xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi

ZIP 65 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

65 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла ZIP

Страницы 65

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 65

1680159770.ppt xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi noorganik kimyo va materialshunoslik kafedrasi mavzu: xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi. samarqand-2021 mavzu rejasi 1. xx asrda kimyo fanining asosiy yutuqlari. 2. atom tuzilishining hozirgi zamon nazariyalari. 3. atom tuzilishining hozirgi zamon modelini tasdiqlovchi tajribalar. 4. kvant mexanikasida shredingerning to’lqin tenglamasi. 5. xx asrda kimyoning xarakterli belgilari. 6. xxl asrda kimyoning rivojlanishidagi asosiy yo’nalishlar. 7. kimyo fanidagi hozirgi zamon ilmiy yo’nalishlari 8. kimyo fanining bugungi holati va uning kelajakda rivojlanishini bashorat qilinayotgan yo’nalishlari xx asrda kimyo fani rivojlanishining barqaror asosi bo’lib, d.i.mendeleyevning davriy qonuni xizmat qildi. bu asrning boshlarida izotoplar mavjulligini ochilishi, atom nomerining fanga kiritilishi, atomning elektron strukturasining yaratilishi natijasida mantiqan yakuniga etdi. atom tuzilishining hozirgi zamon nazariyasi uzoq tarixga ega. xix–xx asrlarga kelib fanda materiya tuzilishini aniqlash uchun sharoit yetildi. tabiatshunoslikda revolyusiyaga olib kelgan quyidagi ishlar amalga oshirildi. –katod nurlarning ochilishi (1897 …

2 / 65

o’lishi. moddaning tarkibi, strukturasi va reaksion qobiliyatini o’rganishning imkoniyatlari kengaydi. atom tuzilishining murakkabligi to’g’risidagi dastlabki tushunchalar o’tgan asrda paydo bo’la boshladi. dalton va uning safdoshlari atomga bo’linmaydigan zarracha deb qaradilar. ammo sekin asta atom ichki strukturaga ya’ni yanada mayda zarrachalardan iborat degan faktlar to’plana bordi. atom tuzilishining hozirgi zamon modeliga olib kelgan eng muhim tajribalarga to’xtalamiz. xix asr boshlarida atom bilan elektr o’rtasida uzviy bog’lanish ya’ni atomlar bir-birlari bilan elektr jarayonlari asosida birikkan degan umumiy tushuncha mavjud edi. 1834 yil ingliz fizigi m.faradey elektroliz qonunlari asosida ionlar ixtiyoriy xohlagancha miqdordagi zaryadni emas, balki qat’iyan aniq porsiyadagi elektr miqdori tashishini isbotladi. 1874 y. dj. stoni bu fikrga asoslanib, elementar elektr zaryadining son qiymatini hisoblab, u 10-20 kl. ekanligini topdi. atomda qarama-qarshi elektr zaryadlari mavjudligi, havosi siyraklashtirilgan sohada elektr razryadlari ta’sirida katod yoki anod nurlari vujudga kelishi bilan to’liq isbotlandi. atom tuzilishining zamonaviy kvanto-mexanik nazariyasi asta-sekin shakllandi. yangi kashfiyotlar qilindi, matematik apparatlar …

3 / 65

iyrak-yer element tabiatiga qarab turli rangdagi nurlanishni vujudga keltiradi. (bu hodisa hozir rangli televizorlarda foydalaniladi). demak, ko’zga ko’rinmas katod nurlari qattiq to’siqqa urilganda uning nurlanishini yuzaga keltiradi. kuzatiladigan nurlanishlar manfiy zaryadlangan zarrachalar oqimidan iborat bo’lib, ularga "elektronlar "deb ataldi. elektronlar uchun de broyl to’lqinlari n = 2, 3, 4 katod nurlari magnit va elektr maydonlari bo’lmaganda to’g’ri chiziqli yo’naladi. manfiy zaryadlangan zarrachalar magnit va elektr maydonlarida og’ishi kabi katod nurlari ham og’adilar. shunday qilib katod nurlari elektronlar oqimidan iborat ekanligi isbotlandi. ingliz fizigi djozef tomson elektronlar manfiy zavryadlangan zarrachalar bo’lib, atom strukturasi tarkibiga kirishini aniqladi. 1897 yilda dj. tomson elektron elektr zaryadini uning massasiga nisbatini (e/m)ni o’lchashga muvaffaq bo’ldi va bu nisbat 1,7610 8 kl/g. teng ekanligini aniqlandi. faqat 1909 yilda chikago universitetidan r.milliken juda ko’p tajriba natijalariga asoslanib elektron zaryadini o’lchashga muvaffaq bo’ldi va bu qiymat 1,610-19 kl. teng ekanligini topdi atom tuzilishining murakkab ekanligini isbotlovchi kashfiyotlardan yana biri …

4 / 65

arkibidan 1898 y. poloniy va radiy elementlarini ajratib olishga muvaffaq bo’ladilar. radioaktivlik hodisasini keyinchalik asosan tekshirgan ingliz olimlardan ernest rezerford bo’lib, u uch xil - (alfa), (beta) va  (gamma) nurlanishni aniqladi. har bir nurlanish o’zining elektr xossasi va teshib o’tish qobiliyatlari bilan farq qiladi. atom tuzilishi to’g’risidagi eng birinchi model j.j.tomson (1904 y) tomonidan yaratilgan bo’lib, unga asosan atom-ma’lum bir zichlikka ega bo’lgan, taxminan uning diametri 0,1 nm hajmidagi musbat elektrosferadir, elektronlar bu maydonda ularni neytrallab turadi. elektronlarning tebranuvchan harakati elektromagnit to’lkinini yaratadi deydi. buni rezerford (1907 y) amalda isbot qildi. u toza oltin folgasidan  -nurlar o’tkazganda ularning 10000 tadan bir spektr 180  burchak ostida orqaga qaytadi. bularni hisoblab bu musbat zaryadlarning o’lchovi 710-13 sm ekanini aniqladi. 1911 yilda ernest rezerford atom yadrosi musbat zaryadga ega ekanligini tajribada ochdi. atom tuzilishining dastlabki nazariyalari juda sodda edi, lekin rezerford va bor tomonidan taklif qilingan atom modeli tarixda munosib …

5 / 65

yadining soni element tartib nomeriga tengdir. atomning hamma massasi yadroda joylashgan bo’lib, uning hajmi - 10-36 sm 3, diametri esa - 10 -13 - 10 -12 sm ni tashkil qiladi. o’sha davrdayoq atomni va uni tashkil qiluvchi zarrachalarni o’lchamlarini aniqlash mumkin bo’ldi. masalan: vodorod uchun quyidagi harakteristika olindi: atom yadrosi o’lchovi, sm - 10 -13 atom radiusi, sm - 10 -8 elektron radiusi, sm - 1,5 * 10 -16 vodorod atomi yadrosi (proton) radiusi, sm - 3, 5 * 10 -13 atom tuzilishining miqdoriy nazariyasini yaratishda asosiy rolni 1913 yilda n. bor o’ynadi va u atom tuzilishining yadroviy nazariyasini hamda plankning kvant nazariyasini birlashtirdi. bor atomning asosiy xarakteristikasi va tajribada aniqlangan qiymatlarni matematik jihatdan bog’laydigan ikkita pastulotini yaratdi. bor 1913 yilda kvant postulatlarini, vodorod atomi tuzilishi modelini, spektral chiziqlarini, radiusini va kvant orbitalari energiyasini hisoblash formulalarini taklif qildi. bor o’z nazariyasini yaratishda, yadro atrofida elektronlarning harakatlanishidan iborat bo’lgan sistemaga kvant …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 65 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi"

1680159770.ppt xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi noorganik kimyo va materialshunoslik kafedrasi mavzu: xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi. samarqand-2021 mavzu rejasi 1. xx asrda kimyo fanining asosiy yutuqlari. 2. atom tuzilishining hozirgi zamon nazariyalari. 3. atom tuzilishining hozirgi zamon modelini tasdiqlovchi tajribalar. 4. kvant mexanikasida shredingerning to’lqin tenglamasi. 5. xx asrda kimyoning xarakterli belgilari. 6. xxl asrda kimyoning rivojlanishidagi asosiy yo’nalishlar. 7. kimyo fanidagi hozirgi zamon ilmiy yo’nalishlari 8. kimyo fanining bugungi holati va uning kelajakda rivojlanishini bashorat qilinayotgan yo’nalishlari xx asrda kimyo fani rivojlanishining barqaror asosi bo’lib, d.i.mend...

Этот файл содержит 65 стр. в формате ZIP (2,0 МБ). Чтобы скачать "xx asr kimyosining xarakterli belgilari va xxi asr kimyosining rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xx asr kimyosining xarakterli b… ZIP 65 стр. Бесплатная загрузка Telegram