kepler qonunlari

PPTX 16 pages 149.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 149.9 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: mexanikada kepler qonunlari. ortogonal koordinata sistemalari orasidagi o’tishlar. reja: 1. keplerning qonunlari 2.ortogonal koordinatalar sistemalari orasidagi o’tishlar mavzu: mexanikada kepler qonunlari. ortogonal koordinata sistemalari orasidagi o’tishlar. reja: 1. keplerning qonunlari 2.ortogonal koordinatalar sistemalari orasidagi o’tishlar kepler qonunlari 1:sayyoralar quyosh atrofida cho‘zinchoq elliptik orbitalar bo‘yicha harakatlanadi, ushbu ellips fokuslaridan birida quyosh joylashgan bo‘ladi. 2: quyosh va sayyorani tutashtiruvchi xayoliy to‘g‘ri chiziq, teng vaqtlar orasida ellipsni teng yuzalarga taqsimlaydi. 3: sayyoralarning quyosh atrofida aylanib chiqish davrining kvadratlari nisbati, ushbu sayyora orbitasi katta yarim o‘qlari nisbatiga teng bo‘ladi. iogann kepler ajoyib ichki hissiy anglash, intuitsiya egasi bo‘lgan. u butun umri davomida, quyosh sistemasining qandaydir ajoyib sirli san’at asari ekanligini isbotlashga tirishgan. avvaliga u quyosh sistemasi tuzilishini qadimgi yunon geometriyasidan buyon saqlanib kelayotgan besh xil to‘g‘ri ko‘pyoqlar bilan bog‘lab izohlashga urindi. (to‘g‘ri ko‘pyoqlar bu – barcha yoqlari teng yonli muntazam ko‘pburchaklardan iborat bo‘lgan uch o‘lchamli jism bo‘ladi). kepler zamonasida astronomlar faqat oltita sayyorani …

2 / 16

ma’lum bo‘lgan sayyoralar esa 6 ta edi. shunga muvofiq, kepler har bir sayyora orasida shunday to‘g‘ri ko‘pyoqlardan birortasi ko‘rinishidagi shaffof sfera mavjud bo‘lsa, bu osmon jismlari harakati mukammallik, ideallik bo‘ladi deb o‘ylagan. u hayotining bu qismida, sayyoralar harakati va umuman koinot albatta ideal bo‘lishi kerak degan fikrda edi. biroq, xayolot va tasavvurdagi ideallik bilan amaldagi, real voqe’lik deyarli hech qachon o‘zaro mos tushmaydi. keplerning xayoloti bo‘lgan to‘g‘ri ko‘pyoqlar ko‘rinishidagi shaffof sferalarda harakatlanadigan sayyoralar orbitasi haqidagi tasavvuri, olimning sayyoralarni real hayotda, o‘zi ko‘zi bilan yaqqol ko‘rib kuzatib turgan holatdagi harakat orbitasi bilan mutlaqo mos tushmasdi. bu haqida olimlardan biri quyidagicha ta’rif bergandi: «kepler tasavvuridagi mukammal, go‘zal manzara, real hayotdagi badbashara faktlar bilan buzib tashlangan...». kepler u paytlar yosh edi va uning o‘sha paytdagi ilmiy tasavvurlarining xotirasi o‘laroq, u o‘z qo‘llari bilan yasagan va gersog frederik fon vyurtemburgga sovg‘a qilgan quyosh sistemasi modeli saqlanib qolgan. ushbu, qunt bilan ishlangan metall konstruksiyada yosh …

3 / 16

hisob-kitoblari va chizmalari kepler ixtiyorida qolgan. o‘sha paytlarda bragening mazkur merosi juda katta tijoriy qiymatga ega edi. chunki, ular asosida, o‘sha paytlarda munajjimlar turli astrologik bashoratlar ishlab chiqib pullashgan (ko‘pchilik odamlar u zamonlar shunday bashoratlarga ishonishar edi, nima ham derdik, munajjimlar «bashoratiga» laqqa tushadigan soddalar hozir ham bor). shunga qaramay, o‘zi muttasil pulga muhtoj bo‘lsa-da, kepler ustozining yozuv-chizuvlarini sotmadi va aksincha, ular asosida, yanada mukammal kuzatishlar va tahlillar o‘tkazishga kirishdi. keplerning quyosh sistemasi modeli. tixo bragening kuzatishlari natijalarini tahlil qilish asnosida kepler hatto zamonaviy kompyuterlar yordami bilan ham hisob-kitob qilishga qiyinlik qiladigan masalalarni yechishiga to‘g‘ri kelgan. biroq, unda tanlov imkoniyati bo‘lmagan va barcha zamondoshlari kabi, u ham hamma algebraik hisoblashlarni qo‘lda bajarishiga to‘g‘ri kelgan. albatta, o‘z davrining ko‘plab astronomlari singari, kepler ham kopernikning geliosentrik nazariyasi bilan yaxshi tanish edi va yer quyosh atrofida aylanishini tushunardi. lekin, yer va boshqa sayyoralar quyosh atrofida aynan qanday aylanadi? degan savol uni qiynar edi. …

4 / 16

gan shakl esingizga tushsa kerak. ellips – tekislikda har bir nuqtasidan fokuslar deb ataluvchi berilgan ikki f_1, f_2 nuqtagacha bo‘lgan masofalari yig‘indisi berilgan pq kesma uzunligiga teng bo‘lgan barcha nuqtalar to‘plamiga aytiladi. berilgan kesma uzunligi fokuslar orasidagi masofadan katta.. agar bu ta’rif qiyinlik qilgan bo‘lsa, unda ellipsni konus kesimlaridan biri ko‘rinishida ham tasavvur qilish mumkin. bunda, konusni uning asosiga va yoniga parallel bo‘lmagan (asosiga nisbatan muayyan burchak) tekislik kesib o‘tsa, aynan ellips hosil bo‘ladi (rasmda). keplerning birinchi qonuni, sayyoralarning orbitasi aynan ellips shaklida ekanini ta’kidlaydi va uning fokuslaridan birida quyosh joylashadi deb uqtiradi. biroq, barcha elliptik orbitalar uchun umumiy bo‘lgan yagona jihat bor: ularning barchasida fokuslarining birida albatta quyosh joylashgan bo‘ladi. tixo bragening kuzatish natijalarini o‘rganib chiqib, kepler sayyoralarning elliptik orbitalari bir-biri bilan ustma-ust tushadigan ellipslardan iborat ekanini fahmlab qoldi. bu astronomiya tarixida shu choqqacha hali hech kimning kallasiga kelmagan kashfiyot edi. image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 16

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kepler qonunlari"

mavzu: mexanikada kepler qonunlari. ortogonal koordinata sistemalari orasidagi o’tishlar. reja: 1. keplerning qonunlari 2.ortogonal koordinatalar sistemalari orasidagi o’tishlar mavzu: mexanikada kepler qonunlari. ortogonal koordinata sistemalari orasidagi o’tishlar. reja: 1. keplerning qonunlari 2.ortogonal koordinatalar sistemalari orasidagi o’tishlar kepler qonunlari 1:sayyoralar quyosh atrofida cho‘zinchoq elliptik orbitalar bo‘yicha harakatlanadi, ushbu ellips fokuslaridan birida quyosh joylashgan bo‘ladi. 2: quyosh va sayyorani tutashtiruvchi xayoliy to‘g‘ri chiziq, teng vaqtlar orasida ellipsni teng yuzalarga taqsimlaydi. 3: sayyoralarning quyosh atrofida aylanib chiqish davrining kvadratlari nisbati, ushbu sayyora orbitasi katta yarim o‘qlari nisbatiga teng bo‘ladi. iogann kepler a...

This file contains 16 pages in PPTX format (149.9 KB). To download "kepler qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kepler qonunlari PPTX 16 pages Free download Telegram