xelitseralilar (chelicerata) kenja tipi

ZIP 20 стр. 122,5 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 122,5 КБ

Тип файла ZIP

Страницы 20

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

xelitseralilar (chelicerata) kenja tipi reja: 1. xelitseralilar tashqi tuzilishi. 2. qilichdumlilar (xiphosura) sinfi tavsifi. 3. oârgimchaksimonlar (arachnida) sinfi umumiy belgilari. 4. oârgimchaksimonlar (arachnida) sinfi ð°sosiy turkumlari va muxim vakillari: 5. dengiz oârgimchaklari (picnogonida) sinfi 6. xelitseralilar filogeniyasi. xelitseralilar tashqi tuzilishi. cheliceralilar va mondibulatalar hozirgi zamon boâgâimoyoqlilarining egizak tð°ksoni hisoblanadi. xelitseralilar guruxið³ð° oldin yashagan ñññð»ð°ñ ð±ð¸ð»ð°ð½ ð±ð¸ñð³ð° 70â 000 dan ortiq tur kirib, bular: oârgimchaklar, chayonlar, pichanoârarlar, kanalar va xanjar dumlilar hamda oldin yashagan dengiz chayonlarini oâz ichiga oladi. aksaryat xelitsiralilar quruqlik hayvonlaridir. tashqi tuzilishi : xelitseralilar gavdasi 2 ta tagma boshkoârak (sefalotoraks) va qorincha qismlardan tuzilgan. boshkoâkrak (prosoma) qismini birinchi segmenti parapodiyalarni yoâqatgan. boshqa boâgâimoyoqlilarda bu segmentdan antennalar rivojlanadi. xelitseralilarda bu yoâqyu birinchi juft parapodiyalar â boshkoâkrakning 2 â segmentidan ikkita ushlovchi xelitseralilar rivojlangan. har bir xelitsera 2 yoki 3 ta boâgindan iborat boâlib ,oxirgi 2 ta distal boâgâinlar qisqich hosil qiladi. ikkichi juft parapodiyalar â pedipalpalar turli tð°ksonlarda turli …

2 / 20

koâzlari oddiy jinsiy organlarini yoâli oldingi qorincha i boâgâimiga ochilgan. tuxum qoâyib koâpayadi. umuman ð¥eletseralilar - eng qadimgi poleozoy erasida rivojlangan va yuz mln. yillar davomida nihoyatda xilma-xil yashash muhitida hayot kechirishga muvofiqlashgan hayvonlar boâlganligidan adaptatsion evolyutsiya natijasida bir-biridan katta farq qiladigan guruhlar (sinflar, turkumlar) ga boâlingan. lekin buni bir qancha avlodlari suvga yashash hususiyatini saqlab qolgan xelitseralilar kenja tipi 3 ta sinfga boâlinadi. 1. xanjardumlilar (xiphosura ) sinfi. 2. oârgimchaksimonlar (arachnida) sinfi. 3. dengiz oârgimchagi (pantopoda)sinfi. qilichdumlilar (xiphosura) sinfi tavsifi. qilichdumlilar (xiphosura ) sinfi - vakillari hozirgi zamondagi eng yirik xelitseralilardir. ularning kattaligi 75 sm gacha boâladi. xanjardumlilar yer yuzida silur davridan buyon yashab kelib, ularni aksaryat turlilari qirilib ketgan.tipik dengiz hayvonlaridir. hozirgi zamon faunasida 4 ta turi uchraydi. bitta turi atlantika okeanining shimoliy amerikaning sohillarida, 3 ta turi osiyo, koreya,yaponiya va filippin, indoneziya qirgâoqlarida tarqalgan. boshkoâkrak qismi tuzilishi ot taqasi shakliga oâxshaydi. xanjardumlilar sohilga chiqib 1000 tagacha tuxum …

3 / 20

an himoyalanganligi, haqiqiy jagâlar oârnida oziqni ushlash va maydalash (kemirishkavshash)ga xizmat qiladigan oâtkir tirnoqli kuchli, xitinlashgan xeletseralarining yaxshi taraqqiy etganligi bular uchun xos belgilardir. bundan tashqari mazkur sinf vakillarida turli vazifalarni bajarishga moslashgan pedipalplarning boâlishi, boshkoâkrakda joylashgan toârt juft oyoqlarining yaxshi rivojlanganligi, murakkab koâzlar oârnida bir necha juft sodda koâzlar mavjudligi, koâpchilik avlodlarida oldingi qorincha oyoqlarini nafas olish organiga aylanganligi va boshqa xususiyatlar bilan xarakterlanadi. koârsatib oâtilgan organlar va umuman tananing tuzilishi koâpchilik parazitlik bilan hayot kechiruvchi kanalar turkumida turli darajada soddalashib, oâzgarib ketgan. umuman oârgimchaksimonlar oâzlarining nihoyatda xilma-xilligi va turli sonining koâpligi (bularga 35 mingdan ortiq tur kiradi) jihatidan boâgâimoyoqlilar oârtasida hashoratlar sinfidan keyingi ikkinchi oârinni egallaydi. koâpchilik turlari yirtqich. koâpincha hashoratlar va boshqa umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. bir qancha turlari (kanalar) hayvonlar yoki oâsimlik tanasida parazitlik yoki tayyor mahsulot bilan oziqlanadi. binobarin, bularda teri sezuv va hid sezuv vazifasini bajaruvchi sezuv tukchalari yaxshi rivojlangan. oziq qidirishda koâzlarigagina emas …

4 / 20

oâxshasada ular xanjardumlilarga qarindosh sanaladi. qisqichbaqachayonlarni faqat qazilma qoldiqlari bizgacha yetib kelgan. chayonlar (scorpiones) turkumi. chayonlar turkumiga mansub boâlgan oârgimchaksimonlar (bularning 600 tacha turi maâlum) paleozoy erasidan, yaâni bir necha yuz million yillardan buyon yashab kelayotgan va dastlabki avlodlarining tushilishi va qiyofasini saqlab kelgan boâgâimoyoqlilar boâlib, paleozoyning sillurdavrida suvda yashagan avlodlariga koâp jihatdan oâxshash maxluqlardir. chayonlarning qadimgi avlodlari koârsatilgan issiq iqlimli erada yashagan boâlganidan hozirgi turlari ham asosan tropik va subtrpik qitâa va oblastlarda: afrika, janubiy va markaziy amerika, hindiston, janubiy va sharqiy-janubiy osiyoda tarqalgan. rossiya da oârta osiyo, zakavkaze va qrim yarim orolida koâproq uchraydi. chayonlarning tanasi boshkoâkrak (prosoma), oldingi qorincha (mezosoma) va ketingi qorincha (metosoma) qismlariga yaxshi ajralgan. boshkoâkrak qismi va oyoqlari qalin chidamli xitin bilan qoplangan. bosh tomonining ustida bir juft kattaroq koâz, yon tomonida esa 5 juft mayda sodda koâzchalar joylashgan. boshkoâkrakning qorin tomonida ogâiz, bir juft oâtkir âtishliâ xeletsera va bir juft juda katta pedipalp …

5 / 20

r â tungi hayvonlardir, ular kunduzi tuproq ichidagi yoki tosh-gâisht kovaklari orasidagi âuyalaridaâ yotib, kechalari âovâga chiqishadi va dumini yuqoriga qayirgan holda tez yugurib harakat qiladi. u yoâlida uchragan hashoratlar, oârgimchak va boshqa mayda hayvonlarni pedipalplari bilan ushlab, yeydi. agarda kattaroq qoângâiz (hatto, mayda sichqon yoki kaltakesaklar) uchrab qolsa ularni chaqib oâldirgach, yeya boshlaydi. och qolgan chayonlar, hatto oâz avlodlari (jumladan bolalarini) yeyishdan ham qaytmaydi. chayonlarning tuxumi urgâochining jinsiy yoâllarida rivojlanib, mayda bolachalar shaklida tugâiladi. bitta urgâochi 5 tadan 20-30 tagacha bola tugâishi mumkin. u mayda bolalarini bir necha kungacha yelkasida koâtarib yuradi. chayon bolalari bir necha poâst tashlab, 1-1,5 yildagina voyaga yetadi. chayonlar eng qadimgi va juda oz oâzgargan hayvon boâlganligi uchun yerning hozirgi geografik holati shakllanishini oârganishda maâlum nazariy ahamiyatga egadir. chayon zahri oqsil xarakteridagi murakkab organik modda. zahar mayda hayvonlarni tez oâldiradi. chayon zahri â ular aktivlashgan yoz oylarida kuchli boâlib, chaqqan odamga bir necha kun azob …

6 / 20

lar joylashgan boâlib ,ularni teshigi tashqariga ochilgan. bezlar purkagan modda tarkibida 84 % chumoli kislota 5 %kapril kislota boâladi.bu biologik qurol ov qilishi va dushmanidan ximoya vazifasini bajaradi. suyuqlik odam terisini kuydirish tasiriga ega .uropugalarda koâpayish vaqtida qumli nikoh marosimi orqali erkaklari urgâochilarini urugâlantiradi. urgâochilari urugâlangan tuxumini, oâz tanasiga birikkan sumkachaga qoyadiva tuxumdan lichinka chiqmamaguncha uyasidan tashqariga chiqmaydi. chilviroyoqlar (amblypygi) turkumi. bu tropic va subtropik oârgimchaksimonlar koâp tomonlama oârgimchaklarga oâxshaydi. bularni yer yuzida 100 dan ortiq turi tarqalgan boâlib, yashirin hayot kechiradi. chilviroyoqlar tungi hayvon boâlib, kunduz daraxtlar barglari ostida, shagâallar ostida yashirinib yotadi. ular uzunligi 4 mm dan 45 mm gacha boradi. boshkoâkrak butunlay koraps bilan qoplangan. boshida 5 juft koâzlari bor. qisqichli xelitseralariga oâxshaydi. zaxar bezlari mavjud emas. oârgimchaklar (araneae) turkumi. oârgimchaklar tabiatda nihoyatda keng tarqalgan. yer yuzining dengiz va okeanlaridan boshqa deyarli hamma biotoplarda, xilma-xil hayot sharoitida yashashga layoqatlashgan. bularning hamma turlari oârgimchak hayotida katta ahamiyatga ega …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xelitseralilar (chelicerata) kenja tipi"

xelitseralilar (chelicerata) kenja tipi reja: 1. xelitseralilar tashqi tuzilishi. 2. qilichdumlilar (xiphosura) sinfi tavsifi. 3. oârgimchaksimonlar (arachnida) sinfi umumiy belgilari. 4. oârgimchaksimonlar (arachnida) sinfi ð°sosiy turkumlari va muxim vakillari: 5. dengiz oârgimchaklari (picnogonida) sinfi 6. xelitseralilar filogeniyasi. xelitseralilar tashqi tuzilishi. cheliceralilar va mondibulatalar hozirgi zamon boâgâimoyoqlilarining egizak tð°ksoni hisoblanadi. xelitseralilar guruxið³ð° oldin yashagan ñññð»ð°ñ ð±ð¸ð»ð°ð½ ð±ð¸ñð³ð° 70â 000 dan ortiq tur kirib, bular: oârgimchaklar, chayonlar, pichanoârarlar, kanalar va xanjar dumlilar hamda oldin yashagan dengiz chayonlarini oâz ichiga oladi. aksaryat xelitsiralilar quruqlik hayvonlaridir. tashqi tuzilishi : xelit...

Этот файл содержит 20 стр. в формате ZIP (122,5 КБ). Чтобы скачать "xelitseralilar (chelicerata) kenja tipi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xelitseralilar (chelicerata) ke… ZIP 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram