xitoyga buddizmning kirib kelishi va rivojlanishi

DOCX 17 pages 54.2 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.2 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

www.xurshid.com; xitoyga buddizmning kirib kelishi va rivojlanishi reja: kirish i bob. xitoyda buddizm. 1.1 xitoyda buddizmning paydo bo’lishi va yoyilishi. 1.2 xitoyga buddizmning kirib kelishi. ii bob. buddizm oqimlarga bo’linib ketishi. 2.1 han – buddizm tili. 2.2 tiantai oqimi. 2.3 sanlun oqimi. 2.4 fa xiang oqimi. 2.5 “lamaizm” ta’limoti. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish mustaqillikka erishganimizdan so’ng, jamiyatning barcha sohalarida bo’lgani kabi, ilmiy ma’naviy sohada ham ulkan islohotlar amalga oshirilmoqda. “biron bir jamiyat ma’naviy imkoniyatlarini odamlar ongida ma’naviy va axloqiy qadriyatlarini rivojlantirmay hamda mustahkamlamay turib, o’z istiqbolini tasavvur eta olmaydi”.[footnoteref:1] [1: karimov i. a. “o’zbekiston xxi asr bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari”. toshkent. “o’zbekiston”,1997, 524-bet. ] buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib eramizdan avvalgi vi – v asrlarda hidistonda yuzaga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi – sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri-lanka, hindiston, nepal, xitoy, butan, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, …

2 / 17

ytga kelib ana shu maktablar dunyoning ko’pgina qismlarida mavjud. biddizm diniga sig’inuvchilar har xil tanlilar, turli millat va elatlar, boshqa til vakillari hisoblanishgan. ularning ko’pchligi xitoyga sayohat qilish uchun uzoq yo’l bosib o’tadilar. chunki u yerda ular chan sektasi, toza yer sektasi, saskapa sektasi va bkabrgyudpa sektasiga sig’inishadi. xitoyda buddizm paydo bo’lganligiga ham mana 2000 yildan oshdi. buddizm tarafdorlari buddizmni boyitishga jiddiy qaraganlar. ular sanskrit yozuvidagi ko’p asarlarni tarjima qilishdi va “tripitaka” katta asarni yig’ishga muvaffaq bo’lishdi. bundan tashqari ular buddizmning madaniy yodgorliklari ya’ni g’or, haykal, cherkovlarni yaratishgan. shuncha qiyinchiliklarga qaramay, buddizm hozirgi vaqtgacha yashab kelmoqda. buddaviylikning turli millatlar tomonidan keng qabul qilinishi va uning keng doirada tarqalib ketishining sababi uning turli milliy va diniy an’analar bilan kirisha olishi bo’lib, bu narsa buddaviylikning hayotning barcha sohalari, jumladan, diniy, madaniy, siyosiy va iqtisodiy qatlamlarga kirib borishiga sabab bo’ldi. i. bob xitoyda buddizmning paydo bo’lishi va yoyilishi afsonaga ko’ra, han dinastiyasi (eramizdan …

3 / 17

ndistonning turli joylariga etkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o’tdi. uning jasadi hind udumiga ko’ra u yerda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo’lib yuboriladi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etdi. buddizm sakyamuni davrida to’rt haqiqat: hayot azobi (ya’ni azob – uqubatning boshlanishi, azob-uqubatning tugashi va bu tugashda yetakchilik qiluvchi yo’llar), asl yo’llar (ya’ni to’g’rilik, to’g’ri fikrlash, to’g’ri so’zlash), 12 ta nirvana va hayotlilikni bog’lab turuvchi 12 ta zanjir: 1) bilimsizlik yoki bexabarlik; 2) harakat: 3) ong: 4) nom yoki ko’rinish; 5) dahldorlik, his qilish; 6) his-tuyg’uning 6 a’zosi; 7) sezish, his-tuyg’u; 8) hohish, istak, talab; 9) tushunish; 10) mavjud bo’lmoq; 11) tug’ilish; 12) qarish va o’limni targ’ib qilgan.[footnoteref:2] [2: abdusamedov a. “din tarixi” toshkent 2004.45-bet. ] budda ruhoniylar darajasini o’rnatish, ma’rifat, bilim bor joylarni qidirish va u yerda o’z qonunlarini targ’ib qilgan. bu joylar ilohiy yozuvlarda ko’p uchragan. masalan, jetavana vihara, …

4 / 17

ar buddizm ustida ishlashda yordam berib yuborishdi. eramizdan avvalgi 271 – yilda qadimgi hindistonning maurya avlodining uchinchi qiroli asoka buddizmni yoyilishiga katta kuch tashladi. u nafaqat buddizmni yoyish uchun maxsus guruh va tashkilotlar tuzdi, balki buddizmga xos inshoat ya’ni pagodalarni ham qurdirdi. shu orqali butun dunyoga buddizmni yoyishga harakat qildi. buddizm avval quyidagi davlatlarga yoyilgan: shri lanka, myanmar, shimoliy pokiston, afg’oniston. kushon sulolasi (50-300) davrida odamlar ko’chmanchilarga o’xshab yashashgan.[footnoteref:3] [3: gong li “history of pagodas” china 2008.p 58. ] sakyamunining tajribasi 4 asosiy toifaga bo’linadi. ulardan biri tug’ilishdir. uning “500 yoki 550” oldingi g’oyalaridan keyin, u oxir oqibat u tushita osmonida tug’ilib, bodhisattva holatiga yetishdi va osmondan oq fil ko’rinishida tushdi. yer yuzidagi eng oqila ayol – maya uni ikkinchi oyning 8-kunida lumbini daraxti tagida og’riqsiz dunyoga keltirdi. shunday qilib lumbini daraxti buddaviylar uchun muqaddas joyga aylangan. uning ikkinchi tajribasi fikrning oydinlashuvi. shahzoda bo’lib tug’ilishiga qaramay, yoshligidan u juda qiziqqon …

5 / 17

qaddas joy, deb sanaladi. yunesko tomonidan rivojlantirish kommiteti tuzildi. hozirga kelib, xitoy, nepal, hindiston, shri-lanka, tayland, fransiya, germaniya, vetnam, koreya xalq respublikasi va yaponiya davlatlari o’zining budda ibodatxonalarini lumbinida qurishdi. bu ajoyib ibodatxona xitoyda qurilgan bo’lib, uni zhun hua ya’ni butunxitoy ibodatxonasi, deb ataladi. ibodatxona xitoy hukumati tomonidan qurilgan. ibodatxona qurilib bo’lganidan keyin, 27-may 2000-yilda uning ochilish marosimi bo’lib o’tdi. xitoy buddaviylik tashkiloti 8 ta rohib va 1 ta bosh rohibni u yerga yubordi. bu xitoyliklarni birinchi chegaradan tashqarida qurilgan budda ibodatxonasi hisoblanadi. buddizmning xitoyga kirib kelishi buddizmning xitoyga kirib kelishi rohib tang san zhang hindistonga qilgan sayyohatidan keyin boshlanadi. milloddan avvalgi 628-yilda rohib u yerdan buddizmning qonun-qoidalari va yozma manbalarini xitoyga olib keladi. bu haqiqatan ham bo’lgan voqeadir. tang san zhang g’arb tomonlarga sayyohat qilib, uyiga eng ko’p buddizm qo’l yozmalarini olib kelgan inson hisoblanadi. ammo u bu ishni birinchilardan qilgan inson emas edi. aytishlaricha, cai yin xitoyning g’arbiy …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xitoyga buddizmning kirib kelishi va rivojlanishi"

www.xurshid.com; xitoyga buddizmning kirib kelishi va rivojlanishi reja: kirish i bob. xitoyda buddizm. 1.1 xitoyda buddizmning paydo bo’lishi va yoyilishi. 1.2 xitoyga buddizmning kirib kelishi. ii bob. buddizm oqimlarga bo’linib ketishi. 2.1 han – buddizm tili. 2.2 tiantai oqimi. 2.3 sanlun oqimi. 2.4 fa xiang oqimi. 2.5 “lamaizm” ta’limoti. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish mustaqillikka erishganimizdan so’ng, jamiyatning barcha sohalarida bo’lgani kabi, ilmiy ma’naviy sohada ham ulkan islohotlar amalga oshirilmoqda. “biron bir jamiyat ma’naviy imkoniyatlarini odamlar ongida ma’naviy va axloqiy qadriyatlarini rivojlantirmay hamda mustahkamlamay turib, o’z istiqbolini tasavvur eta olmaydi”.[footnoteref:1] [1: karimov i. a. “o’zbekiston xxi asr bo’sag’asida: xavfsizlikka ...

This file contains 17 pages in DOCX format (54.2 KB). To download "xitoyga buddizmning kirib kelishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xitoyga buddizmning kirib kelis… DOCX 17 pages Free download Telegram