markaziy osiyo va oʻzbekistonga zamonaviy sportning kirib kelishi

PPTX 14 pages 3.4 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

презентация powerpoint 6-mavzu: markaziy osiyo va o‘zbekistonga zamonaviy sportning kirib kelishi (xix asr oxiri – xx asrning boshlari) reja 1. xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida markaziy osiyoda zamonaviy sportning rivojlanishi. 2. maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. 3. ma’rifatparvar jadidchilik harakati namoyandalarining jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi fikrlari. 4. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asarida jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi qarashlari. 5. turkistonda ilk sport to‘garaklari va sport jamiyatlarining tuzilishi. tarixiy manbalardan ma’lumki, xvi asrdan – xix asrning birinchi yarmigacha markaziy osiyo hududi uchta xonlikka bo‘lingan edi: buxoro amirligi, xiva va qo‘qon xonliklari. o‘zbek xonliklaridagi ijtimoiy va davlat tuzumi feodal tuzumdan iborat edi. bu davlatlarning boshqaruv shakli feodal monarxiyadan iborat bo‘lgan. xvii asrdan xx asrning boshlarigacha bo‘lgan davrda turkiston zamini siyosiy parokandalik, jaholat va qoloqlikka yuz tutgan edi. uch xonlikka bo‘linib ketgan mintaqa uzoq muddat o‘zaro ziddiyat va qarama-qarshiliklar, urushlar girdobida qolib ketgan. bunday siyosiy vaziyat nafaqat iqtosodiy, moliyaviy va harbiy salohiyat nuqtai nazaridan, balki …

2 / 14

utun qurol-yaroqlari va o‘zlarining jangovar otlari bilan kelib, viloyat hokimi yoki bekning qo‘l ostida to‘planishga majbur edilar. xonlikdagi qo‘shin tuzilishiga doir ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, u asosan otliqlardan tashkil topib, markaz, o‘ng va chap qanotlarga bo‘lingan. markaz harbiy qismining oldingi safida bayroqdor jangchilar turgan. rus manbalarining ko‘rsatishicha, xonlik qo‘shinida misdan 13 ta kichkina to‘p, yetarli darajada porox bo‘lgan. xviii asrning oxirgi choragiga doir ma’lumotlarga qaraganda, xon 10 ming kishi atrofida qo‘shin to‘plash imkoniga ega edi. xix asrning boshlarida cho‘yandan yasalgan to‘plardan foydalanilgan. xix asrning boshlarida buxoro amirligida 3600 ga yaqin navkar bo‘lgan. bu navkarlarning bir qismi professional jangchilar bo‘lib, otish va nayza uloqtirishda mohir mergan bo‘lganlar. ular buxoroning o‘zida turar edilar. buxoroda muntazam qo‘shinlar faqat xix asrning 30-yillarida paydo bo‘ldi va ular sarbozlar deb atalardi. 2 ming nafar sarbozlar o‘ziga xos kalta, qizil forma mundir kiyib yurar, nayzali miltiq va to‘pponchalar bilan qurollangan edilar. urush vaqtida qamal va boshqa ishlarni bajarish …

3 / 14

shini ham bor edi, lekin otliq qo‘shinlar piyoda qo‘shinlarga qaraganda 8-9 baravar ko‘p edi. xiva xonligida 13 mingdan ko‘proq otliq navkarlari bor edi. navkarlarga qilgan xizmatlari evaziga suvli yerlar berilib, ular soliqlardan ozod qilinar edilar. askarlar tinchlik paytlarida dehqonchilik va boshqa kasblar bilan shug‘ullanganlar. bunday askarlikka yozilgan kishilar soni xix asrning 30-yillarida 40 ming kishiga borgan. askarlik xizmatidagilar soliqlardan va jamoa ishlaridan ozod etilib, har bir kishi yurishda qatnashganligi uchun 5 oltin tanga olgan. xonning xohishiga ko‘ra o‘zini ko‘rsatgan harbiy lavozimdagilar 10, 20, 50, 100 va undan ko‘proq miqdorda oltin tanga olishgan. biylarga 50 tangadan 100 tangagacha, yuzboshilarga 10 tangadan 20 tangagacha maosh tayinlangan. xon saroyida yaxshi qurollangan 1000 kishi xizmat qilgan. qo‘shinning asosiy qismi qilich, o‘q-yoy va nayza bilan qurollangan. oz miqdorda pilta miltiq va to‘plar bor edi. unda o‘zbeklar bilan bir qatorda turkmanlar, qozoqlar va qoraqalpoqlar xizmat qilganlar. xiva xonligining qo‘shini harbiy texnika jihatdan ancha orqada edi. xonlikda …

4 / 14

va dunyoviy hayot tarzidan voz kechish da’vatiga tayangan diniy tamoyil) diniy aqidalariga asoslangan musulmon dini katta ta’sir ko‘rsatib kelgan. xonliklarda ta’lim tizimi faqat diniy o‘quv muassasalaridan iborat bo‘lgan. ta’lim muassasalarining asosiy turlariga boshlang‘ich ma’lumot beradigan maktab hamda o‘rta va oliy diniy ta’lim beradigan madrasalar kirgan edi. madrasalarda talabalar diniy falsafa, arab tilining grammatikasi, musulmon huquqlari, mantiq ilmlarini o‘rganishgan. maktab va madrasalarda jismoniy tarbiya darslari bo‘lmagan. jismoniy mashq bajarish, hatto serharakat o‘yinlar o‘ynash ham ruxsat etilmagan. madrasalarda diniy va qisman dunyoviy fanlar bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘tkazilgan. ularda ta’lim va tarbiya olgan kishilar orasidan mashhur shoirlar, olimlar yetishib chiqqan. markaziy osiyoda jismoniy tarbiya doimo an’anaviy xususiyatlarga ega bo‘lgan. jismoniy mashqlar empirik tarzda (yunoncha empeiria - tajriba yo‘li bilan) vujudga kelgan va ilmga asoslanmagan bo‘lsa ham, hamisha chuqur xalq an’analarini o‘zida saqlab kelgan. jumladan, milliy jismoniy madaniyat asosini ifodalovchi jismoniy tarbiyaning milliy shakllari, vositalari va uslublari shakllantirilib borilgan. markaziy osiyo va o‘zbekistonga zamonaviy sportning …

5 / 14

20–1990 yillar – o‘zbekistonda sobiq ittifoq jismoniy tarbiyasi tizimiga asoslangan jismoniy madaniyat va sportni shakllanishi hamda rivojlanishi. xix asrning ikkinchi yarmida turkiston o‘lkasida rus o‘quv yurtlari tizimi yaratilgan edi. 1875 yilda toshkent, farg‘ona, samarqand va boshqa shaharlarda gimnaziyalar tashkil etilgan, lekin ularda mahalliy millat vakillarining foizi juda kam edi. bu o‘quv yurtlarining dasturida jismoniy tarbiya darslari umuman nazardan chetda qolgan edi. hukumat xalq ma’rifati to‘g‘risida g‘amxo‘rlik qilmas edi. masalan, 1914 - 1915 yillarda turkiston xalq ta’limiga o‘lka byudjetining 2,3%, harbiy politsiya apparatini ta’minlash uchun esa 86,7% ajratilgan. 1914 yilda turkiston o‘lkasida 160 ta maktab bo‘lib, ularda 17 ming bola ta’lim olgan. 1890 y. turkiston o‘lkasining harbiy maktab va bilim yurtlarida gimnastika, qilichbozlik, otish va turli o‘yin mashg‘ulotlari o‘tkazila boshlangan. bu davrda turkiston o‘lkasidagi ayrim o‘quv yurtlarida jismoniy tarbiya joriy qilishga birinchi marta urinib ko‘rilgan. biroq jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari muntazam o‘tkazilmas edi, chunki o‘qituvchilar, binolar va jihozlar yetishmas edi. xix asr …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo va oʻzbekistonga zamonaviy sportning kirib kelishi"

презентация powerpoint 6-mavzu: markaziy osiyo va o‘zbekistonga zamonaviy sportning kirib kelishi (xix asr oxiri – xx asrning boshlari) reja 1. xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida markaziy osiyoda zamonaviy sportning rivojlanishi. 2. maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. 3. ma’rifatparvar jadidchilik harakati namoyandalarining jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi fikrlari. 4. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asarida jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi qarashlari. 5. turkistonda ilk sport to‘garaklari va sport jamiyatlarining tuzilishi. tarixiy manbalardan ma’lumki, xvi asrdan – xix asrning birinchi yarmigacha markaziy osiyo hududi uchta xonlikka bo‘lingan edi: buxoro amirligi, xiva va qo‘qon xonliklari. o‘zbek xonliklaridagi ijtimoiy va davlat tuzumi feodal tuzumdan iborat edi. bu...

This file contains 14 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "markaziy osiyo va oʻzbekistonga zamonaviy sportning kirib kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo va oʻzbekistonga… PPTX 14 pages Free download Telegram