metamorfoz

ZIP 59,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1426130821_60482.doc metamorfoz reja: 1.postembrional rivojlanish va metamorfbz haqida umumiy tushuncha. 2.hasharotlar metamorfozi. 3.tuban umurtqalilar metamorfozi. 4.amfibiyalar metamorfozi. postembrional rivojjaiiish va metainorfoz haqida umumiy tushuncha ona oiganizmidagi yoki tuxum ichidagi rivojlanish embrional rivojlanish deyiladi. tuxum po'stidan yoki ona organizmidan yosh hayvonning chiqishidan tabiiy o'limgacha bo'lgan davr postembrional rivojlanish deyiladi. postembrional rivojlanishning to'g'ri va metamorfozli yo'llari farqlanadi. 1. to'g'ri rivojlanishda yangi tug'ilgan yoki tuxumdan chiqqan hayvon ota-ona formalariga o'xshaydi. ammo gavdasining hajmi va jinsiy voyaga yetmaganligi bilan ota-onasidan farq qiladi. demak, postembrional rivojlanishning boshlanishi o'sish va jinsiy voyaga yetishga tayyorlanishdan boshlanadi. bunday trivojlanish chuchuk suv gidralarida, ba'zi nematodlarda, bosh oyoqli mollyuskalarda va ko'plab umurtqali hayvonlarda uchraydi. to'g'ri rivojlanishning ikki turi bor. a. anamorfoz (grekcha anamorfozis-shaklning buzilishi). bunda yangi tug'ilgan yoki tuxumdan chiqqan yosh hayvon ota-onasiga o'xshaydi, lekin gavdasi kichik bo'ladi. masalan, tuban birlamchi hasharotlardan protura turkumining vakillari tuxumdan chiqqanda gavdasi kichik va qorin segmentlarining soni kam bo'ladi. bir necha linkadan keyin gavdasi …

i protomorfozga misol bo'ladi. protometaboliyaga epimorfoz sinonimdir. hozirgi adabiyotlarda epimorfoz termini qo'llanilmaydi. 2. metamorfoz yo'li bilan rivojlanish (grekcha metamorfozis - o'zgarish). tuxumdan chiqqan lichinka yoki nimfa anatomo-morfologik va fiziologik jihatdan ota-ona formalariga o'xshamaydi, ma'ium qayta qurishdan keyin ota-onasiga o'xshaydi va jinsiy voyaga yetadi (105-rasm). lichinka maxsus organlarga ega bo'lib, bu organlar jinsiy voyaga yetgan formalarda bo'lmaydi. p. p. ivanov lichinkani erkin yashashga yordam beradigan maxsus organlar hosil qiladigan organizm, deb ta'riflaydi. shuning uchun hchinkaning keyingi rivojlanishi davrida jinsiy voyaga yetgan davrdagi progressiv organlar hosil bo'lishi bilan birgalikda lichinkalik davrdagi oiganlar reduksiyasi sodirbo'ladi. agar organizmning bunday qayta qurishlari bosqichma-bosqich o'tsa, uni cvolyusion metamorfoz deyiladi. halqali chuvalchanglar yoki qisqichbaqasimonlarda shunday bo'ladi. agar bu jarayon qisqa vaqtda sodir bo'lsa, buni katastrofik metamorfoz deyiladi. ayrim sodda hayvonlar, yassi chuvalchanglar rivojlanishi shu yo'l bilan sodir bo'ladi. ba'zan degenerativ jarayonlar progressiv jarayonlardan ustun turadi va buni nekrobiotik metamorfoz deyiladi. masalan, assidiyalar, qisqichbaqasimon sakulinlarda rivojlamshning yo'nalishi shu …

lanishi nihoyasiga yetadi. chala o'zgarish yo'li bilan rivojlanadigan hasharotlar 3 ta: tuxum, lichinka yoki nimfa, imago yoki jinsiy voyaga yetgan davrlarni bosib o'tadi. bularga hasharotlarning kunlilar, ninachilar, suvaraklar, beshiktervatarlar, to'g'ri qanotlilar, teri qanotlilar va boshqa turkumlari kiradi. chala o'zgarish yo'li bilan rivojlanishning ham 2 ta tipi bor. 1. gipomorfoz-hypomorphosis (grekchaxipo-past, morfos-shakl). bunday yo'l bilan rivojlanadigan hayvonlar lichinkasi gavdasining kichikligi, ba'zi organlarining rivojlanmaganligi bilan jinsiy voyaga yetgan formasidan farq qiladi. 2.gipermorfoz - hupermorphosis (gerekchagiper - yuqori, morfos -shakl). bunday hayvonning ucliinkalik davri uzoq vaqt davom etadi. b. to'liq,o'zgarish yo'li bilan rivojlanish yoki to'liq metamorfoz -golometamorfoz (holometamorposis). bunday rivojlanishdatuxumdan chiqqan lichinka tashqi va ichki tuzilishiga ko'ra ota-ona forrnalariga mutlaqo o'xshamaydi. bunday lichinka chin lichinka yoki qurt deb ataladi va ba'zi uchinkaga xos organlarning mavjudhgi, jinsiy voyaga yetgan davrdagi organlarning yo'qhgi bilan farq qiladi. bunday rivojlanishga ba'zi hasharotlar, amfibiyalar rivojlanishi misol bo'ladi. hasharotiar metamorfozi hasharotlarda postembrional rivojlanish davrida gavdaning o'sishi va shaklning o'zgarishi …

tda yashaydi yoki hayot tarzi bilan farq qiladi. shuning uchun ularda maxsus lichinka organlari paydo bo'ladi. masalan, ninachilarning lichinkalari suvda yashaydi va suvdan nafas olishga moslashgan. yashash mumtining o'zgarishi va lichinkalik davridagi organlarning reduksiyaga uchrashi oxirgi linkaga to'g'ri keladi. shuning uchun ularning rivojlanishida metamorfoz termini asosli ravishda qo'llaniladi. to'uq metamorfozli (holometamorphos) hasharotlarda tuxumdan chiqqan lichinka ota-onasiga umuman o'xshamaydi. masalan, kapalakning hchinkasi qurtga o'xshaydi, ular gomonom segmentasiyaga ega. lichinkaning og'iz apparati kemiruvchi, jinsiy voyagayetgan formasidaso'ruvchi tipdatuzilgan. lichinkada murakkab ko'z va ko'krak oyoqlari bo'lmaydi, qorin qismida esa yolg'on oyoqlari bo'ladi. paslishalarning hchinkasi chuvalchangsimon shaklda bo'lib, boshi yaxshi rivojlanmagan, oyoqlari umuman bo'lmaydi, qanot kurtaklari yo'q (108-rasm). to'liq metamorfozli hasharotlarning hchinkalarida ham bir necha linka sodir bo'ladi, hajmi kattalashadi, ammo shakli deyarli o'zgarmaydi. lichinka oxirgi linkadan keyin g'umbak bosqichiga o'tadi. g'umbakda qanotlar paydo bo'la boshlaydi, ammo g'umbak harakatlanmaydi, oziqlanmaydi. g'umbakning ichida shakl hosil bo'hsh jarayonlari intensiv sodir bo'ladi, lichinkalik davri uchun xos bo'lgan organlar …

a chiqadi va qaysi organni hosil qilsa, o'sha oiganning shaklini hosil qiladi. lichinkagipodemiasining qolgan qismi ko'plab gistologik o'zgarishlar tufayli imagoning teri qatlamini hosil qiladi. pashshalarda esa lichinkagipodermasi to'liq degenerasiyagauchraydi vauning o'midaimaginal diskdan yangi gipodermaqavat hosil bo'ladi. agar qonda yuvinil gormoni malum miqdorda bo'lsa, lichinka linkadan keyin o'zining lichinkalik xususiyatini deyarli yo'qotmaydi, ya'ni linkadan keyin katta morfoanatomik o'zgarishlar sodir bo'lmaydi. metamorfoz oxirida qonda yuvinil gormonining miqdori kamayadi. natijada gavda tuzilishi o'zgarishi sodir bo'ladi va lichinkadan imago hosil bo'ladi. qandalalarda yondosh tana olib tashlanganda, muddatidan oldin metamorfoz sodir bo'lib, pakana jinsiy voyaga yetgan qandala paydo bo'lganligi tajribalarda isbotlangan. agar oxirgi yoshdagi lichinkaga biiinchi yoshdagi uchinkaning yondosh tanasi transplantasiya qilinsa, unda bir qancha tichinkalik bosqichi qo'shiladi, ya'ni ortiqcha linka sodir bo'ladi. shunday qilib, hasharotlar metamorfozi murakkab morfoanatomik o'zgarishlar amalga oshishi bilan boradigan jarayon hisoblanadi. tuban umurtqalilar metamorfozi to'garakog'izlilar, ikki xil nafas oluvchi va suyakli baliqlar hamda amfibiyalar lichinkalari jinsiy voyaga yetgan formalaridan farq …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "metamorfoz"

1426130821_60482.doc metamorfoz reja: 1.postembrional rivojlanish va metamorfbz haqida umumiy tushuncha. 2.hasharotlar metamorfozi. 3.tuban umurtqalilar metamorfozi. 4.amfibiyalar metamorfozi. postembrional rivojjaiiish va metainorfoz haqida umumiy tushuncha ona oiganizmidagi yoki tuxum ichidagi rivojlanish embrional rivojlanish deyiladi. tuxum po'stidan yoki ona organizmidan yosh hayvonning chiqishidan tabiiy o'limgacha bo'lgan davr postembrional rivojlanish deyiladi. postembrional rivojlanishning to'g'ri va metamorfozli yo'llari farqlanadi. 1. to'g'ri rivojlanishda yangi tug'ilgan yoki tuxumdan chiqqan hayvon ota-ona formalariga o'xshaydi. ammo gavdasining hajmi va jinsiy voyaga yetmaganligi bilan ota-onasidan farq qiladi. demak, postembrional rivojlanishning boshlanishi o'sish va jinsiy...

Формат ZIP, 59,0 КБ. Чтобы скачать "metamorfoz", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: metamorfoz ZIP Бесплатная загрузка Telegram