статистикада мутлоқ ва нисбий миқдорлар

DOC 70.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1354967211_40748.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тушунчалар 2. мутлоқ миқдорлар турлари. 3. нисбий миқдорлар турлари ва уларни ҳисоблаш усуллари. умумий тушунчалар статистик кузатиш, сводкалаш ва гурухлаш амалга оширилгандан сунг урганилаётган ходиса ва жараёнларнинг хажмини, микдорини, даражасини таърифловчи катор курсаткичларга эга буламиз. бундай курсаткичлар бошлангич хисоб маълумотлари асосида умумлаштирилган ва кайта ишланган микдорлар булиб. абсолют, нисбий ва уртача куринишда булади. статистик кузатиш натижасида дастлаб абсолют сонлар олинади, сунгра шу сонлар асосида нисбий ва уртача микдорлар хисоблаб чикилади. абсолют микдорлар кузатилаётганда микдор бирликларини кушиш ёки айириш йули билан аникланади. хисоблаш асосан санаш ва улчаш усулида амалга оширилади. борликни, ижтимоий хаётни абсолют ва нисбий микдорларсиз тасаввур килиш мумкин эмас. чунки хар кандай вокеа хусусида суз юритмайлик. унда албатта сифат ва микдор улчови мезон ролини уйнайди. мутлоқ миқдорлар турлари ифодаланишига караб мутлок микдорлар якка ва умумий микдорларга булинади. якка мутлок микдорлар статистик кузатиш натижасидан олиниб, бошлангич хисоб ва кузатиш хужжатларида кайд килинади. бундай микдорлар кузатилаётган …
2
ади. демак, абсолют микдорлар мохияти жихатидан бир хил булган якка абсолют микдорларнинг йигиндисидир. буни куйидагича ёзиш мумкин: аум = а1+а2+…. +аn = ∑а бу ерда: аум – умумий абсолют микдор а1+а2+…. +аn – кузатилаётган тплам бирликлари, якка абсолют микдорлар. ∑а – туплам бирликларининг йигиндиси. умумий абсолют микдорлар ходиса жараёнларининг умумий сонини, хажмини, кийматини узида акс эттириб. муайян олинган хужалик, тармок, вилоят, республика мавкеини, имкониятини тавсифлайди. абсолют микдорлар натурада, шартли натурада, пул ва комплекс улчов бирликларида ифодаланиши мумкин. натура улчов бирлиги дейилганда урганилаётган ходисанинг ички хусусиятини ифодаловчи огирлик, узунлик, хажм ва бошка бирликлар тушанилади. масалан, ишлаб чикарилган кумир тоннада, ахоли сони кишида, экин майдони гектарда, босиб утилган йул километрларда ифодаланади. баъзи мураккаб ходисаларни иккита ва ундан ортик улчов бирликларининг узаро бирикмаси билан тавсифлашга тугри келади. масалан, юк транспортининг бажарган иши тонна-километр, иш вакти киши-соат, истеъмол килинган электр энергияси киловатт соат ва хоказоларда ифодаланади. шундай килиб, мураккаб ходисаларни ифодаловчи икки ва ундан …
3
атурал улчов бирлиги дейилганда бир хил турдаги истеъмол кийматига эга булган ходисаларни бир хил бирликка келтирувчи улчов бирликлари тушунилади. масалан, статистика ва ривожлантириш амалиётида тракторлар эталон тракторларда, 4 укли юк вагонлари икки укликка, совунлар 40% ли ёглилик даражасига айлантирилган холда ифодаланади. нисбий миқдорлар турлари ва уларни ҳисоблаш усуллари ижтимоий-иктисодий ходисаларни билиш ва урганишда абсолют микдорлар мухим курол вазифасини утасада. аммо улар билан чекланиб колиш мумкин эмас. иккита таккослама статистик микдорни булиш натижасида олинган умумлаштирувчи микдорга нисбий микдорлар деб аталади. нисбий микдорлар коэффициентларда, фоизда, промелледа, продецимеллада ифодаланади. нисбий микдорлар хисобланаётганда таккослаш базаси (махраж) килиб хар хил микдорлар кабул килиниши мумкин. жумладан, базис микдор сифатида давлат буюртмаси, утган давр микдори (хажми) урганилаётган ходиса йигиндисига, бошка минтака курсатган ёки кандайдир бошка ходисалар курсаткичлар олиниши мумкин. шунга караб нисбий микдорлар куйидаги асосий гурухларга булинади: 1. режа топширигининг нисбий микдори 2. буюртма (шартнома) бажарилиши нисбий микдори 3. динамик нисбий микдорлари 4. тузилмавий нисбий микдорлар 5. …
4
иши лозим булган 1) истеъмол моллари 12.1 х 100 ртнм = ------------------ = 115.2 % 10 х 5 шу жумладан: а) озик-овкат махсулотлари 52.1 х 100 ртнм = ------------------ = 124.4 % 4.1 б) ноозиковкат махсулотлари 7 х 100 ртнм =------------------ = 109.4 % 6.4 демак, 1990 йилда узбекистонда жами истеъмол моллари 1989 йил даражасига нисбатан 15,2 фоизга. озик-овкат махсулотлари 24.4 фоизга, ноозиковкат махсулотлари эса 9.4 фоизга кушимча усиши кузда тутилган. буюртма (шартнома) бажарилиши нисбий микдори муайян давр ичида шартномадаги топширикларнинг кай даражада бажарилганлигини билдиради. бунинг учун хакикий бажарилган курсаткич буюртмадаги курсаткич билан таккосланади. д1 х 100 ббнм = ---------------- дбт бу ерда ббнм – буюртма бажарилишининг нисбий микдори д1 – жорий даврда хакикий бажарилган даража дбт- буюртмадаги топширик даражаси 1-жадвал учун 1989 йилда белгиланган режа (корхоналар билан шартнома) кай даражада бажарилганлигини хисоблаймиз. 1. жами истеъмол моллари буйича 10.5 х 100 ббнм = ---------------- = 93.7 % 11.2 шу жумладан: …
5
да: дбнб – базисли усулда хисобланган динамика н.м. д3 нм – занжирсимон усулда хисобланган д.н.м. дi – давр даражаси д i-1 – хар бир кейинги даврдан аввалги давр даражаси д0 – базис давр даражаси тузилмавий нисбий микдорлар деганда тупламдаги айрим гурухларнинг шу тупламнинг умумий йигиндиси булган нисбати тушунилади. n тнм = ----------- x 100 ∑n бу ерда: тнм – тузилмавий нисбий микдорлар n-тупламдаги айрим гурухлар (булаклар) ∑n-туплам йигиндиси координация нисбий микдорлари дейилганда тупламдаги гурухлар (булаклар)нинг бир-бирига булган нисбати тушунилади. улар тузилмавий нисбий микдорларни туларок характерлаш, шунингдек туплам бирликлар уртасидаги зарурий нисбатларни назорат килиш учун кенг кулланилади. интенсив нисбий микдорлар ходиса ва жараёнларни таркалиш зичлигини, учрашиш тезлигини тавсифлайди. бундай микдорлар бир-бири билан богланган турли хилдаги ходисаларни таккослаш натижасида олинади. статистика турли туман интенсив нисбий микдорлар кулланилади. жумладан, ахолининг турмуш даражасини билдирувчи курсаткичлар, ахоли жон бошига тугри келган миллий даромад, 100 кишига тугри келган олий маълумотлилар сони, 1 га ерга солинган угит …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "статистикада мутлоқ ва нисбий миқдорлар"

1354967211_40748.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тушунчалар 2. мутлоқ миқдорлар турлари. 3. нисбий миқдорлар турлари ва уларни ҳисоблаш усуллари. умумий тушунчалар статистик кузатиш, сводкалаш ва гурухлаш амалга оширилгандан сунг урганилаётган ходиса ва жараёнларнинг хажмини, микдорини, даражасини таърифловчи катор курсаткичларга эга буламиз. бундай курсаткичлар бошлангич хисоб маълумотлари асосида умумлаштирилган ва кайта ишланган микдорлар булиб. абсолют, нисбий ва уртача куринишда булади. статистик кузатиш натижасида дастлаб абсолют сонлар олинади, сунгра шу сонлар асосида нисбий ва уртача микдорлар хисоблаб чикилади. абсолют микдорлар кузатилаётганда микдор бирликларини кушиш ёки айириш йули билан аникланади. хисоблаш асосан санаш ва улчаш усулида амалга оширилади. борликни, ижтимоий ...

DOC format, 70.0 KB. To download "статистикада мутлоқ ва нисбий миқдорлар", click the Telegram button on the left.