parazitizm va parazitlar to’g’risida umumiy tushunchalar

ZIP 40,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493890933_68228.docx parazitizm va parazitlar to’g’risida umumiy tushunchalar reja: 1. parazitizmni turli xil ko’rinishlari. 2. parazitlarni xo’jayinlari bilan bog’lanish shakllari. 3. parazitizmni kelib chiqishi. 4. parazitlarni xo'jayin tanasiga kirish yo'llari. 5. parazitlarni xo’jayinlari bilan o’zaro bog’lanishi. 6. parazit-xo’jayin munosabatlari klassifikatsiyasi. 7. parazitlar keltirib chiqaradigan kasalliklar. 8. transmissiv yoki tabiiy o'choqli kasalliklar. 9. devastatsiya ta’limoti. 10. parazitlarni morfologik adaptatsiyalari. 11. parazitlarning sistematikasi. parazitizm (yunoncha parasites-tekinxo'r, hamtovoq) har xil turga mansub organizmlar o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning bir ko’rinishidir. bunda organizmlardan biri (parazit) ikkinchisi (xo'jayin) dan yashash muhiti va ozuqa manbai sifatida foydalanib, unga zarar yetkazadi. parazitlik bilan hayot kechirish parazit turning o’ziga xos filogenetik belgisi bo’lib, shu turga kiruvchi barcha individlar uchun xosdir. parazitlar biologiyasi, ekologiyasi, tarqalishi, kelib chiqishi, qo’zg’atadigan kasalliklari va ularga qarshi kurash choralarini o’rganadigan fan – parazitologiyadir. fan rivojlanishiga qarab xvii asrdangina parazitlarni erkin yashaydigan organizmlar bilan umumiy o’rganila boshlangan. ungacha parazitlarga alohida guruh sifatida qaralib, ba’zida ularning kelib chiqishi ham …

o’ra parazitni asosiy belgisi uni oziqlanish turida, barcha boshqa tirik organizmlar hisobiga yashovchi mavjudotlarni parazit organizmlar deb tushunadi. minchin (1912) har qanday organism boshqa bir organizmning tana bo’shlig’i va tana yuzasida yashashi bilan parazit bo’lib qolavermaydi, parazit xo’jayin bilan yashashi, uni hisobiga oziqlanishi bilan birga unga zarar keltiradi deydi. n.a.xolodkovskiy (1914) parazitizmda bir organism (parazit) ikkichi bir organism (xo’jayin) tanasidan oziqa manbai, yashash uchun makon sifatida foydalanib qolmasdan, xo’yin tanasi, yoki tana shirasi hisobiga oziqlanishi bilan birga, unga bevosita zarar keltiradi deydi. ta’rif bir tomonlama, tibbiy, veterinar xarakterga ega. parazitizmga yirik parazitolog olimlar qanday ta’rif berishgan ekan: akademik ye.n.pavlovskiy (1935) fikricha parazitizm davrida parazit o’z xo’jayinini to’qimalari, tana shirasi yoki uning hazm bo’layotgan oziqasi hisobiga oziqlanib, ulardan vaqtinchalik yoki doimiy yashash uchun makon sifatida ham foydalanadilar. lekin bu ta’rifga ko’ra ham ba’zi bir qon so’ruvchi ikki qanotlilar parazit bo’lmay qoladi. chunki ular xo’jayinlaridan yashash uchun makon sifatida foydalanmaydilar. k.i.skryabin ta’rificha …

’yadilar. bundan parazitni yashash muhitini ikki taraflama xo’jayin organizmi parazit uchun birlamchi, atrof muhit ikkilamchi muhit bo’lib hisoblanadi. shunday qilib xo’jayin organizmi parazit va atrof muhit o’rtasida vositachi bo’lib xizmat qiladi. parazitizm birga yashashning shunday shakliki, bunday birga yashashdan – bir tomon, parazit manfaatdor, xo’jayin esa zarar ko’radi. bu ta’rif parazitizmga juda keng ekologik ma’no beradi. bunda asosan parazitizmgina emas balki u bilan bog’liq bo’lgan boshqa masalalar ham qamrab olinadi. parazitizm bu ekologik masala bo’lib, parazitologiyani o’rganishda faqat parazit bilan xo’jayin o’rtasidagi munosabatlar emas balki parazitik hayot kechirish natijasida yuzaga keladigan oqibatlar ham o’rganiladi. parazitizm aslida parazit bo’lib yashagan organizmni birinchidan o’zini himoya qilishi va boshqa organism hisobiga oziqlanish uchun doimo intilishi natijasida yuzaga kelgan (chendler,1956). ayrim ma’lumotlarga ko’ra tabiatda erkin hayot kechiradigan organizmlar soniga nisbatan parazitlar ko’proqdir. tabiatda biror organism yoqki, uni o’ziga xos biron bir paraziti mavjud bo’lmasin. ko’pchilik organizmlar o’ziga xos parazitlardan tashqari boshqa hayvonlardan yuqtirib olgan …

rcha tirik organizmlar oziqlanishiga ko’ra ikkita guruhga bo’lib o’rganiladi: 1. avtotrof organizmlar. 2. geterotrof organizmlar. avtotrof organizmlar - anorganik moddalardan organik moddalarni sintez qiladi. bularga yashil o’simliklar kiradi. geterotrof organizmlar esa tayyor organik moddalar hisobiga oziqlanuvchilardir. o’z navbatida bularni o’simlikxo’r, hamaxo’r va hokazolarga bo’lish mumkin. hamaxo’rlar o’z navbatida parazit, yirtqich va saprofitlarga bo’linadi. parazitlarni esa odam, hayvon va o’simlik parazitlariga bo’lib o’rganiladi. barcha tirik organizmlar bir-biri bilan bevosita va bilvosita munosabatda bo’ladi. evolyutsion taraqqiyot jarayonida organizmlarning bunday bog’lanishi u yoki bu darajada murakkablashib borib, biologik jihatdan turli kategoriyalarga bo’linadi, ya’ni hayvonlar har xil guruhlarni tashkil etib, birgalikda hayot kechirish jarayonida betaraf (indifferent), do'stlik va antogonistik munosabatlarda yashaydi. i. indefferent – betaraf munosabatlar. ular bir xil sharoitda, bitta muhitda (hududa) yashaydi, bir-biriga zarar ham foyda ham keltirmaydi. bularga korall poliplar, ignaterililardan-dengiz yulduzlari va dengiz nilufarlari misol bo'ladi. ii. antogonistik – qarama-qarshi munosabatlar. bunday munjsabatda birga yashovchilarni bittasi ikkinchisiga zarar keltiradi. bularga …

i. simbios juda murakkab bo’lib, bir nechta ko’rinishi mavjud. hatto biri ikkinchisisiz yashay olmaydi. boshida bunday birga yashash faqat birga yashovchilarning bittasi uchungina zarur bo’lib qoladi, chunki uni o’zi mustaqil ravishda tashqi muhit bilan aloqa bog’lay olmaydi. simbioz ikkita boshqa-boshqa turga mansub organizmlar o’rtasidagi juda murakkab bog’lanishlarni ifodalaydi. m: termitlarning ichagida xivchinlilardan –gipermastiginalar yashaydi. termitlar laboratoriya sharoitida xivchinlilardan tozalanganda parazitlar darhol o’lgan. parazitlari bor termitlar va parazitlardan tozalangan termitlar bir xil sharoitda kuzatilganda, oziqa yetarli, sharoit qulay bo’lganda parazitlari bor termitlar 1,5 yilgacha yashagan, parazitlardan tozalangan termitlar esa atigi 10-14 kungina yashab, keyin ular o’la boshlagan. tirik qolganlarini olib, suniy parazitlar bilan zararlantirilganda ular yashab ketgan. shu yo’l bilan termitlarni, xivchinlilar bilan tabiiy sharoitda simbioz holda yashashi isbotlangan, ya’ni termitlar yog’och mahsulotlari bilan oziqlanadi, xivchinlilar esa klechatkani parchalaydi. simbiozning yana bir ko’rinishi sinoykiya (sin-birga, oikos-uy, joy). bu shunday birga yashashki, ikkala birga yashovchi hayvonlar bir-biriga nisbatan betaraf bo’lishi mumkin, yoki …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "parazitizm va parazitlar to’g’risida umumiy tushunchalar"

1493890933_68228.docx parazitizm va parazitlar to’g’risida umumiy tushunchalar reja: 1. parazitizmni turli xil ko’rinishlari. 2. parazitlarni xo’jayinlari bilan bog’lanish shakllari. 3. parazitizmni kelib chiqishi. 4. parazitlarni xo'jayin tanasiga kirish yo'llari. 5. parazitlarni xo’jayinlari bilan o’zaro bog’lanishi. 6. parazit-xo’jayin munosabatlari klassifikatsiyasi. 7. parazitlar keltirib chiqaradigan kasalliklar. 8. transmissiv yoki tabiiy o'choqli kasalliklar. 9. devastatsiya ta’limoti. 10. parazitlarni morfologik adaptatsiyalari. 11. parazitlarning sistematikasi. parazitizm (yunoncha parasites-tekinxo'r, hamtovoq) har xil turga mansub organizmlar o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning bir ko’rinishidir. bunda organizmlardan biri (parazit) ikkinchisi (xo'jayin) dan yashash muhiti va oz...

Формат ZIP, 40,9 КБ. Чтобы скачать "parazitizm va parazitlar to’g’risida umumiy tushunchalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: parazitizm va parazitlar to’g’r… ZIP Бесплатная загрузка Telegram