristallarni kashf etgani va sintez qilgani uchun oliy ilmiy mukofotga sazovor bo‘ldi. kvant nuqtalari turli sohalarda qo'llaniladi yoki tez orada qo'llaniladi: displey ishlab chiqarishdan quyosh energiyasi va biomeditsinagacha. kvant dunyosi biz o'rganib qolgan makrodunyoga nisbatan o'z qonunlari bilan yashaydi. makro dunyo uchun to'g'ri bo'lgan narsa kvant olamida ham ishlamaydi va aksincha. atomlar makroskopik hajmlarda yig'ilganda, modda bizga tanish va intuitiv xususiyatlarni rivojlantiradi: og'irlik, zichlik, elektr o'tkazuvchanlik, aks ettirish va boshqalar. biroq, agar biz bitta atom darajasiga tushsak va u erda bir xil xususiyatlarni qidirsak, bunday qidiruvda barcha ma'no yo'qoladi, chunki biz izlayotgan belgilar yo'qolib, boshqa mutlaqo tushunarsiz intuitiv xususiyatlarga ega bo'ladi. tizimning o'lchami …

2 / 9

atomlar xossalarini kvant darajasida makrodarajada ilgari ko'rilmagan makro xarakteristikaga ega bo'lgan moddalar va materiallarni oladigan tarzda o'zgartirish bilan shug'ullanadi. va bu kvant nuqtalari bilan bog'liq: ular go'yo ikki dunyo chegarasida mavjud. kvant nuqtalarining nanokristallari juda kichik bo'lsa ham (2 nanometrdan), deyarli makrofizika ob'ektlari hisoblanadi. biroq ularning amaliy xossalari kvant olami qonunlari natijasida vujudga keladi. bu zarralar qiziqarli, chunki ularning elektron xossalari kristallning o'lchami va shakliga bog'liq. kvant nuqtalarining o'lchami va shaklini o'zgartirib, siz ularning xususiyatlarini boshqarishingiz mumkin: rangini o'zgartiring va yorug'likni elektrga aylantirishga majbur qiling. kvant nuqtalari nafaqat makro va kvant olamining xususiyatlarini o'zida mujassamlashtirgan, balki odamlarga bu xususiyatdan amalda foydalanish imkonini beradigan bir nechta ob'ektlardan biridir. aynan shuning uchun olimlar uchligiga nobel mukofoti berildi. qizig'i shundaki, kvant nuqtalari saksoninchi yillarda ikki marta kashf etilgan, ammo ular ularni qanday sintez qilishni faqat o'n yildan keyin o'rgangan. asosiy g’oya kvant nuqtalari bu texnologik maqsadlarda foydalanish mumkin bo‘lgan substrat, yoki, faol kvant …

3 / 9

lari atiga 5-10 ta atomning o‘lchamiga teng demakdir. shu sababli ham, kvant nuqtalari o‘zini xuddi atomlar singari tutadi va ularda ham, alohida olingan atomning fizik xossalari namoyon bo‘ladi. shu tufayli, bunday kvant nuqtalarini olimlar shuningdek «sun’iy atomlar» ham deb yuritishadi. kvant nuqtalarida elektronlar, pauli tamoyiliga ko‘ra, o‘tkazuvchanlik hududida diskret kvant pog‘onalarini egallay boshlaydi. materialning o‘zi yarimo‘tkazgichdan tayyorlangani bois, unda, o‘tkazuvchanlik hududi va ruxsat etilgan eng yuqori hudud orasida katta oraliq - ta’qiqlangan hudud yuzaga keladi. fotonlar valent hududdagi elektronlarni qo‘zg‘atadi va ularni o‘tkazuvchanlik hududiga o‘tishga majburlaydi. ushbu elektronlar o‘tkazuvchanlik hududiga o‘tishda o‘zidan foton nurlatadi va darhol valent hududga qaytadi. valent hudud va o‘tkazuvchanlik hududi orasidagi energiya farqini boshqarish uchun esa, nanozarralarning o‘lchamini o‘zgartirish yetarli bo‘ladi. kvant nuqtalarining o'ziga xos xususiyati ularning organik floroforlarga nisbatan eng yuqori fotostabilligidir. ular bir necha soat yoki hatto kunlar davomida o'chmaydi, an'anaviy fosforlarning xarakterli fotooqartirish vaqti bir necha daqiqalar bilan cheklangan. kvant nuqtalarining asosiy jismoniy …

4 / 9

iladi. kashfiyot tarixi 1970-yillarning oxirida sovet olimi aleksey ekimov rangli shisha ishlab chiqarish bo'yicha tajriba o'tkazdi. u xuddi shu qo'shimchaning yumshatilgan materialning qanday qizdirilishi va sovutilishiga qarab oynani turli xil ranglarga aylantirishi mumkinligini aniqladi. ekimov bu ta'sirga qiziqib, uning mexanizmini o'rganishga kirishdi. u mis xloriddan turli haroratlarda va isitish davrlarida shisha yasash uchun foydalangan va hosil bo'lgan oynada mis xlorid nanokristallarini topdi. ular turli o'lchamlarga va spektral xususiyatlarga ega edi. eng katta nanokristallar ekimov ma'lum makroskopik mis xlorid kristallari bilan bir xil to'lqin uzunligidagi so'rilgan nurni oldi. olim, shuningdek, nanokristal qanchalik kichik bo'lsa, u yutadigan to'lqinlar shunchalik qisqa ekanligini aniqladi. hammasini boshlagan mis xlorid kristali ekimov zarrachalar kattaligi moddaning optik xususiyatlariga ta'sir qilishini payqab, bu zarralarni kvant nuqtalari deb atadi. u o'z natijalarini 1981 yilda eksperimental va nazariy fizika jurnaliga maktublarda nashr etdi. amerikalik olim lui bryus sovet jurnallarini o'qimagan va ekimovning ishi haqida bilmagan. 1983 yilda u o'zining sovet …

5 / 9

va ikkinchi ixtirochisi ham barqaror va boshqariladigan ommaviy ishlab chiqarish usulini topa olmadi. nanokristall biroq, muammoni lui bryus munga bavendi shogirdi hal qildi, u 1993 yilda idealga yaqin nanokristallarni ishlab chiqarish texnologiyasini ixtiro qildi. u issiq erituvchida kadmiy selenid hosil qiluvchi reagentlardan foydalangan va ularni ingichka igna orqali eritma ichiga yuborgan. natijada kadmiy selenid nanozarralari hosil bo'ldi, ularning o'lchamlarini eritma haroratini o'zgartirish orqali boshqarish mumkin edi. bu usul nafaqat kadmiy selenid, balki boshqa moddalar uchun ham qulay va nisbatan arzon bo'lib chiqdi. bavendi kashfiyoti tufayli kvant nuqtalari amaliy foydalanish uchun mavjud bo'ldi. amaliy qo’llanishi displeylar kvant nuqtalari optoelektronika, quyosh energiyasi, lyuminestsent materiallar, biomeditsina va kvant kompyuterlari kabi sohalarda qo'llaniladi. asosiy ilovalardan biri kvant led va fotodiodlarni yaratishdir. ushbu qurilmalarda kvant nuqtalari faol hudud sifatida ishlatiladi, ular ko'k yorug'likni qizil va yashil ranglarga "o'zgartiradi", bu chiqishda (ko'k bilan birga) bizga kerakli rgb ni beradi. displeylarda kvant nuqtalaridan foydalanish texnologiyani amaliy qo'llashning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kvant nuqtalar 3"

kvant nuqtalar kvant nuqtalar atom fizikasi fanidan mustaqil ish sojida mannabova o’zbekiston milly universiteti fizika fakulteti f2203-guruh talabasi kirish 2023-yilda kimyo bo‘yicha nobel mukofoti bitta kashfiyot uchun uchta olimga berildi. mungi bavendi, lui bryus va aleksey ekimovlar kvant nuqtalari – noyob optik va elektron xususiyatlarga ega yarimo‘tkazgichli nanokristallarni kashf etgani va sintez qilgani uchun oliy ilmiy mukofotga sazovor bo‘ldi. kvant nuqtalari turli sohalarda qo'llaniladi yoki tez orada qo'llaniladi: displey ishlab chiqarishdan quyosh energiyasi va biomeditsinagacha. kvant dunyosi biz o'rganib qolgan makrodunyoga nisbatan o'z qonunlari bilan yashaydi. makro dunyo uchun to'g'ri bo'lgan narsa kvant olamida ham ishlamaydi va aksincha. atomlar makroskopik hajmlarda y...

Этот файл содержит 9 стр. в формате PDF (1,3 МБ). Чтобы скачать "kvant nuqtalar 3", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kvant nuqtalar 3 PDF 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram