iqtisodiy xarajatlar va foyda

PPTX 17 pages 110.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 110.4 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

мавзу. ишлаб чиқариш харажатлари ва фойда o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “iqtisodiyot nazariyasi” fanidan multimediya materiallari (slaydlar) 11-mavzu: iqtisodiy xarajatlar va foyda tuzuvchi: z.g.allaberganov. toshkent–2024 1 1 mavzu: iqtisodiy xarajatlar va foyda reja: 1.ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi 2. o‘rtacha xarajatlar va ularning turlari. 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi. 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi iqtisodiy faoliyatning har qanday turini amalga oshirish uchun muayyan iqtisodiy resurslar talab qilinadi. ularni sotib olish uchun qilingan xarajatlar iqtisodiy xarajatlar deb ataladi. ishlab chiqarish jarayoniga iqtisodiy resurslarni jalb qilish va ulardan foydalanish natijasida vujudga keladigan sarf-xarajatlar ishlab chiqarish xarajatlari deyiladi. ishlab chiqarish xarajatlari tarkibi (w) w = rt+ aas+ oay+bx; rt- = ( ih+ r+ r+ rn) resurslar uchun to‘lovlar (rt) ish haqi (ih); foiz to‘lovlavri (r); renta to‘lovlari (r); normal foyda (pn). asosiy kapital amortizasiyasi(aas) aylanma kapital qiymati(oaй): xomashyo va …

2 / 17

b, shu tovarlarni ishlab chiqaruvchidan olib, iste'molchiga yetkazilguncha ketadigan sarflarga aytiladi. muomala xarajatlari ham ikki guruhga bo‘linadi 1.qo‘shimcha muomala xarajatlari va sof muomala xarajatlari. tovarlarni o‘rash, qadoqlash, saralash, transportga ortish, tashish va saqlash xarajatlari qo‘shimcha muomala xarajatlari hisoblanadi. muomala xarajatlarining bu turlari ishlab chiqarish xarajatlariga yaqin turib, tovar qiymatiga kiradi va uning qiymatini oshiradi. xarajatlar tovarlar sotilgandan keyin olingan pul tushumi summasidan qoplanadi. 2. sof muomala xarajatlari (sotuvchi maoshi va boshqalar), marketing (iste'molchilar talabini o‘rganish), reklama va shu kabi xarajatlardan iborat bo‘ladi. sof muomala xarajatlari tovar qiymatini oshirmaydi va ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan tovarni sotgandan keyin olingan foyda hisobidan qoplanadi. i. resurslarni jalb qilish manbaiga ko‘ra tashqi xarajatlar – tashqi resurslarni jalb qilish tufayli vujudga keladi. ichki xarajatlar – o‘ziga tegishli resurslardan foydalanish natija-sida vujudga keladi. tashqi xarajatlar ички харажатлар ishchi kuchiga sarflar bino-inshoot amortizasiyasi xom-ashyo xarajatlari mashina-uskuna amortizasiyasi yonilg‘i-energiyaga xarajatlar ijara haqi transport-aloqa xizmatlariga xarajatlar qarz pul mablag‘lari va …

3 / 17

v xodimlar maoshi корхона тўлов мажбуриятлари xom-ashyo soliqlar material amortizasiya ajratmalari yonilg‘i ijara haqi transport xizmati qo‘riqlash xizmati xarajatlari ishchilar ish haqi va shu kabilar uchun xarajatlar iii. mahsulot narxiga qo‘shilish xarakteriga ko‘ra to‘g‘ri yoki bevosita xarajatlar – bevosita mahsulot tannarxida aks etadi, narx tarkibiga kiradi. egri yoki bilvosita xarajatlar – mahsulot tannarxida aks etmaydi, mahsulot narxiga ustama hisoblanadi. 2. o‘rtacha xarajatlar va ularning turlari. mahsulot (yoki xizmat) birligini ishlab chiqarishga sarflangan xarajatlar o‘rtacha xarajatlar deb ataladi. o‘rtacha xarajatlarning turlari o‘rtacha umumiy xarajatlar (atc) umumiy yoki yalpi xarajatlarning (tc) ishlab chiqarilgan tovarlar (q) miqdoriga nisbati, ya'ni: atc = tc / q o‘rtacha doimiy xarajatlar (afc) doimiy xarajatlarning (fc) ishlab chiqarilgan tovarlar (q) miqdoriga nisbati, ya'ni: afc = fc / q o‘rtacha o‘zgaruvchi xarajatlar (avc) o‘zgaruvchi xarajatlarning (vc) ishlab chiqarilgan tovarlar (q) miqdoriga nisbati, ya'ni: avc = vc / q mahsulot birligini ishlab-chiqarishga qilinadigan sarf-xarajatlarni hisoblash uchun o‘rtacha umumiy, o‘rtacha doimiy …

4 / 17

unchalik katta farq qilmaydi. xulosa qilab aytish mumkinki, xom ashyo xarajatini kamaytirish imkoniyati kattaroqdir. isrofgarchilikka yo‘l qo‘ymay, resurslardan tejab-tergab foydalanish xarajatlarni kamayishiga sabab bo‘ladi. 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi. korxona foydasi korxonaning barcha pul daromadlari va qilingan sarf-xarajatlari o‘rtasidagi farq korxonaning sof foydasi korxona umumiy foydasidan soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar chiqarib tashlangandan keyin qolgan qismi. buxgalteriya foydasi buxgalteriya foydasi sotilgan mahsulot uchun tushgan umumiy pul summasidan ishlab chiqarishning tashqi xarajatlari chiqarib tashlanishi natijasida hosil qilinadi. shu sababli buxgalteriya foydasi iqtisodiy foydadan ichki xarajatlar miqdoriga ko‘proqdir. korxona foydasining mutloq miqdori uning massasini tashkil qiladi. foyda massasining ishlab chiqarish xarajatlariga nisbatining foizda ifodalanishi foyda normasi deyiladi. amaliyotda foyda normasini hisoblashning ikki usulidan foydalaniladi. bular foydaning joriy sarflarga-korxona xarajatlariga yoki avanslangan mablag‘larga (asosiy va aylanma kapital) nisbatidir. bular quyidagicha aniqlanadi: 1. r'=(p/w)*100 bu yerda: r' – foyda normasi; p – foyda massasi; w – iqtisodiy yoki ishlab chiqarish xarajatlari; 2. …

5 / 17

larga ajratmalar sof foyda sof foydaning taqsimlanishi investisiyaga; kadrlar tayyorlash va malakasini oshirishga; ijtimoiy fondlarga; ekologiya uchun ajratmalar; biznesga (korxona egalari va ishchilariga) tegishli shaxsiy daromadlar. adabiyotlar ro’yhati jo’rayev t.,iqtisodiyot nazariyasi. . darslik..-t.: «fan va texnologiya» nashr, 2018. – 512 bet. ўлмасов а., ваҳобов а.в. иқтисодиёт назарияси. дарслик. – т.: «iqtisod- moliya», 2018. – 480 бет. jo’rayevt.,iqtisodiyotnazariyasi. о’quvqo’llanma. .-t.: «fanvatexnologiya» nashr, 2017. – 638 bet в. ф.максимова [и др.] экономическая теория:учебник для бакалавров /; под общей редакцией в. ф. максимовой. – москва: издательство юрайт, 2019. – 580 с toshmatovsh, asatullaevx, allaberganovz. darslik. t.: iqtisodiy ta’limotlar tarihi« iqtisod-moliya», 2018. – 341 bet. г. е. алпатов [и др.]. экономическая теория : учебник и практикум для бакалавриата и специалитета / под редакцией г. е. алпатова. – москва: издательство юрайт, 2018. – 299 с. mc connell, brue. economics. 21th edition. mcgraw-hill/irwin, usa, 2018. – 450 p. gregory mankiw. principles of economics, boston, ma, usa …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy xarajatlar va foyda"

мавзу. ишлаб чиқариш харажатлари ва фойда o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “iqtisodiyot nazariyasi” fanidan multimediya materiallari (slaydlar) 11-mavzu: iqtisodiy xarajatlar va foyda tuzuvchi: z.g.allaberganov. toshkent–2024 1 1 mavzu: iqtisodiy xarajatlar va foyda reja: 1.ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi 2. o‘rtacha xarajatlar va ularning turlari. 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi. 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi iqtisodiy faoliyatning har qanday turini amalga oshirish uchun muayyan iqtisodiy resurslar talab qilinadi. ularni sotib olish uchun qilingan xarajatlar iqtisodiy xarajatlar deb ataladi. ishlab chiqarish jarayoniga iqtisodiy resurslarni ...

This file contains 17 pages in PPTX format (110.4 KB). To download "iqtisodiy xarajatlar va foyda", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy xarajatlar va foyda PPTX 17 pages Free download Telegram