murakkab lipidlar

ZIP 6 pages 46.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.0 KB

File type ZIP

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

1424536455_60189.doc murakkab lipidlar murakkab lipidlar uz tarkibida yog kislotalar va glitserin (yoki uzun zanjirli bir atomli spirt) dan tashkari fosfat kislota va azot asosi,bosh ka kuchli kutblangan gruppani saklaydilar. ularni tarkibiga karab uch sinfga bulish mumkin: 1-fosfoatsilglitserinlar, 2-sfingolipidlar va 3-glikolipidlar. fosfoatsilglitserinlar va sfingolipidlar tarkibida fosfat kislota koldiklari bulganidan ular fosfolipidlar, yoki fosfatidlar deb xam ataladilar. fosfoatsilglitserinlarning turlari kup bulsa xam ularni asosi va minor (kichik) vakillarini farklash mumkin. xujayrada fosfolipidlar fakat fosfatidil etanolamin tashkil kiladi. lekin membrana lipidlarining tarkibi juda murakkab bulib,ularda juda kam mikdorda fosfatidilglitserin,xolesterin va boshka lipidlar xam mavjud. lyetsitin va kyefalin. miya tukimasida, tuxum sarigida, balik tuxumida,jigarda,nuxat va achitkida ayniksa kup buladi. turli manbalardan olingan letsitin va kefalinning strukturasi bir xildir. letsitin tarkibidagi azot asosi xolin metillangan oksietil ammoniydir: носн2--сн2--n+ (сн3 )3 kefalin tarkibiga oksietilamin yoki kolamin kiradi: носн2--сн2--nh2 letsitin va boshka glitserofosfatidlar molekulasida glitserinning v-uglerodi atrofida asimmetriya markazi bor. tabiatda uchraydigan-letsitin va strukturasi unga yakin bulgan …

2 / 6

ipidlar tarkibiga fosfat kislota kirmaydi va ular elektr zaryadini tashimaydilar. molekulada uglevod koldiklarining mavjudligi ularni glikolipidlar deb atashga imkon berishi tushunarli. bu sinf vakillari, asosan miya tukimasida uchragani uchun tserebrozidlar va uglevod komponentlarining katta kismi d-galaktoza bulgani uchun galaktolipidlar deb ataladi.tserebrozidlarning kutblangan "boshi" bir yoki bir necha kand molekulasi koldiklaridan tuzilgan. glikolipidlar sinfiga tarkibi va tuzilishi bilan farklanadigan bir necha xil birikmalar kiradi. ularning glikozildiatsilglitserin deb ataladigan xili usimlik barglaridan ajratib olingan, xloroplastlar bilan uziga xos boglangan xisoblanadi. ularning tarkibiga ikki molekula yog kislota bilan esterifikatsiyalangan glitserin va glitserin bilan v-glikozid bog orkali birikkan bitta yoki ikkita d-galaktoza kiradi: glikosfingolipidlar xujayra membaranasining tuzilishida muxim urin egallaydi. ular membarananing kattik bulishini ta‘minlashda va bir kator membrana funktsiyalarining bajarilishida katnashadilar. glikolipidlar xujayraning antigen markerlari (tanituvchilari) ning shakllanishida, tashkaridan keladigan ximiyaviy signallarni kabul kilishda va ularni kayta ishlashda, xujayralarning uzaro alokalarida, membrana utkazuvchanlik xususiyatining bajarilishida,fermentlari faoliyatini aniklashda xal kiluvchi urinni egallaydi. sterinlar (sterollar) …

3 / 6

il gruppa bilan yog kislota karboksil gruppasining boglanishidan xosil buladi. xolesterin kup membaranalar tarkibiga kiradigan muxim komponentdir. u eukariot xujayralarda mavjud va prokariotlarda deyarli uchramaydi. xolesterin ayniksa xujayra membranasida mul bulib, membrananing kattikligi xu susiyatini ( mustaxkamlik ) ta‘minlaydi. xolesterin va uning uzun zanjirli yog kislotalari bilan xosil kilgan efirlari kon plazmasi lipoproteinlarning asosiy komponentlaridir.plazmadagi xolesterinning kondagi umumiy mikdori 100 ml, ya‘ni taxminan,200 mg ni tashkil etadi. bu mikdorning turtdan birigina erkin xolesteringa tugri keladi. plazmadagi deyarli barcha xolesterin (erkin va sterifikatsiyalangan) plazmaning oksil fraktsiyalari bilan kompleks xosil kilib, lipoproteinlar shaklida uchraydi. umumiy xolesterinning, taxminan 50 % dan ortigi plazma oksillarining v-globulinlari bilan, kolgan kismi esa a1-va a2-globulin fraktsiyalari bilan boglangan xolda siljib yuradi. xolesterin xayvonlarning asosiy sterini bulganligi sababli, u zoosterinlar katoriga kiritiladi. xayvon tukimalarida xolesterin bilan birga konda, terida yana bir kancha zoostyerin, usimliklarda fitostyerin va zamburuglarda mikostyerinlar uchraydi, ammo usimlik xamda xayvon manbalaridan olingan turli sterinlar orasida …

4 / 6

lampasi bilan nurlatib davolash terida d-3 vitaminining xosil bulishiga boglik: lipoproteinlarda lipid va polipeptid molekulalari uzaro kovalent boglar orkali birikkan bulmasalar xam, ancha mustaxkam boglanganlar. lipoproteinlar xujayra va subxujayra komponentlarning membranalarini tashkil kiladi, turli membranali tuzilishlar (mitoxondriyalar, endoplazmatik tur, xloroplastlar)da joylashgan kondensatsiyalangan multienzim sistemalarning struktura va funktsional birlikdagi faoliyatini ta‘minlashda xam muxim rol uynaydi. kon plazmasi va ba‘zi tukimalardagi fosfolipidlarning kup kismi oksil molekulalari bilan kompleks xosil kilib, lipoprotyeinlar shaklida buladi. bunday kompleks xolyestyerin uchun xam xarakterlidir.kon plazmasidagi xolesterin mana shunday kompleks xolida konda aylanib yuradi. lipoproteinlar tarkibiga kup mikdor stearat, palmitat va oleat kislotalar kiradi;ba‘zi lipoproteinlarda boshka tuyinmagan yog kislotalar xam uchraydi. lipidlarning oksillar bilan xosil kilgan komplekslari zarrachalarining kattaligi, eruvchanligi va boshka fizik-ximiyaviy xossalari bilan farklanadilar. elektroforezda bu komplekslar, asosan, plazma oksillarining ava v-fraktsiyalari bilan birga siljiydi. shuning uchun xam ular a- va v-lipoproteinlar deb ataladi.yeglar xazm kilinib, ingichka ichakdan surilgandan sung konda paydo buladigan xilomikronlar (diametri 1 …

5 / 6

xam urganilgan. barcha membranalarda kutblangan lipidlar mavjud bulib, membrananing tipiga karab uning 20-80 % ini iashkil kiladi. membranalar tarkibiga ancha kam mikdorda glikoproteinlar va glikolipidlar shaklida uglevodlar xam kiradi. ularning mikdori membrana moddasining 0,5-10 % ini tashkil kiladi. membranalarning tuzilishi va funktsiyasini ta‘minlashda lipidlarning axamiyati katta bulsa xam, membrana jarayonlarining aksariyatida ularning tar kibidagi oksillar yetakchi rol uynaydi. membrana lipidlari ayrim tusiklarni xosil kilib,utkazuvchanlikni chegaralaydilar,ajratilgan bulimchalarkom partamentlarni yaratadilar, oksillar esa transport, aloka urnatish,energiyani uzgartirish ( transformatsiya ) funktsiyalarini bajaradilar. bu uziga xos jarayonlarning amalga oshishi membranada joylashgan fermentlar, transport kanallari,ionlarni kontsentratsiya gradientiga karshi utkazuvchi nasoslar ishi bilan boglik. membranadagi oksillarning bir gruppasi uning yuzasida joylashgan va mayin ishlash usuli (masalan, yuksak ion kuchi, 1 m nacl ) bilan ekstraktsiya kilinganda, ajralib chikadi. boshkalari membrana kavatiga chukur botib turadilar, ular membrana lipidlarining uglevod komponentlari bilan mustaxkam boglanganlar. membrana kalinligi buyicha utadigan transmembran oksillar ion kanallarini xosil kiladilar. membranalar juda faol bioorganik …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "murakkab lipidlar"

1424536455_60189.doc murakkab lipidlar murakkab lipidlar uz tarkibida yog kislotalar va glitserin (yoki uzun zanjirli bir atomli spirt) dan tashkari fosfat kislota va azot asosi,bosh ka kuchli kutblangan gruppani saklaydilar. ularni tarkibiga karab uch sinfga bulish mumkin: 1-fosfoatsilglitserinlar, 2-sfingolipidlar va 3-glikolipidlar. fosfoatsilglitserinlar va sfingolipidlar tarkibida fosfat kislota koldiklari bulganidan ular fosfolipidlar, yoki fosfatidlar deb xam ataladilar. fosfoatsilglitserinlarning turlari kup bulsa xam ularni asosi va minor (kichik) vakillarini farklash mumkin. xujayrada fosfolipidlar fakat fosfatidil etanolamin tashkil kiladi. lekin membrana lipidlarining tarkibi juda murakkab bulib,ularda juda kam mikdorda fosfatidilglitserin,xolesterin va boshka lipidlar xam mavj...

This file contains 6 pages in ZIP format (46.0 KB). To download "murakkab lipidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: murakkab lipidlar ZIP 6 pages Free download Telegram