embrion qavatlaridan organlarning hosil bo'lishi

ZIP 11 sahifa 89,5 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 89,5 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 11

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

embrion qavatlaridan organlarning hosil bo'lishi reja: 1.ektodermadan hosil bo'ladigan organlar. 2.entodermadan hosil bo 'ladigan organlar. 3.mezodermadan hosil bo'liadigan organlar. 4.embrion hujayralarida yadro va sitoplazmaning o'zaro aloqalari. 5.embrion hujayralarining o'zaro aloqalari. embrion qavatlaridan organlarning paydo bo'lishi organogenez deyiladi. organogenez shaklning o'zgarishi, to'qimaning biokimyoviy va fiziologik jarayonlarining paydo bo'lishi kabi hodisalarni o'z ichiga oladi. ayni paytda fanda hamma hayvonlar organlarining paydo bo'lishi haqida to'liq ma'lumotlar yo'q. shuning uchun asosan umurtqali hayvonlar oiganogeneziga ko'proq e"tibor beriladi. chunki umurtqasiz hayvonlaiga qaraganda umurtqali hayvonlar organogenezi ko'proq o'rganilgan. tibbiyot va veterinariya fanlari uchun ham bunday ma'lumotlar juda muhimdir. embrion varaqlaridan organlar hosil bo'lishi zigota, blastula, gastrulyasiya, embrion varaqlari, to'qimalar va organlar bosqichlaridan iborat. embrionning ma'lum qavatidan malum organlar paydo bo'ladi. ammo ba'zi organlar (tuxumdon, ichaklar, quloq, burun va boshqalar) hosil bo'lishida embrionning hamma qavatlari ishtirok etadi. shuning uchun organlarning embrion qavatlarining qaysi biridan kelib chiqishini belgilash sharthdir. ektodermadan hosil boiadlgan organlar embrionning ektoderma qavatidan bezlar, tuklar, …

2 / 11

orqa qismida hosil bo'ladi. ular birikib, nerv yoki medulyar nayni hosil qiladi. bu naydan orqa miya taraqqiy etadi. uning oldingi qismi kengayib, bosh miya hosil bo'ladi. medulyar nay epidermisdan to'liq ajraladi. epideimisning chetlari nerv nayining ustki qismi bilan birikadi. shunday qilib, nerv nayi orqa va bosh miyaga aylanadi. nerv nayi oldingi qismining turh joylarining notekis o'sishi tufayli har xil kattalikdagi kengaygan joylar paydo bo'ladi (83-rasm). ayniqsa, 3 ta: oldingi, o'rta va orqa miya pufagi hosil bo'ladi. oldingi miya pufagi keyinchalik katta miyaga yoki oxirgi miyaga va oraliq miyaga aylanadi. o'rta miya pufagidan o'ladi, orqa miya pufagidan miyacha, miya ko'prigi va uzunchoq miya hosil bo'ladi. oraliq miyaning pastki qismidan gipofiz, devoridan esagipotalamus va epifiz bezlari paydo bo'ladi. nerv sistemasining murakkabligiga qarab har xil hayvonlarda markaziy nerv sistemasining o'ziga xos anatomik, gistologik xususiyatlari paydo bo'lgan. [image: image1.png]qon aylanish sistemasi 81-rasm. umurtqali hayvonlar embrion varaqlaridan organlarning hosil bo'lish bosqichlari (m.zusman, 1977 bo'yicha). o'rta …

3 / 11

ri va sezuvchi nervning tugunlaridan paydo bo'ladi. ikki kuniik tovuq embrionida bosh miyaning rivojlanishi (b.petten, 1944 bo'yicha). 1-oldingi miya; 2-o'rta miya; 3-ko'z xaltasi; 4-orqa miya. ko'zning rivojlanishi. hayvonlar ko'zining rivojlanishi amfibiyalar misolida o'rganilgan. embrion rivojlanishi davrida ko'z dastlab oraliq miya devorining qatlamlanishi tufayh ko'z pufagi sifatida paydo bo'ladi. v. i. balinskiy (1958) fikricha, baqada ko'z pufagi oldingi miyaning 10- 50% ini tashkil etadi. suyakli baliqlar, repteliyalar va qushlarning embrion rivojlanishi davrida ko'z hajmi amfibiyalar ko'ziga nisbatan yirikroq bo'ladi, sut emizuvchilarda esa unchalik katta bo'imaydi. ko'z pufagi rivojlanishi bilan bosh miyaga ko'z poyachasi birlashib turadi. ko'z pufaginittg kattalushuvi bilan unda murakkab morfologik o'zgarishlar sodir bo'ladi. uning tashqi yuzasi qayrilib, ikki qavatli ko'z bokalini hosil qiladi. ichki qavati to'r qavatga, tashqisi pigmentli qavatga aylanadi. ko'z olmasining bo'shlig'i shishasimon tana bilan to'lib, ko'zning orqa kamerasini hosil qiladi. ammo shishasimon tanachaning hosil bo'lishida mezoderma hujayralari ham qatnashadi. entodermadan hosil bo'ladigan organlar entodermadan ichak kanalining …

4 / 11

adan hosil bo'ladi. jinsiy voyaga yetgan lansetnikda ovqat hazm qiiish organlari rivojlanishi xorda va mezoderma ektodermadan ajralishi bilan boshlanib, ichak bo'shlig'i faqat entodermal hujayralardan hosil bo'ladi. minoga, miksina, ikki xil nafas oluvchi baliqlar, amfibiyalarda ham ovqat hazm qiiish organlari shu yo'l bilan hosil bo'ladi. oldingi ichak ancha kengaygan, orqa ichak biroz ingichka bo'ladi. b. i. balinskiy (1947) amfibiyalarda ichaklar rivojlanishini entoderma epiteliy hujayralarini markirovka qiiish usuli bilan o'rgandi. ichaklarning oldingi qismidan og'iz, halqum, orqa ichakdan jigar divertikulumi, ya'ni amfibiyalarda jigar va oshqozon osti bezi, salamandralarda oshqozon va o'n ikki bormoqh ichak hosil bo'ladi. o'rta ichakning entodermal hujayralaridan o'n ikki bamioqli ichak epiteliysi, oshqozon osti bezining bir qismi va ichakning boshqa qismlari hosil bo'ladi. ovqat hazm qiiish sistemasi evolyusion jihatdan qadimiy bo'lib, ontogenezda dastlab paydo bo'ladi. qusfelar, sut emiznvcliilar va odam ovqat hazm qiiish organiariniiig rivojlanishi. qushlarda meroblastik maydalanishdan keyin ovqat hazm qiiish organlari o'ziga xos yo'nalishda rivojlanadi. ovqat hazm qiiish …

5 / 11

i paydo bo'ladi xorda va neiv nayiga yaqin joylashgan mezodenna hujayralari kattalashadi va differensiallashib, metamer joylashgan segmentlarga - somitlarga aylanadi. somitlar hosil bo'lishi dastlab bosh tomonda, keyin dum tomonda sodir bo'ladi. 5 haftahk odam embrionida 43-44 juft somit hosil bo'ladi. ba'zi hayvonlarda (jumladan, lansetnikda) somitni hosil qiladigan mezodernial hujayralarning o'rtasidaqalindevorlibo'shliq hosil bo'ladi. somitlardagistologik o'zgarishlar sodir bo'lib, markazdan yon tomonlarga qarab joylashadi. mezoderma somitlarining davomi tolali hujayradan iborat bo'lib, somitlarga bo'linmaydi. bu chetki qismlar splanxnotom, chetki plastinka yoki lateral mezoderma plastinkasi deb ataladi. uning ichida tana bo'shlig'i hosil bo'ladi. shunday qilib, chetki mezoderma hujayralari ikki qavatga: tashqi - parietal yoki somatoplevra, ichki - visseral yoki splanxnoplevraga bo'linadi. somatoplevra grekcha soma - tana, pleura -chet, chetki devor, splanxnoplevra - splanchnon - ichki degan ma'noni bildiradi. selom epiteliysi har ikkala qavatdan hosil bo'ladi. somitlarning hujayralari har xil organlar va organlar sistemasining hosil bo'lishida qatnashadi. somitning teri ektodermasiga yopishib turgan tashqi qismidan terming biriktiruvchi …

6 / 11

iqlar uchun doimiydir. ko'pchilik umurtqalilar rivojlanishining keying! bosqichlarida tog'ay suyak bilan almashinadi. o'q skelet sklerotomdan rivojlanadi. sklerotom somitlari mezenxima hujayralaridan paydo bo'ladi. sklerotom mezenximasi rivojianayotgan orqa miyaning atrofini o'rab olib, umurtqa prog'onasini hosil qiladi. tog'ayli qovurg'alar umurtqalar bilan bog'liq bo'lmagan holda rivojlanib, ko'krak qafasini hosil qiladi. bosh suyamarining hosil bo'lishi murakkab bo'lib, xordaning yuqori qismidan paydo bo'ladi. dastlab bosh miyani o'rab turadigan biriktiruvchi to'qima hamda eshitish, ko'rish va hid bilish oiganlari rivojlanadi. bosh suyaklari dastlab tog'aydan iborat bo'lib, keyin u suyakka aylanadi. umurtqalilar embrionining dastlabki bosqichlarida boshning tog'aylari bir necha bo'laklardan, ya'ni trabekuldan, paraxordal tog'ay va eshitish, kp'rish, hid bilish organlari atrofidagi tog'ay kapsula bo'laklaridan iborat bo'ladi. trabekul ganglioz plastinkadan, tog'ay kapsulalar mezenximadan paydo bo'ladi. yurakning rivojlanishi. qon, yurak va limfa sistemasi mezodermadan kelib chiqqan. yurakning rivojlanishi amfibiyalarda yaxshiroq o'rganilgan. ayiruv organlari rivojlanishi. bulutlar va kovakichlilarda ayiruv organlari yo'q. ularning hujayralari keraksiz mahsulotlardan hujayraning qisqarishi tufayli ozod bo'ladi. jinsiy organlar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"embrion qavatlaridan organlarning hosil bo'lishi" haqida

embrion qavatlaridan organlarning hosil bo'lishi reja: 1.ektodermadan hosil bo'ladigan organlar. 2.entodermadan hosil bo 'ladigan organlar. 3.mezodermadan hosil bo'liadigan organlar. 4.embrion hujayralarida yadro va sitoplazmaning o'zaro aloqalari. 5.embrion hujayralarining o'zaro aloqalari. embrion qavatlaridan organlarning paydo bo'lishi organogenez deyiladi. organogenez shaklning o'zgarishi, to'qimaning biokimyoviy va fiziologik jarayonlarining paydo bo'lishi kabi hodisalarni o'z ichiga oladi. ayni paytda fanda hamma hayvonlar organlarining paydo bo'lishi haqida to'liq ma'lumotlar yo'q. shuning uchun asosan umurtqali hayvonlar oiganogeneziga ko'proq e"tibor beriladi. chunki umurtqasiz hayvonlaiga qaraganda umurtqali hayvonlar organogenezi ko'proq o'rganilgan. tibbiyot va veterinariya fa...

Bu fayl ZIP formatida 11 sahifadan iborat (89,5 KB). "embrion qavatlaridan organlarning hosil bo'lishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: embrion qavatlaridan organlarni… ZIP 11 sahifa Bepul yuklash Telegram