nerv sistemasi (systema nervosum)

DOCX 85.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1538897662_72679.docx [bookmark: _goback]nerv sistemasi (systema nervosum) reja: 1. umurtqalararo yoki spinal nerv tugunlari ccanclia spinaliaj) periferik nervlar 2. orqa miya (medulla spinalis) 3. bosh miya (encephalon) 4. miya uzagi yoki stvoli odam nerv sistemasi juda murakkab tuzilgan boâlib, organizmdagi barcha hayotiy jarayonlarni boshqarishni va organizm-ning tashqi muhit bilan oâzaro aloqasini taâminlaydi. nerv-sistemasi endokrin sistemasi bilan chambarchas bogâlanib, yagona nerv-gumoral boshqaruv markazini hosil qiladi. anatomik jihatdan nerv sistemasi shartli ravishda markaziy va periferik qismlarga boâlinadi. nerv sistemasi taâsirida organizmda kechadigan barcha faoliyatlar funktcional sistema tarzida roây beradi. funktcional sistema - organizmning oâzgargan biror holatga moslashuvida roây beradigan markaziy va periferik mexanizmlarning dinamik uygâunlashuvidan iborat murakkab jarayondir. bu sistemaning oâziga xosligi uning tarkibiga kirgan strukturalarning dinamik oâzgaruvchanligidadir. funktcional sistema geterogen boâlib, uning tarkibiga turli anatomik sistemalarga mansub boâl-gan biror jarayonda ishtirok etuvchi elementlar kiradi. bajaradigan vazifasiga koâra nerv sistemasi somatik yoki tcerebrospinal hamda vegetativ nerv sistemasiga boâlinadi. somatik nerv sistemasi ichki organlar, …

âlnmida bafurja toâxtalib oâtilgan. nerv plastinkasidan hali nay hosil boâlmasdanoq, uning yuqori qirralaridan ikkita lateral hujayra tasmalari, yaâni tutun chizimchalari hosil boâladi. bu chizimchalardan esa umurtqalararo gangliylar yuzaga keladi. maâlumki nerv nayi dastavval bir qavat hujayralardan iborat. soângra, hujayralarning tez boâlinishi natijasida nay devori koâp qavatli hujayralarga ega boâladi. nerv nayi bosh (kranial) va dum (kaudal) teshiklarga ega. embrion taraqqiyotining toârtinchi haftasining oxiriga borib, oldin kaudal neyroporalar, soâng asta-sekin nerv nayining bosh tomonidagi teshik - kranial neyropora bekilib ketadi. nerv nayining bosh tomonida qopsimon kengayma mavjud boâlib, bu tuzilma birlamchi miya kurtagi hisoblanadi. nerv nayining shu qismida uchta birlamchi miya pufaklari: prosencephslon- oldingi, mesencephalon oârta, rhombencephalon - orqa miya pufagi roâyobga chiqadi. bu pufaklar bosh miyaning kurtagi hisoblanadi. keyingi jarayon, yaâni toârtinchi hafta davomida oldingi va orqa miya pufaklarining har biri bir-biridan ajralib ketmagan 2 ta pufakchaga boâlinadi. shunday qilib, 5 ta miya pufaklari hosil boâladi. nerv nayining qolgan qismidan …

hujayra - nerv (neyroblastlar) va tayanch (glioblastlar) hujayralar yuzaga keladi. markaziy perv sistemasining miya qobiqlari embriogenezning 2-oyida nerv kurtagi ektodermasidan (miyaning yumshok va toâr qavatlari) hamda markaziy nerv sistemasi kurtagini oâra-gan mezenximadan (qattiq miya pardasi) taraqqiy etadi. umurtqalararo yoki spinal nerv tugunlari ccanclia spinaliaj) ular ustki tomondan biriktiruvchi toâqimali kapsula bilan oâralgan boâlib, undan tugunning ichkarisiga stroma hosil qiluvchi tolalar tutami ketadi. organning stromasi kapillyar qon to- [image: ] 106- rasm. umurtqalararo nerv tuguân. gematoksnlin- eozin bilan boâyalgan. 06. 40â ok. 10. 1 â¢-nerv hujayralari; 2 - biriktiruvchi tuqimali kepsula: mirlarga boy boâlib, unda nerv tolalari va neyrotcitlar, hamda1 gliotcitlarni uchratish mumkin. nerv tugunining neyronlari aso-san organning chekka qismlarida gruppa boâlib joylashadi. tu-gunning oârta qismida esa nerv tolalari joylashadi. tugunni hosil qiluvchi hujayralar oâzlarining tuzilishlariga qarab bi-polyar, aniqrogâi, psevdounipolyar nerv hujayralariga kiradi. hujayraning tanasidan chiquvchi yakka oâsimta â«tâ» shaklida ikkiga boâlinadi: ularning biri dendrit, ikkinchisi neyritdir. dendritlar periferiyada sezuvchi apparatlar …

uruvchi qobigâida alohida hujayralar uchraydi. ayrim nerv tolalari oâzlarining yoânalishi boâyicha ingichka shoxchalarga tarmoqlanishi mumkin. nerv oâzaklari eng tashqi tomondan yogâ hujayralari va qon tomirlariga boy boâlgan biriktiruvchi toâqimali parda - epinevriy bilan qoplangan. har bir nerv oâzagi 2-6 nerv tolalar tutamlaridan iborat. nerv tolalarini oâz navbatida qatlam joylashgan hujay-ralar qavatidan va ingichka fibrillalardan iborat zich birik-tiruvchi toâqimali parda - perinevriy oâraydi. nerv tolalarining orasiga kirib boradigan biriktiruvchi toâqimaning ingichka qatlamlari esa endonevriy deb ataladi. nerv oâzaklarini oârab turuvchi parda limfa, qon tomirlar va nerv oxirlari bilan yaxshi taâminlangan. qon tomirlar epinev-riy orqali kirib, nerv oâzagining barcha qavatlarida zich toâr hosil qiladi. orqa miya (medulla spinalis) orqa miya ( medulla spinalis ) umurtqa pogâonasi kanali shida joylashib, 41-45 sm uzunlikka ega, 31-32 juft oldingi va shuncha orqa shoxlari boâladi. orqa miyaning oldingi va orqa shoxlarining oâzaro anatomik va funktcional bogâliq boâlgan qismlari segmentlar deb ataladi. birinchi 8 segment orqa miyaning …

odda neyritlari orqa miyadan chiqib ketuvchi oldingi shoxlardagi mulâtipolyar ildizcha hujayralari (neurocytus radicularis), oâsimtalari kulrang moddadan chiqmasdan sinapslar hosil qilib tugallanuvchi ichki hujayralar ( neurocytus internus ) va aksonlari orqa miyaning boshqa segmentlari oq moddasiga va bosh miyaning ayrim joylari tomon yoânaluvchi oâtkazuv yoâlini hosil qilgan tutamli hujayralardan ( neurocytus funicularis ) iborat. shunday qilib, mulâtipolyar nerv hujayralari kulrang moddaning tar-kibiy qismidir. [image: ] 107-rasm. orqa miya (sxema)., 1 - yumshoq parda; 2-orqa mnya oraliq tusigâi; 3 - oq modda. 4 - markaziy nay; 5 - orqa shox; 6 - oldingi shox; 7 - mulâtipolyar oki harakatlantiruvchi nerv hujayralari; 8 -â¢ kul-rang modda, 9 - oldingi oraliq yoriq. orqa shoxlar joylashgan erda orqa miyaga periferiyadan turli impulâslar olib keluvchi orqa ildizcha kiradi. orqa shox-larda taâsirni oâtkazishga tegishli boâlgan hujayra tanalari joylashgan. orqa miyaning oldingi shoxlarida esa periferik harakat neyronlarining tanalari boâlgan yirik hujayralar joylashgan. bu hujayralarning aksonlari oldingi ildizchani hosil …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nerv sistemasi (systema nervosum)"

1538897662_72679.docx [bookmark: _goback]nerv sistemasi (systema nervosum) reja: 1. umurtqalararo yoki spinal nerv tugunlari ccanclia spinaliaj) periferik nervlar 2. orqa miya (medulla spinalis) 3. bosh miya (encephalon) 4. miya uzagi yoki stvoli odam nerv sistemasi juda murakkab tuzilgan boâlib, organizmdagi barcha hayotiy jarayonlarni boshqarishni va organizm-ning tashqi muhit bilan oâzaro aloqasini taâminlaydi. nerv-sistemasi endokrin sistemasi bilan chambarchas bogâlanib, yagona nerv-gumoral boshqaruv markazini hosil qiladi. anatomik jihatdan nerv sistemasi shartli ravishda markaziy va periferik qismlarga boâlinadi. nerv sistemasi taâsirida organizmda kechadigan barcha faoliyatlar funktcional sistema tarzida roây beradi. funktcional sistema - organizmning oâzgargan biro...

DOCX format, 85.7 KB. To download "nerv sistemasi (systema nervosum)", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv sistemasi (systema nervosu… DOCX Free download Telegram