эҳтиёж ва ресурслар. товар ишлаб чиқариш ва ишлаб чиқариш омиллари

DOC 127,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353594285_40158.doc эҳтиёж ва ресурслар www.arxiv.uz режа: 1. ишлаб чиқариш омиллари. 2. табиий омиллар. 3. ишлаб чиқаришни ривожлантиришда меҳнат омилининг роли. 4. ишлаб чиқаришни ривожлантиришда фан-техника тараққиётининг роли. 5. менежмент. ишлаб чиқаришнинг моддий мазмунини меҳнат жараёни ташкил этади. меҳнат жараёнида инсон ўзининг мақсадига мувофиқ онгли фаолияти орқали (бу меҳнат деб аталади) табиат моддалари ёки ашёларни жамият эҳтиёжларини қондириш учун зарур маҳсулотларга (ёки хизматларга) айлантиради. меҳнатни амалга ошириш учун инсон муайян жисмоний ва ақлий қобилиятларга, билим, малака ва кўникмаларга эга бўлиши лозим. инсоннинг меҳнат қила олиш қобилияти ишчи кучи деб аталади. меҳнат инсоннинг ажралмас хусусияти бўлганлиги учун назарияда ва амалиётда меҳнат қилиш қобилиятига эга бўлган кишилар йиғиндисини меҳнат ресурслари деб юритилади. меҳнат ресурслари ишлаб чиқаришнинг шахсий омили ёки инсон омилини ташкил этади. меҳнат жараёнида фойдаланиладйган воситалар (бирламчи табиат моддалари ва қайта ишланган табиат моддалари) ҳамда меҳнат жараёнини амалга ошириш учун зарур бўлган моддий шарт-шароитлар ишлаб чиқаришнинг буюмлашган ёки моддий омилини ташкил этади. …

биий ресурслардан ёки инсон меҳнати натижаси бўлган моддий ашёлардан иборат бўлиши мумкин. меҳнат воситалари эса меҳнат куролларига (ишлаб чиқариш қуролларига) ва меҳнатнинг моддий шароитлари бўлиб хизмат қилувчи воситаларга бўлинади. меҳнат қуроллари, албатта, инсон меҳнати билан яратилади. ҳозирги замон иқтисод фани ишлаб чиқариш омили деб ишлаб чиқариш натижаларини белгилаб берувчи объектлар, элементлар ёки шарт-шароитларни тушунади. ишлаб чиқариш омиллари тўрт асосий гypyҳгa бўлинган ҳолда ташкил қилинади: ер, капитал, меҳнат ва тадбиркорлик қобилияти. ер табиий омил сифатида қаралади. у инсон фаолиятининг маҳсули эмас, балки табиатнинг инъомидир. омилларнинг ер деб номланадиган гуруҳига барча табиий бойликлар, фойдали қазилмалар конлари, ишлов берилаётган ерлар, ўрмонлар киради. капитал ишлаб чиқаришнинг омили сифатида товарлар ва хизматларни ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган неъматларнинг йиғиндисидан иборатдир. уларга асбоб-ускуналар, машиналар, бинолар, омборлар, транспорт коммуникациялари, алоқа воситалари ва бошқалар киради. кенг маънода олиб қаралганда, моддий капитал тушунчаси ўз таркибига хом ашё ва материалларни ҳам олса-да, тадқиқотчилар капитал тушунчасини ишлаб чиқаришда кўп марта ишга солинадиган моддий …

малари, жисмоний салоҳияти ва бошқа хусусиятлари билан белгиланади. буларнинг ҳаммаси замонавий фанда инсон капитали тушунчаси билан ифодаланади. ходимнинг юқори малакасига, юксак меҳнат қобилиятига эришиш учун уни уқитиш ва тарбиялаш лозим. демак меҳнат омилини яратиш учун ҳам моддий капитал талаб этилади. ходимни тайёрлаш учун йўналтирилган харажатларнинг натижаси сифатида мужассамлашган шахслар инсон капитали бўлиб майдонга чиқиладилар. инсон капиталига сарфланадиган сармоялар ҳозирги пайтда энг самарали ва ўзини энг тез оқлайдиган маблағлар ҳисобланааи. тадбиркорлик қобилияти ишлаб чиқаришнинг ўзига ҳос омили бўлиб, инсоннинг ишлаб чиқаришнинг бошқа омилларини муайян комбинаиияларда ва усулларда бирлаштира олиш қобилиятини билдиради. бу қобилият тадбиркорда мужассамлашади ҳамда инсон капиталининг алоҳида туридир. тадбиркорлик қобилияти инсонда ўз-ўзидан пайдо бўла олмайди, у инсонга тадбиркорлик учун зарур билимлар ва кўникмаларни сингдириш йўли билан ҳосил қилинади. тадбиркорлик фаолияти инсоннинг шахсий фазилатларига ҳам боғлиқ, чунки ишлаб чиқаришни ташкил этишда тадбиркорлик топқирлик ва оқилона таваккалчилик талаб этилади. ўз мазмунига кўра тадбиркорлик фаолияти инсон меҳнатининг ўта юқори малака талаб этувчи …

шлаб чиқариш учун ер, меҳнат ва капиталнинг бирон-бир комбинaиияси зарур бўлади. бу омиллар бир-бири билан боғлик ҳолда ишга тушади ва бир-бирини тўлдириб туради. масалан, газлама қиш учун қиймати жиҳатдан расмийлаштирилган фирма ташкил этиш, ер майдонини ижарага олиш, бу майдонда бинолар ва техникани (капитални) жойлаштириш, ходимлар ва менежерларни ёллаш зарур бўлади. агар бирор омил ишлаб чиқаришга жалб этилмай қолса, ишлаб чиқариш жараёни содир бўлмайди. ишлаб чиқариш омилларининг бу хусусияти уларнинг бир-бирини тўлдириши деб аталади. шу билан бирга, ишлаб чиқариш омиллари маълум чегараларда бир-бирининг ўрнини босиши ҳам мумкин. муайян хажмдаги товарни ишлаб чиқаришга юқорида курсатиб ўтилган омилларнинг турли-туман нисбатларда бир-бирига қилиши натижасида эришилиши мумкин. омилларнинг бу хилдаги ўзаро ўринбосарлиги иқтисодиётнинг кўплаб соҳалари учун хос. тадбиркор ишлаб чиқариш технологиясини танлашда муайян ресурсларнинг камёблигини эътиборгаолади ва шу ресурслар урнига бошқаларидан фойдаланишга интилади. табиий омил ишлаб чиқариш жараёни ҳар доим у ёки бу даражада табиий ресурслардан фойдаланишга асосланган. кeнғ маънода жамият ва инсон табиатнинг ажралмас …

лма-хил. қизилқум ва бошқа чўлларда чул-қум тупроқлари катта майдонни эгаллайди. бундай тупроқлар, асосан, қумдан иборат бўлиб, зич қатлам ҳосил қилмайди, чиринди (гумус) қисми 1 фоиэга ҳам етмайди. ўзбекистоннинг текислик қисмидаги чул зонасида cyp-қyнғир, чўл-қум, тақир тупроқли ерлар учрайди. республикамиз умумий ер майдонининг 5 миллион гектардан ортиқроғи деҳқончиликда фойдаланилади. бу, асосан, суғoриладиган ва лалми ерлардир. қолган қисми яйлов ва озроқ қисми тoғ ваурмонлардан иборат. суғoриладиган ерларнинг катта қисми фарғoна ва зарафшон водийлари ва амударёнинг қуйи оқимини эгаллаган. лалми ерларнинг катта майдонлари қашқадарё, самарқанд, тошкент ва жиззах вилоятларида жойлашган. ўзбекистоннинг сув ресурслари дарёлар, сел оқими, каналлар, кўл ва сув омборларидаги сувлардан таркиб топади. унинг асосий манбаи дарёлар бўлиб, ўзбекистоннинг бош сув ўзанлари амударё ва сирдарё ҳисобланади. иккала дарёнинг суви ҳам республика ҳудудидан ташқарида ҳосил бўлади. улардан ташқари йирик дарёлар жумласига кирувчи норин, қорадарё, суҳ чирчиқ, зарафшон, сурхондарё, қашқадарё ва шерободдарёлар ҳам мавжуддир. бу дарёларнинг кўпчилиги ўзларининг ўрта ва қуйи оқимлари буйича ўзбекистон …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эҳтиёж ва ресурслар. товар ишлаб чиқариш ва ишлаб чиқариш омиллари"

1353594285_40158.doc эҳтиёж ва ресурслар www.arxiv.uz режа: 1. ишлаб чиқариш омиллари. 2. табиий омиллар. 3. ишлаб чиқаришни ривожлантиришда меҳнат омилининг роли. 4. ишлаб чиқаришни ривожлантиришда фан-техника тараққиётининг роли. 5. менежмент. ишлаб чиқаришнинг моддий мазмунини меҳнат жараёни ташкил этади. меҳнат жараёнида инсон ўзининг мақсадига мувофиқ онгли фаолияти орқали (бу меҳнат деб аталади) табиат моддалари ёки ашёларни жамият эҳтиёжларини қондириш учун зарур маҳсулотларга (ёки хизматларга) айлантиради. меҳнатни амалга ошириш учун инсон муайян жисмоний ва ақлий қобилиятларга, билим, малака ва кўникмаларга эга бўлиши лозим. инсоннинг меҳнат қила олиш қобилияти ишчи кучи деб аталади. меҳнат инсоннинг ажралмас хусусияти бўлганлиги учун назарияда ва амалиётда меҳнат қилиш қобилияти...

Формат DOC, 127,0 КБ. Чтобы скачать "эҳтиёж ва ресурслар. товар ишлаб чиқариш ва ишлаб чиқариш омиллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эҳтиёж ва ресурслар. товар ишла… DOC Бесплатная загрузка Telegram