iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari

ZIP 25 pages 85.8 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.8 KB

File type ZIP

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

1693308565.docx т н ф у ич - = iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari mavzu: iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari reja: kirish 1. iqtisodiy harajatlar va ularning turlari 2. iqtisodiy harajatlar va foyda 3. iqtisodiy harajatlar haqida turli yondashuvlar 4. iqtisodiy harajatlarini kamaytirish yo’llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish prezidentimiz sh.mirziyoyev takidlab o’tganidek,: “ tadbirkorlik faoliyati erkinligi, xususiy mulk daxlsixligini yanada kengroq ta’minlash –oldimizda turgan muhum vazifadir. bu borada yirik ishlab chiqarish korxonalar bilan birga , turizm, kichik beznes, oilaviy tadbirkorlik, dehqon va tomorqa xo’jaliklarini, hunarmandchilikni va kasanachilikni rivojlantirishga alohida ahamiyat qaratamiz’’[footnoteref:1] [1: o’zbekiston respublikasi prezidenti sh.mirziyoyevning davlat mustaqilligining 27 yilligiga bag’ishlangan tantanali nutqi] iqtisodiy xarajatlar - safarbarlik manba bog’liq ayrim xarajatlar hisoblanadi. ikkinchisi moddiy tovar va xizmatlar yaratish uchun zarur. xarajatlar tabiatini tavsiflovchi ikki asosiy nuqtalari bor. barcha har bir resursni birinchi qo’llash cheklangan. ikkinchidan, ishlab chiqarish ishlatiladigan har bir turi, ariza kamida ikki muqobil tadbirlari bor. uchrashishi …

2 / 25

mumkin. shunday qilib, u pul (tashqi ochiq) va yashirin (ichki ko’rib chiqilishi mumkin libos) xarajatlar. tashqi xarajatlar emas kompaniyasi hamraisi egalari bo’lgan resurslar uchun etkazib beruvchi uchun to’lovlarni o’z ichiga oladi. bu xarajatlar o’z ichiga oladi, masalan, ish haqi, shunday qilib, uchinchi tomon yetkazib beruvchilari tomonidan taqdim etiladi va materiallar, xomashyo, energiya, butlovchi buyumlar, uchun to’lov. ichki xarajatlar tadbirkor ajralmas tarkibiy qismi bo’lgan nominal foyda bo’ladi. iqtisodiy va buxgalteriya xarajatlari-bu faqat tashqi xarajatlar amalda hisobga olinadi ta’kidlash lozim. ular nomini ega buxgalteriya xarajatlari. tufayli ichki qiymati buxgalteriya ishlatiladigan emas aslida, moliyaviy turkcha daromad o’rtasidagi farq bo’ladi gross (daromad) va tashqi xarajatlar. bu holda, iqtisodiy foydayalpi daromad va iqtisodiy xarajatlar o’rtasidagi farq bo’ladi. moliyaviy daromadi qiymati ichki xarajatlar qiymati nisbatan har doim katta. shunday qilib, ham foyda hujjatlarga ko’ra, kompaniya iqtisodiy daromad bo’lmasligi mumkin. ba’zi vaziyatlarda, tashkilot ham zarar duchor bo’lishingiz mumkin. iqtisodiy xarajatlarni - yalpi daromad, barcha xarajatlarni qamrab olmaydi, …

3 / 25

ng faoliyatni baxolaydi. iqtisodchi va raxbarlar esa firmalarning kelajagi bilan qiziqqan holda xarajatlarga ishlab chiqarishni samaradorligini uzluksiz olib borish nuqtai nazaridan qaraydi xarajatlar turlicha bo’ladi. xaqiqiy xarajatlar, maxsulot ishlab chiqarish qilingan barcha xarajatlar kiradi. masalan: ish xaqi, amortizasiya xarajatlari va boshqalar. har bir korхona, firma, tadbirkorshaхs o’z ishlab chiqarish faoliyatini tashkil etishda bir qancha masalalarni hal qilishga to’g’ri keladi. jumladan, qancha xom-ashyo sotib olish kerak, qancha ishchi yollash lozim, qancha ishlab chiqarish vositalari lozim va h.z. mana shunga o’хshash masalalarni 3 guruхga taqsim etish mumkin. mavjud ishlab chiqarish quvvatlari asosida qanday qilib ishlab chiqarishni tashkil etish mumkin? fan-teхnika taraqqiyotining erishilgan yutuqlariga ko’ra qanday yangi quvvatlarni jalb etish mumkin? teхnika taraqqiyotiga burilish bo’ladigan yangiliklarga qanday tartibda moslashish mumkin? endi qisqa muddatli davrdagi firma faoliyati хarakteri to’g’risida fikr yuritamiz. eng avvalo хarajatlar to’g’risida quyidagi tushunchalarni bilishimiz kerak: umumiy хarajatlar (tc) – bu firmaning ma’lum turdagi mahsulotini ishlab chiqarish uchun qilingan jami хarajatidan …

4 / 25

rning miqdori ishlab chiqarishning oz yoki ko’p bo’lishiga qarab o’zgarmaydi, balki qanday bo’lsa, shundayligicha qolaveradi. masalan: tikuvchilik firmasi binoni 1mln so’mga ijaraga oldi. bankdan 5mln so’m qarz ko’tarib yiliga 1,0mln so’m foiz to’laydi, hisobchini ishga olib oyiga 75 ming so’m, yiliga esa 900 ming so’m ish xaqi to’laydi. bu xarajatlar jami 2,9mln so’mni ( 1.0+1.0+0.9=2.9 ) tashkil etadi. firma 100 ta yoki 500 ta ko’ylak tikmasin, baribir shu 2.9 mln so’m xarajatni qilishi shart. doimiy xarajatlarga odatda amortizatsiya ajratmasi, doimiy ishga olinganlarning maoshi, ijara xaqi, korxona mulkini sug’urtalash puli, bankga beriladigan foiz kabilar kiradi. o’zgaruvchi xarajatlar- ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga ta’sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. o’zgaruvchi xarajatlar-ishlab chiqariladigan tovar miqdorini oshishiga yoki kamayishiga ta’sir qiladi va ishlab chiqarish xajmi o’zgarishiga bog’liklikda o’zgaradi. unga xom ashyo, material, yonilg’i-transport xizmati, ishchilar ish xaqi va shu kabilarga qilinadigan sarflar kiradi. ishlab chiqarishning xar bir darajasida doimiy va o’zgaruvchan xarajatlar yigindisi umumiy yoki yalpi xarajatlar …

5 / 25

sh mumkin. o’rtacha doimiy хarajat mahsulot miqdorini ko’payishi bilan doimo kamayadi va aksincha mahsulot miqdorini, miqdorini kamayishi bilan u ko’payadi. o’rtacha o’zgaruvchan хarajat (avc) bo’lsa mahsulot miqdorini o’zgarishi bilan ko’payadi yoki kamayadi. o’rtacha doimiy xarajatlar doimiy xarajatlarning ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga nisbati bilan aniqlanadi: tfc afc= q bu yerda: afc-o’rtacha doimiy xarajat; tfc-doimiy xarajatlar summasi. qo’shimcha хarajatlar (mc) –хar bir qo’shimcha ishlab chiqarilgan mahsulot birligi uchun sarflangan хarajat hisobiga umumiy хarajatni o’sgan qismi. doimiy хarajat har doim o’zgarmas bo’lganligi uchun qo’shimcha doimiy хarajat хar doim “0” ga teng (mfsq0). shuning uchun ham qo’shimcha xarajat –xar doim qo’shimcha o’zgaruvchan xarajatdan iborat bo’ladi. yuqoridagi aytilgan fikrlarni aniqroq tushunish uchun quyidagi jadvalga murojaat etamiz. тс vc fc 2-chizma. doimiy, o’zgaruvchi va umumiy (yalpi) xarajatlarning grafikdagi tasviri[footnoteref:3] [3: . bekmurodov a.sh., g'afurov u.v. o'zbekistonda iqtisodiyotni liberallashtirish va modernizastiyalash: natijalar va ustuvor yo'nalishlar. o'quv qo'llanma. t.: tdiu, 2019] doimiy (fc), o’zgaruvchi (vc) va yalpi (tc) …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari"

1693308565.docx т н ф у ич - = iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari mavzu: iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari reja: kirish 1. iqtisodiy harajatlar va ularning turlari 2. iqtisodiy harajatlar va foyda 3. iqtisodiy harajatlar haqida turli yondashuvlar 4. iqtisodiy harajatlarini kamaytirish yo’llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish prezidentimiz sh.mirziyoyev takidlab o’tganidek,: “ tadbirkorlik faoliyati erkinligi, xususiy mulk daxlsixligini yanada kengroq ta’minlash –oldimizda turgan muhum vazifadir. bu borada yirik ishlab chiqarish korxonalar bilan birga , turizm, kichik beznes, oilaviy tadbirkorlik, dehqon va tomorqa xo’jaliklarini, hunarmandchilikni va kasanachilikni rivojlantirishga alohida ahamiyat qaratamiz’’[footnoteref:1] [1: o’zbekiston respubl...

This file contains 25 pages in ZIP format (85.8 KB). To download "iqtisodiy xarajatlar, uning tarkibi va turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy xarajatlar, uning tar… ZIP 25 pages Free download Telegram