yangiqanotli to’la metamorfozali hasharotlarga tavsifnoma

ZIP 13 pages 51.0 KB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 13
yangiqanotli to’la metamorfozali hasharotlarga tavsifnoma reja: 1. qattiq qanotlilar turkum vakillari biologiyasi 2. elpig’ich qanotlilar turkumi vakillari biologiyasi 3. xulosa to’liq o’zgarishli hasharotlar. qattig’ qanotlilar. (oleptera) yoki g’o’ng’izlar turkumiga kiruvchi hasharotlari oldingi qanotlarining tomirlanishi aniq emas, shoxsimon yoki terisimon ust g’anotga aylangan, og’iz apparati kemiruvchi tipda tuzilgan. lichinkalari chuvalchangsimon. qo’ng’izlar ust ko’rinishi va katta kichikligi juda turli-tuman. kattaligi 0,3-1 mm (masalan, parda g’anotlilar)dan to 10-15 smga (masalan “gigant” plakcha-bo’rtlilar) bo’lishi mumkin. ust qanotlari qorincha uchiga qadar etib boradi. lekin qator oilalarga mansub turlarda (jumladan, donxo’rlar, ko’p plakcha - burtlilar va boshqalar) qorincha oxiriga etmay qoladi. stafilinidlar oilasiga mansub ba‘zi turlarda xuddi quloqqazgichlar turkumidagi kabi juda qisqargan. ust qanotlarining boshlanish qismida aniq ajralib turgan uchburchak qalqoncha o’rta elkaning o’rta skleriti bor. orqa qanotlari pardasimon. odatda, ust qanotlarga nisbatan anchagina uzun (tinchlanganda uzunligiga va ko’ndalangiga taxlana oladi). org’a qanotlarning tomirlanishi qattiq qanotlilar sistematikasida muhim belgi hisoblanadi. ba‘zi tur qo’ng’izlarning qanotlari yo’q, bunday …
2 / 13
yaqin oilalarga mansub turlarda panja formulasi 4-4-4 va hakozo turlarda tuzilgan. yug’orilardan ko’rinib turibdiki, qo’ng’izlar sistematikasida panjalar tuzilishi katta ahamiyatga ega. ovqat hazm qilish sistemasi to’la taraqqiy etgan. o’rta ichakda ko’p miqdorda mayda o’simtalar joylashgan va yirtqich turlarida o’ljaga ovqat hazm qilish shirasi tushirishga moslashgan. malpigiy naychalari soni 4-6 ta, ularning miqdori va tuzilishi sistematikada katta ahamiyatga ega. nerv sistemasi qator sodda gruppalarda 3-ko’krak va 6-8 qorinchadagi nerv zanjiri tugunchalaridan iborat. nafas olish sistemasi suvda yashovchi formalarida jiddiy o’zgargan. quruqda yashovchi ko’pgina turlarida havo xaltachalari bor. ko’pchilik qo’ng’izlar yil davomida bir, qisman 2-3 bo’g’in berib urchiydi. tuprokda uchraydigan turlari (masalan, chertmaksilar, xrushlar va boshg’alar) asta-sekin rivojlanganligidan, bir bo’g’in urchish uchun 3-5 yil lozim bo’ladi. ko’pchilik tur qo’ng’izlar etuk, boshqalari g’umbak, ba‘zilari lichinka fazasida qishlaydilar. etuk fazasida qishlovchilar ko’klamda g’o’shimcha ovg’atlanadi, shuning uchun ular jiddiy zarar keltirshi mumkin. toshg’ollar va tanaxo’rlar kenja turkumiga mansub g’or oilalarning lichinkalari serharakatchan, tanasi yassi formali …
3 / 13
rlar va turli xo’rlar) ni tashkil etadi. ekin maydonlari zonalarida uchraydigan qo’ng’izlar ko’p. tanaxurlar kenja turkumi (adephaga)ga mansub tur qo’ng’izlarning orqa oyoq toshchalari uzun. panja formulasi 5-5-5. urug’donlari sodda, naychalari o’rami kabi ko’rinishda, tuxum naychalari politrofik tipda, malpigay naychalari 4 naychadan tashkil topgan. lichinkalari kompodeosimon, ularning oyoqlari aniq panjali va odatda, ikki tirnoqli. qo’ng’iz va lichinkalar yirtichlik bilan ozig’lanadi. quyida kenja turkumning ba‘zi oilalariga to’xtalamiz. toshqollar (arabidae) oilasiga 20 mingdan ortiq turi kiradi. ko’rinishi qora va qisman metall rangda tanadi. oyoqlari yugurdak tipda tuzilgan. yirik toshqollar-karabuslar (arabuya) avlodiga qarashli tur toshqollar yirik va keng tarqalgan. qrim va kavkaz tag’larida uchraydigan yirik (5 smcha) shillig’qurtlar shular jumlasidir. chiroqli tanlilar (alosoma suophonta) va unga yag’in turlar daraxtlarda yashovchi kapalakgqurtlar bilan oziqlanib foyda keladi. zararkunanda va foydali turlari bor. suvsuzarlar (dutisidae) oilasiga mansub turlarning tanasi suyri shaklda oyoqlari suzuvchi tipda tuzilgan, nafas teshikchalari ust qanotlari ostiga o’rnashgan. qo’ng’izlar ustqanotlari uchi va qorincha oraliqdagi …
4 / 13
larga ega. malpigiy naychalari turli xilda. lichinkalari chuvalchangsimon, oyoq panjalari juda aniq ajralmagan, bir tirnoqli. bir nechta bosh oila va oilalarga bo’linadi. stafilinoidsimonlar bosh oilasi (starhulinadea) ko’pchilik tur qo’ng’izlarda ustqanotlari qorincha oxiriga etib bormaydi va uchini qoplamaydi. orqa qanotlari stafiliniod tipida tomirlangan. lichinkalari chuvalchangsimon. shu gruppadagi stafilinidlar (qisqa ust qanotlilar) oilasi (staphrlinidae) vakillari ustqanotlarining juda ham qisqaligi va qorinchasining xakatchanligi bilan harakterlidir. turlari ko’p. ko’pchiligi yirtqich, o’zidan kichik hasharotlar va kanalarga xujum qiladi. etuk zoti, lichinkalari turli chirindi va go’ng oraliqida, toshlar kabi joylarda uchraydi. patqanotlilar (ptiliidae) oilasiga mansub qo’ng’izlar, juda mayda (tana uzunligi 0,25-2 mm) bo’lib, orqa qanotlari juda ingichka, uzun tuklar bilan qoplangan va ust qanotlari ostidan chiqib turadi. quruq gungda, o’simlik qoldiqlari ostida, hasharotlar inlarida uchraydi. ba‘zan to’da bo’lib yashaydi. skarabeidsimonlar bosh oilasi (sarabaeidea) gruppasiga yirik, qisman juda yirik qo’ng’izlar kiradi. ularning burtlari plakcha yoki taroqsimon tug’nag’ichboshli, panjalar tuzilishi 5-5-5. lichinkalari yirik, 3 juft oyoqli, tuproqda, gung …
5 / 13
goliathus) janubiy osiyoda juda zararli palma shoxburuni (orutes rhinoerus) plakcha burtlilar oilasining tropik gigant vakillaridan hisoblanadi. oxirgi tur lichinkasining uzunligi 12 sm ga etib boradi. o’rta osiyoda uchraydigan turkiston shoxburun qo’ng’iz (orutes punstipennis) ning kattaligi 2,5-3 sm. qo’ng’iz va lichinkalari chirigan go’ng, qipiq qirindilari va ba‘zan daraxt kallaklaridagi chirindilarda uchraydi. chertmakchilar (elateridae) oilasiga mansub qo’ng’izlarning tanasi chu-ziq, oldingi ko’kragi, gavdaning boshqa qismlari bilan harakatchan o’rnash-gan, old elka, orqa yonboshi burchaklari chuzig’ va uchli. panja tuzilishi formulasi 5-5-5. lichinkalari tanasi ingichka va tig’iz, odatda, tuproqda yashaydi va ba‘zi turlari ildizlarni kemirib, qishloq xo’jaligiga katta zarar keltiradi. qo’ng’izlarning oyoqlari qisqa. amerikada uchraydigan ba‘zi turlarning old elkasida juft va qorinchasi pastida bitta sariq dog’ ko’rinishida yorug’lik beruvchi organi bor. kukuxo (30-40 mm) tur qo’ng’iz chiqargan yorug’likda kechasi kitob o’qish mumkin. chertmakchilar sekin (3-5 yil davomida) rivojlanadi. o’simlikka zarar keltiruvchi turlari ko’p. oltinqo’ng’izlar (buprestidae) oilasi chertmakchilar oilasiga yaqin turadi. bu oilaga mansub qo’ng’izlarning sakrash …
6 / 13
i. lichinkalari tuprog’ ichida yoki chirigan yog’ochlarda uchraydi. ular etuk zotlari kabi yirtg’ichlik bilan ozig’lanadi. ba‘zan mustag’il sila sifatida harakterlnuvchi yorig’dorlar (larnpuridae), g’orinchasi oxirgi segmentlarida yorug’lik beradigan organlari bor. urug’lar, urg’ochi zotlari g’anotsiz, lichinkasimon ko’rinishda bo’ladi. terixo’rlar (derrnastidae) oilasiga mansub, g’o’ng’izlar mayda yoki yirikrog’ bo’ladi. burtlari g’isg’a, to’g’nag’ichsimon, oyog’lari g’isg’a, panja tuzilish formulasi 5-5-5. lichinka g’isman sompodeosimon, tuklar bilan g’oplangan, harakatchan, ko’krak g’ismida uch juft oyog’lari bor. hayvon mahsulotlari - muyna, teri, hayvon kollektsiyalari, pilla, sir va boshg’alar bilan ozig’lanadi. yassitanlilar (aujidae) oilasining turlari ko’p emas. g’o’ng’izlar mayda (1,5-6 mm) bo’lib, tanasi yassi, ngichka, erkin tutashgan boshga ega. burtlari ipsimon yoki to’g’nag’ichsimon. ko’pchilik turlari po’stlog’ ostida va yog’ochda yashaydi. g’o’ng’iz va lichinkalar yirtg’ich, ular po’stlog’xur va boshg’a zararkunandalarga hujum g’iladi. ba‘zi turlari omborlarda yashaydi va zarar keltiradi, masalan malla unxo’r va surinam unxo’ri. koktsinellidlar yoki tugmachag’o’ng’izlar (oinelledae) oilasiga mansub vakillari g’isman yirtg’ich va g’isman o’simlikxur hisoblanadi. tanasi turli rangda, elka …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yangiqanotli to’la metamorfozali hasharotlarga tavsifnoma"

yangiqanotli to’la metamorfozali hasharotlarga tavsifnoma reja: 1. qattiq qanotlilar turkum vakillari biologiyasi 2. elpig’ich qanotlilar turkumi vakillari biologiyasi 3. xulosa to’liq o’zgarishli hasharotlar. qattig’ qanotlilar. (oleptera) yoki g’o’ng’izlar turkumiga kiruvchi hasharotlari oldingi qanotlarining tomirlanishi aniq emas, shoxsimon yoki terisimon ust g’anotga aylangan, og’iz apparati kemiruvchi tipda tuzilgan. lichinkalari chuvalchangsimon. qo’ng’izlar ust ko’rinishi va katta kichikligi juda turli-tuman. kattaligi 0,3-1 mm (masalan, parda g’anotlilar)dan to 10-15 smga (masalan “gigant” plakcha-bo’rtlilar) bo’lishi mumkin. ust qanotlari qorincha uchiga qadar etib boradi. lekin qator oilalarga mansub turlarda (jumladan, donxo’rlar, ko’p pl...

This file contains 13 pages in ZIP format (51.0 KB). To download "yangiqanotli to’la metamorfozali hasharotlarga tavsifnoma", click the Telegram button on the left.

Tags: yangiqanotli to’la metamorfozal… ZIP 13 pages Free download Telegram