узбекистон саноатининг хомашё манбаи ва уни жойлаштириш

DOC 137.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1354936166_40709.doc www.arxiv.uz режа: 1. саноатда хомашё, унинг хусусиятлари ва туркумланиши 2. ресурслар тежамкорлигининг стратегияси ва тактикаси 3. минерал хомашё ва ундан окилона фойдаланиш 1. саноатда хомашё, унинг хусусиятлари ва туркумланиши кайта яишловчи барча саноат тармокларининг ишлаб чикариш жараёнида катнашувчи элементлардан бири хомашёдир, чунки хомашёсиз хеч кандай махсулот ишлаб чикариш мумкин эмас. хомашё деб, казиб олиш ёки ишлаб чикариш учун маълум даражада мехнат сарфланган ва шу мехнат натижасида бир кадар узгарган мехнат буюмига айтилади. хомашё асосий ва ёрдамчи материалларга булинади. асосий хомашё – тайёр махсулотнинг моддий асосини ташкил килувчи мехнат буюмидир. тайёр махсулот таркибига кирувчи ёки асосий хомашёни кайта ишлашга зарур шароит яратиб берувчи колган барча мехнат буюмлари ёрдамчи материаллар деб аталади. мехнат буюмларининг махсулот ишлаб чикаришда кай тарзда катнашишига караб улар хам хомашё (асосий хомашё), хам ёрдамчи материал булиши мумкин. масалан, нефть ёкилги сифатида ёрдамчи материал булса, бензин ёки керосин ишлаб чикаришда эса хомашёдир. хомашё кенг микёсда истеъмол буюмлари хамда …
2
чикарган ишлаб чикариш нуктаи назаридан караганда тайёр махсулот, истеъмол килувчи ишлаб чикариш нуктаи назаридан караганда хомашё хисобланади. хомашё ресурсларини хомашёдан фарк килмок керак. хомашё ресурсларига мамлакатдаги фойдали казилмалар конлари, урмон майдонлари, уй хайвонлари ва шу каби табиий бойликлар кирса, улар казиб чикарилган ёки ишлаб чикариш учун мехнат сарфлангандагина хомашёга айланиши мумкин. хомашё ишлаб чикариш жараёнининг асосий элементи сифатида саноат ишлаб чикаришига ва унинг иктисодига катта таъсир курсатади. саноатнинг кайта ишловчи тармокларида хомашё ва ёкилги харажатлари ишлаб чикаришга сарфланган харажатлар хажмида энг катта салмокка эгадир. шунинг учун саноат корхоналари фаолиятининг иктисодий курсаткичлари куп жихатдан тайёр махсулот ишлаб чикариш учун кетган хомашё ва ёкилги харажатлари даражасига боглик булади. саноат махсулоти таннархида хомашё, ёрдамчи материаллар ва ёкилги харажатлари бутун саноат буйича уртача 70 фоизни ташкил этади. шунинг учун хомашёни тежаб ишлатиш саноат махсулоти таннархини пасайтиришда, ишлаб чикариш кувватларидан яхши фойдаланишда ва ишчилар мехнатининг унумдорлигини оширишда катта роль уйнайди. материал куп сарфланадиган тармокларда хомашё …
3
ерал бирикмалар минерал хомашёлар дейилади. халк хужалигида ишлатиладиган минераллар уч турга булинади: а) рудали; б) рудасиз; в) ёнувчи минерал хомашёлар. бу минералларнинг купи каттик холда булади. суюк минерал бойликларга факат нефть хамда туз эритмалари, газ холдагисига эса табиий газ киради. рудали минерал хомашёлар фойдали жинслар булиб, металлар олиш учун асосий манбадир. рудасиз минерал хомашёлар хам тог жинсларидир. улар металл олиш учун ишлатилмайди. бундай минерал хомашёлар кимёвий кайта ишланмасдан тугридан-тугри халк хужалигида ёки металсиз ишлаб чикаришда хомашё сифатида ишлатилади. рудасиз минераллар шартли равишда куйидаги турларга булинади: · курилиш материаллари – тугридан-тугри ёки физик-кимёвий кайта ишлангандан сунг курилиш ишларида ишлатиладиган минерал хомашё; · индустрия хомашёлари – кимёвий кайта ишланмасдан саноатнинг турли тармокларида ишлатиладиган хомашё. · кимёвий минерал хомашёлар – кимёвий кайта ишлаш учун ишлатиладиган минераллар; · кимматбахо ва рудасиз минераллар – табиий холда ёки механик кайта ишлангандан сунг безак учун ишлатиладиган минераллар. ёнувчи минерал хомашёлар ёкилги сифатида ишлатиладиган фойдали казилма бойликлардир. буларга …
4
олинади. бундай хомашё турларини кимёвий кайта ишлаб, турли махсулотлар олиш мумкин. манбалари куплиги, амалий жихатдан битмас-туганмас захирага эгалиги улар асосида купгина янги кимёвий корхоналар ташкил этишга имкон беради. умуман, фан ва техниканинг нихоятда тезлик билан ривожланиши янгидан-янги материалларни, шунингдек, янги хомашё материалларини кидириб топиш масаласини долзарблаштирмокда. бу масала асосан олти йул билан амалга оширилади: · иложи борича арзон хомашёларни кидириб топиш ва ишлатиш; · хомашёдан комплекс фойдаланиш; · концентрланган хомашё ва махсулотлар ишлатиш; · жуда тоза махсулотлар ишлатиш; · техника максадлари учун ишлатиладиган озукабоп хомашёларни ноозукабоп хомашё билан алмаштириш; · иложи борича махаллий хомашёлардан фойдаланиш. хозирги вактда кимё ва кимёвий технология ютуклари мухим техника-хужалик махсулотларини ноозукабоп хомашёлардан олишга имкон беради. бундай хомашёлар сифатида тошкумир, торф, сланец, нефть, табиий газ, ёгоч, усимлик ва кишлок хужалиги махсулотларининг чикиндилари ишлатилмокда. масалан, совун ювувчи махсулотлар, изоляторлар ишлаб чикаришда, тукимачилик саноатида, резина махсулотлари ишлаб чикаришда, чарм саноатида, коррозияга карши курашишда, бетонларни сув утказмайдиган килишда, металларни …
5
хмал полиакрилламид хамда целлюлозанинг сувда эрувчан эфирлари – карбоксилметил целлюлоза (кмц) билан мувофаккиятли алмаштирилган. шу билан бирга кмц куп микдорда крахмал урнида тукимачилик, когоз ва гугурт саноатларида эса озукабоп ун урнида ишлатилмокда. хозир этилендан ва ёгочдан олинаётган синтетик этил спирт таркиби ва сифати жихатидан озукабоп хомашёлардан олинадиган этил спиртдан фарк килмайди ва анча арзон хисобланади. шунинг учун халк хужалигининг куп тармокларида бундай этил спирт куп ишлатилмокда. шунингдек, газ ва нефтни кайта ишлаш махсулотларидан сирка кислота, глицерин ва ёглар ишлаб чикарилмокда. махсулотларни бу йул билан ишлаб чикаришда куп микдорда озукабоп хомашёлар тежаб колинади ва ишлаб чикарилаётган махсулотларнинг таннархи бирмунча арзонлашади. саноатни янада ривожлантириш, техника тараккиёти суръатларини жадаллаштириш ва саноат махсулотларининг турларини купайтириш вазифалари сунъий материаллар ишлаб чикаришни интенсив ривожлантиришни такозо этади. сунъий материаллар ишлаб чикариш ва уларни саноатда куллаш куйидаги холларда иктисодий самарали хисобланади: а) сунъий материал ягона хомашё булган тармокда ишлаб чикаришнинг жадал суръатлари билан ва кенг куламда ривожлантиришга; б) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "узбекистон саноатининг хомашё манбаи ва уни жойлаштириш"

1354936166_40709.doc www.arxiv.uz режа: 1. саноатда хомашё, унинг хусусиятлари ва туркумланиши 2. ресурслар тежамкорлигининг стратегияси ва тактикаси 3. минерал хомашё ва ундан окилона фойдаланиш 1. саноатда хомашё, унинг хусусиятлари ва туркумланиши кайта яишловчи барча саноат тармокларининг ишлаб чикариш жараёнида катнашувчи элементлардан бири хомашёдир, чунки хомашёсиз хеч кандай махсулот ишлаб чикариш мумкин эмас. хомашё деб, казиб олиш ёки ишлаб чикариш учун маълум даражада мехнат сарфланган ва шу мехнат натижасида бир кадар узгарган мехнат буюмига айтилади. хомашё асосий ва ёрдамчи материалларга булинади. асосий хомашё – тайёр махсулотнинг моддий асосини ташкил килувчи мехнат буюмидир. тайёр махсулот таркибига кирувчи ёки асосий хомашёни кайта ишлашга зарур шароит яратиб берувчи колг...

DOC format, 137.0 KB. To download "узбекистон саноатининг хомашё манбаи ва уни жойлаштириш", click the Telegram button on the left.