Orqaga

gastrulyasiya

ZIP 9 sahifa 69,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 9
gastrulyasiya reja: 1.gastnilyasiya va uning tiplari. 2. gastrulyasiya sabablari. 3. taraqqiyotning dastlabki bosqichlarining molekulyar-genetik mexanizmi morula yoki blastuladan keyin, ya'ni embrionning bir qavatlilik davridan keyin embrionning ikki qavatlik davri boshlanadi. embrionning ikki qavatlik davri gastrula deb, bu jarayonning o'zi esa gastrulyasiya deb ataladi. gastrulyasiya grekcha gaster - qorincha degan ma'noni bildiradi. bu qavatlar embrion varaqlari yoki qavatlari deb ataladi. bu qavatlarning tashqisi ektoderma (ectos - tashqi, derma - teri), ichkisini esa entoderma (entos - ichki) qavatlar deb nomlanadi. ikki qavatli embrion bosqichini deyarli hamma ko'p hujayrali hayvonlar bosib o'tadi. gastrulyasiya jarayoni embrionning blastula yoki morula davrining davomi hisoblanadi-blastulaning ma'lum tipigagastrulyasiyaning ham ma'lum tipi mos keladi.gastrulyasiyaning quyidagi tiplari mavjud: 1. ichga botib kirish - invaginasiya. bu seloblastuladan keyin sodir bo'ladi. bunda blastulaning vegetativ qutbi blastosel bo'shlig'iga botib kiradi. asta-sekinlik bilan u animal qutbga yetadi va embrion ikki qavatli bo'lib qoladi. vegetativ qutbdagi blastomerlar blastosel bo'shlig'iga botib kirishi tufayii bu bo'sbliq yo'qoladi …
2 / 9
o'ladi. bunday delyaminasiya birlamchi delyaminasiya deb ataladi va meduzalarda uchraydi. gastrulyasiyaning yuqorida aytilgan usullari blastomeriarning blastosel bo'shlig'iga chiqishi bilan hosil bo'ladi. gastrulyasiyaning yuqoridabayon etilgan tiplari alohida-alohidaholatda kamdan-kamuchraydi.butiplar bir vaqtningo'zidabittaembriondakuzatilishi mumkin. demak, uiar bir-birini to'ldirib turadi. gastrulyasiyaning oxiriga borib blastosel bo'shlig'i o'rnida gastrosel bo'shlig'i hosil bo'ladi. blastopor esa kichkina teshikka aylanadi. u og'izga, anal teshigiga (birlamchi yoki ikkilamchi og'izlilarda) yoki har ikkalasiga (bulutlar va kovakichlilarda) aylanishi mumkin. gastrulyasiya sabablari gastrulyasiya hodisasining tiplari va sabablari hozirgacha to'liq o'rganilrnaganligi sababli uning qonuniyatlari ham to'liq umumlashtirilmagan. shurimg uchun gastmlyasiyaga oid ba'zi nazariyalarga to'xtalamiz. 1. ba'zi embriologlar fikricha, gastrulyasiya sodir bo'lisbiga embrion hamma qismlarining bir xil o'smaganligi, notekis maydalanish sabab bo'ladi. epibolik gastrulyasiyada animal qutbga nisbatan vegetativ qutb sekin bo'linadi. ammo bu nazariya ancha qadimgi bo'lib, ko'plab ma'lumotlarni isbotlay olmaydi. jumladan, hujayra bo'linmasa ham, gastrulyasiya sodir bo'ladi. 2. l.rumbler 1902 yilda gastrulyasiya jarayonini mexanik yo'l bilan isbotiashni taklif etdi. blastulani hosil qiluvchi hujayralaming blastosel tomoni …
3 / 9
or. 6. gatrulyasiyani o'rganishda hujayralararo aloqani bilish muhim ahamiyatga ega. bu aloqalar membrana o'simtalari, psevdopodiyalar va boshqalar orqali hosil bo'lishi mumkin. 7. hujayralarning muhim biologik xususiyatlaridan biri amyobasimon harakati va fagositoz hodisasining sodir bo'lishidir. bu jarayonlar embrion hujayralarida ham sodir bo'ladi. 8. agar amfibiya embrionini rn 9,6-9,8 bo'lgan suvga solinsa, ular bir-biri bilan bog'lanmagan bo'laklarga bo'linib ketadi. embrionning har xil hujayralari har xil sharoitni talab etadi. taraqqiyotning dastlabki bosqichlarining molekulyar-genetik mexanizmi individual rivojlanish biologiyasining muhim yo'nalishlaridan biri ontogenezning turli bosqichiarida genlaming ta'sir etish qonuniyatlarini aniqlashdan iborat. bu yo'nalish embriologiya va genetika fanlari chorrahalarida paydo bo'ldi. ayni vaqtda bu fanlar molekulyar biologiya yutuqlari bilan boyitildi, natijada liujayraning molekulyar tuzilishi, genetik apparati, genlar ckspressiyasi mexanizmi o'rganildi. rivojlanishning dastlabki bosqichlarini embriologiar va genetiklar hamkorlikda o'rganmoqdaiar. chunki bu davrda gametalarda mavjud bo'lgan genetik potensial ro'yobga chiqa bosmaydi, embrion shakllanishi qonuniyatlari, bir hujayrali sistema ko'p hujayrali sistemaga aylanishi, diflferensiallanish va morfogenetik jarayonlar boshlanadi. shuning uchun …
4 / 9
i aniqlanadi. malum bo'lishicha, dnk asosan yadroda (xromosomalarda) joylashgan bo'lib, ozroq qismi sitoplazmadagi mitoxondriya, plistidalar, xivchinlaming bazal tanachasida joylashgan. ko'plab hayvonlar tuxum hujayrasining mitoxondriyasida _dnk miqdori ko'p bo'ladi. bu dnk rivojlanish jarayoni uchun katta ahamiyatga ega emas. rivojlanish uchun yadrodagi dnk muhim vazifani boshqaradi. shuning uchun oogenez davrida paydo bo'lgan genlaming vazifalarini aniqlash muhim ahamiyatga ega. bu muammoni hal qilishhing bir qancha yo'nalishlari bor. 1. rivojlanishning dastlabki davrlarida genlar faoiligining molekulyar-biologik tahlili (rnk, oqsil, ferment sintezi). 2. rivojlanishning dastlabki davrlarining har xil bosqichlarida yadro va sitoplazma vazifasining eksperimental-genetik tahlili. 3. yadro va sitoplazma vazifasini o'rganish uchun blastomerlarni bir-biridan ajratish, cmbrionlarni qo'shish, yadroni ko'chirib o'tkazish. 4. embrionning dastlabki davrlarini tahlil qilish uchun xromosomalar naborini o'zgartirish, mutasiyalar sodir qilish. embrionning dastlabki davrlarida iranslyasiya va m-rnk apparatini faollashtirish. urug'lanish sodir bo'lishi bilan ooplazmada erkin ribosomalar, i-rnk, t-rnk ko'payib, polisoma shakllanadi. bu davrda sintezlangan oqsil gametogenez davrida sintezlangan oqsildan farq qiimaydi, bu sintez jarayonlarining …
5 / 9
ch farqlanadi: 1) transkripsiyafaolligi; 2) transkripsiyadarajasining ortishi.vyun bahg'ida birinchi bosqich gastrulyasiyagacha, ikkinchi bosqich gastrulyasiyadan keyin sodir bo'ladi. tadqiqotlardan ma'lum bo'lishicha, rnk har xil turlari sintezining ma'lum ketma-ketligi mavjud. bu holat birinchi marta j.gerdon tomonidan baqalarda o'rganilgan va quyidagilar aniqlangan: 1) gametalarda yetilish davrida hamma genlar faol bo'lmaydi; 2) urug'lanishdan blastulagacha rnk sintezini aniqlab bo'lmaydi; 3) birinchi bo'lib t-rnk, m-rnk sintezini boshqaradigan genlar faollashadi; 4) blastulaning oxiri gastrulyasiyaning boshida har xil rnk sintezi boshlanadi; 5) keyinchalik rnk har xil turlarining sintezi koordinasiyalashadi. bu holatlar oositdah tashqari hamma hujayralar uchun xosdir. har xil rnk biosintezining dinamikasi gametogenez va embrional rivojlanishning dastlabki davrlarida ma'lum regulyasiya mexanizmi orqah amalga oshadi. ammo bu mexanizmlar hozircha noma'lum. embrional rivojlanishning dastlabki davrlarida yangi rnk va oqsil sintezining faolligini o'rganishga bag'ishlangan tajribalar orqali oogenezda zaxiralangan i-rnk ishtirokida sodir bo'ladigan jarayonlar qachon va qancha vaqtda sodir bo'lishini aniqlash mumkin. buning uchun rnk sintezini radiasiyayoki boshqaomillar bilan to'xtatiladi. dengiz tipratikani …
6 / 9
nday ma'lumotlar yo'q. tuxum faujayraning enukieasiyasiga old tajribalar.. yadro va sitoplazma vazifasini aniqlash uchun yadroni mikroxirurgiya yo'li bilan tuxumdan ajratish yoki fizikaviy usul bilan nobud qilish kabi tajribalar o'tkazilgan. yadrosiz sitoplazmaolishning bir qanchayo'llariborjumladan, dengiz tipratikanining tuxumini sentrofiigada yadro va sitopiazmaga ajratish mumkin. yadroli qismi taraqqiy etadi, ammo mcmk embrion hosil. bo'ladi, sitoplazma qismida maydalanish boshlanadi, ammo rivojlanisli davom etmaydi va embrion hosil bo'lmaydi. keyingi yillardasut emizuvchilar zigotasidan mikromanipulyator yordamida pronukleuslami olib tashlash orqali rivojlanish o'rganilmoqda. bunda sitoplazmadan bir necha blastomeriar hosil bo'ladi, ammo embrion hosil bo'lmaydi (61-rasm). 1959 yilda a,a.neyfax radiasiya yordamida yadroni faollashtirish usulini ishlab chiqdi va ko'plab tajribalar o'tkazdi. yadro va sitoplazmaning radiasiyaga javob reaksiyasi har xil bo'ladi. radiasiya ta'sirida yadro nobud bo'lsa ham, sitopiazmaga ta'sir etmaydi. bunday tuxum hujayra maydalanadi, ammo hosil bo'lgan blastomerlarda yadro bo'lmaydi, ebrion rivojlanislii gastrulyasiya davrida to'xtaydi. a.a.neyfax embrionning har xil bosqichlarida radiasiya ta'sirida rivojlanish davom etadigan va davom etmaydigan davrlarini aniqlashga muvaffaq …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"gastrulyasiya" haqida

gastrulyasiya reja: 1.gastnilyasiya va uning tiplari. 2. gastrulyasiya sabablari. 3. taraqqiyotning dastlabki bosqichlarining molekulyar-genetik mexanizmi morula yoki blastuladan keyin, ya'ni embrionning bir qavatlilik davridan keyin embrionning ikki qavatlik davri boshlanadi. embrionning ikki qavatlik davri gastrula deb, bu jarayonning o'zi esa gastrulyasiya deb ataladi. gastrulyasiya grekcha gaster - qorincha degan ma'noni bildiradi. bu qavatlar embrion varaqlari yoki qavatlari deb ataladi. bu qavatlarning tashqisi ektoderma (ectos - tashqi, derma - teri), ichkisini esa entoderma (entos - ichki) qavatlar deb nomlanadi. ikki qavatli embrion bosqichini deyarli hamma ko'p hujayrali hayvonlar bosib o'tadi. gastrulyasiya jarayoni embrionning blastula yoki morula davrining davomi hisoblanadi-b...

Bu fayl ZIP formatida 9 sahifadan iborat (69,5 KB). "gastrulyasiya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: gastrulyasiya ZIP 9 sahifa Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
gastrulyasiya sabablari — DOCX DOCX
gastrulyasiya sabablari
2 sahifa 147,0 KB
gastrulyasiya va embrion varaqlarining hosil bo'lishi — DOC DOC
gastrulyasiya va embrion varaqlarining hosil bo'lishi
8 sahifa 63,0 KB