sut emizuvchilar yoki darrandalar (mammalia) sinfi

ZIP 13 pages 69.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.0 KB

File type ZIP

Pages 13

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

sut emizuvchilar yoki darrandalar (mammalia) sinfi sut emizuvchilar umurtqalilarning eng yuqori tuzilgan va taraqqiy etgan sinfidir. ularning bu darajada yuqori tuzilishi shunda koârinadiki, barcha organ sistemalari hammadan koâp diffirenstiyalangan, bundan tashqari bosh miyasi juda katta, unda bir qancha xidlov organlari yaxshi rivojlangan. hidlov organlari katta, unda bir qancha xidlov chianoqlari bor, bu organ eshituv organi bilan birga sut emizuvchi hayvonlarni ovqat topishida, erkak va urochilarini topishida yoâl koârsat`uvchi organ hisoblanadi. sut emizuvchilarning progressiv ravishda tez taraqqiy qilganligini taâriflovchi ikkinchi moment tishlarni kurak tish, qoziq tish va oziq tishlarga boâlinishidir. urulanish ichki urulanishdan iborat embrion organizm ichida bachadonda rivojlanadi, hamda sut bezlarining mavjudligi, bolasi dastlab shu bezlar ishlab chiqargan âsutâ orqali oâsadi. sut emizuvchilar tuzilishining umumiy obrazi gavda shakli â sut emizuvchilar gavda shakli nihoyatda xilma-xildir. besh barmoqli toârtta oyoqlarda baland koâtarilib turadigan uzunchoq tana hammadan ham xarakterlidir, bunday gavdada oârtacha kattalikdagi bosh, ajralib turuvchi boâyin va dumlar mavjud boâlib sudralib …

2 / 13

ska (emchak) boâladi. soâskalar soni bola tuishiga qarab 1 juftdan 14 juftgacha boâladi. umrtqa poonasi â sut emizuvchilar umrtqa poonasining eng xarakterli belgilaridan biri boâyin umrtqasining ettita boâlishidir. bularning hammasida koâkrak qafasi mavjud. bosh suyagi juda murakkab tuzilgan boâlib qoâzalmas choklar orqali bir biriga birikkan. elka kamari â sut emizuvchilarning elka kamari, asosan faqat kurakdan iborat boâladi. chunki oâmrov suyagi koâpgina darrandalarda yoâqolib ketgan. chanoq kamari â sudralib yuruvchilarnikiga oâxshaydi. juft oyoqlar skeleti â koâpchilik guruppalarda kam ixtisoslashgan boâlib tipik besh barmoqli oyoq sxemasiga oâxshash tuzilgan. juft tuyoqlilarda i - barmoq yoâq boâlib ketadi, ii - hamda v - barmoq kichrayadi, ammo barobar uzunlikdagi iii - va iv - barmoqlar nihoyatda taraqqiy etadi. toq tuyoqlilarda uchinchi barmoqdan tashqari hamma barmoqlar kichrayadi. kitlarda orqa oyoq yoâqolib ketadi. koârshapalaklarda faqat oldingi bitta barmoq oâz tuzulishini saqlab qoladi, qolganlari esa juda ham uzayib, oralarida yupqa parda tortilgan. bosh miyasi â miya yarim sharlarining …

3 / 13

z oldi boâshliida bir juft ovqat saqlovchi xalta boâladi. ola xoârjinli sichqon. soâlak bezlari â sut emizuvchilarda 4 juft soâlak bezlari boâladi. tishlari â uch guruppaga â kurak, qoziq, oziq tishlarga boâlinib oziq tishlar katta va kichik oziq tishlarga boâlinadi. (faqat kitlarda bular hammasi bir xil konussimon) sut emizuvchilarda tishlar ovqatlanish hayoti kechirishiga qarab tishlar turlicha tuzilgan boâladi. incisivi â kurak tishlar canini â qoziq tishlar praemolares â kichik oziq tishlar molares â katta oziq tishlar ustki jalarning bir tomondagi tishlari soni chiziq ustiga, pastkki janing bir tomondagi sonlari chiziq ostiga yoziladi. masalan: quyon tish formulasi : [image: image1.wmf]; 1 2 [image: image2.wmf]; 0 0 c [image: image3.wmf]; 2 3 pm [image: image4.wmf]28 3 3 = m yoki qisqacha [image: image5.wmf]28 3 2 0 1 3 3 0 2 = ã ã ã ã ã ã odamniki : [image: image6.wmf]; 2 2 1 [image: image7.wmf]; 1 1 c [image: image8.wmf]; …

4 / 13

klar tanasi qiyosan kichik, loviyasimon boâladi. jinsiy organlari- erkaklarda urudon, urochilarida tuxumdon boâladi. tuxumi (bir teshiklilardan tashqari) juda kichik boâladi. rivojlanishi - barcha sut emizuvchilar tirik tuadigan hayvonlardir, chunki ularda urulanish organizm ichkarisida boâlishi bilan birga embrion ona hisobiga oziqlanadi. bu yoâldosh orqali amalga oshiriladi. sut emizuvchilarning sistematik obzori kloakalilar yoki sodda darrandalar kenja sinfi: bu kenja sinfga bir teshiklilar turkumini hosil qiladigan oârdakburun va exidna kirib bir qancha primetiv belgilari bilan xarakterlanadi: birinchidan ovqatli sariqlik moddasiga boy boâlgan katta katta tuxum qoâyadi. 2 chidan ichaklari bilan tanosil sinusi bitta kaloakaga ochilgan. 3chi emchaklari boâlmaydi, shunga koâra sut bezlari maxsus teshikli erga ochiladi, bolalari shu erga chiqqan bezni yalaydi. oârdakburun avstraliya bilan tasmaniyada tarqalgan. suv va quruqda hayot kechiradi. gavdasi qalin qisqa moâyna bilan qoplangan. qisqa besh barmoqli oyoqlarida pardalar bor. chuqur er osti uyasida yashaydi. shu erda tuxum qoâyadi. moâynasi qimmatbaho. exidna faqt avstraliya yangi gveniyada uchraydi. yopishqoq tili …

5 / 13

angan. gavdasi jun bilan, baâzilari esa igna bilan qoplangan. bular astraliyada, janubiy amerikaning katta qismida uchramaydi. bizda tipratikan, erqazar, krot, vñxuxol va boshqalar uchraydi. hammasi xashoratxoâr. 2-8 tagacha koâr tirik bola tuadi. qulay sharoitda 2 marotabagacha 1 yilda bolalaydi. deyarli foydali. qoâl qanotlilar turkumi bu turkumga ham kichik sut emizuvchi hayvonlar kiradi. hammasi havoda uchishga moslashgan. barmoqlari uzun. bir-biriga tutashib turuvchi parda bor. bu parda ham tanaga qoâllar orqali tutashgan boâladi. asosan tunda aktiv hayot kechiradi. koâzi yaxshi koâramaydi. oâzidan toâlqin tarqatadi. radiolokastiya orqali orinterlaydi. dunyo faunasida 800 turi uchraydi. kaloniya boâlib hayot kechiradi. devorlar yoruida, orlarda, kovaklarda yashaydi. bir yilda 1 marta 1-2 ta yalonoch koâr bola tuadi. janubiy amerikada yashaydiganlari qon soârishga ixtisoslashgan. vamperlar. kemiruvchilar turkumi bu turkumga kichik va oârtacha kattalikdagi oâsimlikxoâr sut emizuvchilar kiradi. kurak tishlar yaxshi tarqqiy etgan. 2500 dan ortiq turi bor. er sharining hamma qismlarida uchraydi. er ostida, er ustida, daraxtda, suvda yashaydigan …

6 / 13

hashga moslashgan. oyoqlar kurakka aylangan, baâzilarida yoâqolib ketgan (keyingi oyoq). gavdasi qalin yo bilan qoplangan. bular asosan qutb doiralarida yashaydi. umri suvda kechadi lekin dam olgani, koâpaygani, uxlagani muzliklarga, quruqlikka chiqadi. bular ichida eng yirigi morj, (uzunligi 4 m. o 1 t.) quloqli tyulen, dengiz mushugi, baykal nerpasi, grenlandiya tyuleni, kaspiy tyuleni va boshqalar. bular koâpayishi vaqtida soxilga chiqadi. poligamiya hodisasi. kitsimonlar turkumi bu hayvonlarni dunyo foaunasiga 90 dan ortiq turi mavjud. gavdasi torpedasimon, orqa oyoqlari yoâqolgan, oldingi oyoqlar kurakka aylangan. dum gorizantal suzgich qanotdan iborat. chanoq kamari yoâq. shuning uchun yirik bola tuadi. bular organizmida qalin yo qatlami mavjud. yo qalinligi teri ostiga 50 smgacha boradi. atmosfera havosi bilan nafas oladi. suv ostiga 45 mgacha tura oladi. oâpka havo siimi nihoyatda katta â 14 ming litrgacha havo ketadi. (koâk kitda). bitta bola tuadi, bolasini sut bilan boqadi. yirik kitlar bolasi 1 sutkada 100 kgcha oirlashadi, 1 sutkada 250-300 litr …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sut emizuvchilar yoki darrandalar (mammalia) sinfi"

sut emizuvchilar yoki darrandalar (mammalia) sinfi sut emizuvchilar umurtqalilarning eng yuqori tuzilgan va taraqqiy etgan sinfidir. ularning bu darajada yuqori tuzilishi shunda koârinadiki, barcha organ sistemalari hammadan koâp diffirenstiyalangan, bundan tashqari bosh miyasi juda katta, unda bir qancha xidlov organlari yaxshi rivojlangan. hidlov organlari katta, unda bir qancha xidlov chianoqlari bor, bu organ eshituv organi bilan birga sut emizuvchi hayvonlarni ovqat topishida, erkak va urochilarini topishida yoâl koârsat`uvchi organ hisoblanadi. sut emizuvchilarning progressiv ravishda tez taraqqiy qilganligini taâriflovchi ikkinchi moment tishlarni kurak tish, qoziq tish va oziq tishlarga boâlinishidir. urulanish ichki urulanishdan iborat embrion organizm ichida bachadond...

This file contains 13 pages in ZIP format (69.0 KB). To download "sut emizuvchilar yoki darrandalar (mammalia) sinfi", click the Telegram button on the left.

Tags: sut emizuvchilar yoki darrandal… ZIP 13 pages Free download Telegram