hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi

ZIP 23 pages 875.7 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 875.7 KB

File type ZIP

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

1681120004.pptx /docprops/thumbnail.jpeg hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi ppt hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi hasharotlarning teri qatlami hasharotlarning teri qatlami ancha murakkab tuzilgan bo‘lib, ularni tashqi muhitning ta’siridan himoya qiladi, shu bilan birga ichki skelet vazifasini bajaradi, muskullar yopishib turishiga xizmat qiladi. tenda ko‘p miqdorda bezlar bo‘lib, ular maxsus vazifalarni bajaradi. hasharotlar tanasining ustki qalin qavati kutikula, ichki yupqa qavati gipoderma deyiladi. kutikula yana, o‘z navbatida, juda yupqa tashqi qavat hosil qilib, epikutikula va endikutikula ostida yotgan endokutikulaga aylanadigan anchagina qalin bo‘lgan ekzokutikulaga bo‘linadi. kutikulaning tashqi yupqa qavati – epikutikula ma’lum tuzilmaga ega emas va kutikulin degan murakkab moddadan tuzilgan. ular rivojlanish jarayonida ham o‘zgarib turishi mumkin. ular yuqori molekulali yog‘lar, mumsimon moddalardan tuzilgan bo‘ladi. ular hasharotlarni mexanik va kimyoviy ta’sirlardan himoya qilib turadi. suv o‘tkazmaydi, kislotalarda yaxshi erimaydi, lekin kuchli ishqoriy eritmalarda eriydi. bu xususiyat hasharotlar tashqi ta’sir natijasida kimyoviy moddalar, ya’ni insektitsidlar sintezlashida ahamiyatga ega bo‘ladi. hasharotlarning …

2 / 23

oplamining ostidagi qavat – gipodermindan ishlanib chiqadigan xitindan iborat. endokutikula gorizontal va, ba’zan vertikal tolalardan iborat. vertikal tolalar, ko‘pincha, xitinlashgan o‘simta deb ataladi. endokutikula bo‘g‘imlar o‘rtasida ancha yupqa bo‘lib, tananing ayrim qismlari harakatlanishiga yordam beradi. gipoderma bir qavat hujayralardan tashkil topgan bo‘lib, teri epiteliysini hosil qilib, ular kutikulaning ostida joylashadi. gipodermaning yosh hujayralari ustki tomonidan cho‘zilib, protoplazmatik ipga aylanadi, ulardan keyinchalik endokutikula qavati hosil bo‘ladi. shu bilan birga, gipoderma lichinka suyuqligini ajratadi, ana shu suyuqlik hasharotlarning po‘st tashlashdan oldin eski endokutikulasini ajratadi. asosiy parda yoki ba’zan membrana gipodermaning ostiga yopishgan bo‘lib, juda yupqa parda hosil qiladi. teri qoplami teri qoplami ustida har xil tuzilmalar bor. ular bo‘rtiqchalar, qirralar, jo‘yakchalar, tukchalar, qilchalar, tangachalar holida bo‘lib, to‘rt asosiy guruh: xetoidlar, samatoxetlar, dermatoxetlar va dermatolepidlarga bo‘linadi. xetoidlar kutikulaning mayda o‘simtalari, tishchalari, bo‘rtiqchalaridir. somatoxetlar xetoidlarga qaraganda ancha yirik bo‘lib, ular terining hamma qavatini ko‘tarib chiqishidan hosil bo‘lgan va ichida umumiy tana bo‘shlig‘i qo‘shiladigan bo‘shliq …

3 / 23

higa yordam beradi. uchida mayda teshikchalari bo‘lgan, bulutsimon tuzilgan, tangacha ko‘rinishidagi, qiyofasi o‘zgargan dermatolepidlar androkoniy deb ataladi. ba’zi kapalaklar erkagi tanasining har xil qismlarida androkoniylar urg‘ochilarini jalb etadigan hidli moddalar chiqarib turadi. teri bezlari ular bir va ko‘p hujayrali bo‘lib, shakli naysimon, xaltachasimon yoki shingilsimon. ayrim hollarda bir hujayrali bezlar bir-biriga yaqin joyda bo‘lib, bezli maydon hosil qiladi. teri bezlari chiqarish kanalining uchiterining tekis yuzasida yoki bo‘rtiqchalar tukchalaridan tashqariga ochiladi. ayrim hollarda, hasharotlar ta’sirlanganda, tashqariga bo‘rtib chiqadi, ba’zan umuman teshikchalar bo‘lmaydi, ular terlash orqali tashqariga chiqadi hasharotlar tanasining rangi turli xil bo‘lib, rang beruvchi moddalar – pigmentlar, ko‘pincha, gipodermada, ba’zan kutikulada va yog‘ tanachalarida joylashgan bo‘ladi. kutikular rang turg‘un – o‘zgarmas bo‘lib, hasharot nobud bo‘lgandan keyin ham o‘zgarmaydi. gipodermal rang o‘zgaruvchan bo‘lib, hasharot nobud bo‘lgandan so‘ng ular chirishi natijasida rangi ham o‘zgaradi. ularning asosiy pigmenti murakkab oqsil – melanindan iborat. melanin kutikular pigmentlarda sariq va och qo‘ng‘ir rangdan to qora …

4 / 23

g tashqi yo‘li terining tashqi yuzasiga ochiladi. ba’zilarining yo‘li bo‘lmaydi. ularning sekreti «terlash» orqali tashqariga chiqadi. hasharotlarning teri bezlari mum beruvchi, hid beruvchi va zaharli, lak beruvchi yoki qo‘rqituvchi sekretlar ishlab chiqaradi. hasharotlar tanasi va uning o‘simtalarini qoplab turgan teri qoplag‘ichi kutikular – o‘zaro elastik parda vositasi bilan tutashgan qattiq parchalardan tashkil topgan. terining bu tartibda tuzilishi hasharot tanasining ust tomonidan segmentlarga ajralishini ta‘minlaydi. teri tuzilishidagi bu xususiyat hasharotlarga muskullari vositasida tananing turli qismlarini egishga va uning o‘simtalarini qimirlatishiga imkoniyat beradi. hasharotlarning terisi 3 ta asosiy qatlamdan, ya’ni kutikula, gipoderma va bazal membranadan iborat. kutikula terining ustki qismi bo‘lib, gipodermaning mahsuloti hisoblanadi va u hujayraviy tuzilshiga ega emas. kutikula hasharotning tashqi skeletini hosil qiladi. muskullarning yopishish joyi bo‘lib, uni mexanik va kimyoviy ta‘sirlardan himoya qiladi. kutikula murakkab gistologik tuzilishga ega va u tashqi hamda ichki qatlamlarga bo‘linadi tashqi qatlam yoki epikutikula juda yupqa (1-4 mikrondan oshmaydi) bo‘ladi. u strukturasiz bo‘lib, …

5 / 23

‘lib, uning tarkibi har xil hasharotlarda, hatto bitta hasharot tanasining turli qismlarida va hayotining har xil davrlarida turlicha bo‘ladi. hasharot qoplamining mexanik jihatdan puxta va qattiq bo‘lishi xitinning miqdoriga bog‘liq degan fikrlar bor. xitin elastik modda, qoplamning qattiqligi xitin bilan boshqa moddalar aralashmasidan vujudga keladi va asosan kutikulinning miqdoriga bog‘liq bo‘ladi. xitin rangsiz modda, ammo melanin bo‘lishi tufayli ekzokutikula - qoramtir rangga kiradi. ekzokutikula puxta va qattiq bo‘lganligi tufayli hasharotni mexanik va kimyoviy ta‘sirlardan saqlaydi. ekzokutikula gomogen va strukturasiz moddadir. endokutikula - asosan teri qoplamining ostidagi qavat gipodermadan ishlanib chiqadigan xitinidan iborat. endokutikula tolasimon tuzilishga ega. tolalar qavati ko‘pincha gorizontal holatda joylashgan. odatda, kutikula, xususan ekzokutikula bo‘g‘imlar o‘rtasida ancha yupqa bo‘ladi, bu esa tananing ayrim qismlarini harakatchan bo‘lishini ta‘minlaydi. gipoderma bir qavat hujayralardan iborat bo‘lib, teri epiteliyasini hosil qiladi va kutikulaning ostida joylashgan hujayralar silindr shaklda yoki ostki tomoni o‘simtali bo‘ladi; hujayralar ichidagi yadro yumaloq yoki oval shaklga ega. gipodermaning …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi"

1681120004.pptx /docprops/thumbnail.jpeg hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi ppt hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi hasharotlarning teri qatlami hasharotlarning teri qatlami ancha murakkab tuzilgan bo‘lib, ularni tashqi muhitning ta’siridan himoya qiladi, shu bilan birga ichki skelet vazifasini bajaradi, muskullar yopishib turishiga xizmat qiladi. tenda ko‘p miqdorda bezlar bo‘lib, ular maxsus vazifalarni bajaradi. hasharotlar tanasining ustki qalin qavati kutikula, ichki yupqa qavati gipoderma deyiladi. kutikula yana, o‘z navbatida, juda yupqa tashqi qavat hosil qilib, epikutikula va endikutikula ostida yotgan endokutikulaga aylanadigan anchagina qalin bo‘lgan ekzokutikulaga bo‘linadi. kutikulaning tashqi yupqa qavati – epikutikula ma’lum tuzilma...

This file contains 23 pages in ZIP format (875.7 KB). To download "hasharotlarning teri qoplami va muskullarining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: hasharotlarning teri qoplami va… ZIP 23 pages Free download Telegram