alokai nahvii (sintaksisi) dar ibora

PPTX 44 sahifa 2,9 MB Bepul yuklash

44 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,9 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 44

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 44

# our team хелҳои алоқаи нахвӣ (синтаксисӣ) дар ибора хелҳои алоқаи нахвӣ (синтаксисӣ) дар ибора — ин василаҳои пайваст кардани калимаҳо дар таркиби ибора ба ҳамдигар аз ҷиҳати грамматикӣ ва маъноӣ мебошанд. дар забони тоҷикӣ, алоқаи нахвӣ (ё синтаксисӣ) се хел мешавад: 1. алоқаи изофӣ ин алоқа байни калимаҳое аст, ки муносибати муайянкунандагӣ доранд. калимаи дуюм (муайянкунанда) маънои калимаи якумро равшантар мекунад. нишонаҳо: пасванди изофӣ («-и», «-и зебо», «-и калон» ва ғ.) 2. алоқаи тобеъӣ (идгоҳӣ) ин ҳолатест, ки як калима тобеи дигараш шуда, ба он итоат мекунад. нишонаҳо: калимаи дуюм бо ёрии пешоянд, пасоянд, феъл ё дигар воситаҳо ба калимаи якум тобеъ мешавад. мисол: ба мактаб рафтан аз дарс мондан 3. алоқаи пайравӣ (ҳамоҳангӣ) ин алоқаест, ки ду ё чанд калима якҷоя меоянд ва байни онҳо пайвастагии грамматикӣ вуҷуд дорад (шаклан ва маънан баробар). мисол: бародару хоҳар муаллим ва донишҷӯ 2. хелҳои ибора, ибораҳои исмӣ, сифатӣ, шуморагӣ, чунишинӣ, зарфӣ, …

2 / 44

феъл, сифат ва ғ. мисолҳо:зуд рафтан (зарф + феъл)китоб хонд (исм + феъл) 3. ҷумлаҳои содаи яктаркиба ва дутаркиба ҷумлаи сода – ҷумлаест, ки танҳо як фикри пурраро ифода мекунад. яктаркиба: ҷумлаест, ки танҳо як қисми асосӣ дорад — одатан хабар. мубтадо вуҷуд надорад ё фаҳмо нест. мисолҳо:шаб шуд.борон меборад.хурсанд шуд. дутаркиба: ҷумлаест, ки ҳам мубтадо ва ҳам хабар дорад. мисолҳо:донишҷӯ дарс мехонад.писар бозӣ мекунад. 4. ҷумлаҳои муайянсохт, номаъянсохт, умумисохт, бешахс, шахсӣ, уновӣ, ҷумлаҳои тасдиқӣ ва инкорӣ муайяншахс: шахси амаликунанда маълум аст.мисол: ман дарс мехонам. номаъяншахс: шахс маълум нест.мисол: дар дарс суол доданд. умумишахс: амали шахси муайяне не, балки ҳамаи одамонро дар бар мегирад.мисол: ба калонсолон эҳтиром бояд гузошт. бешахс: амал аз ҷониби ҳеҷ шахс иҷро намешавад.мисол: торик шуд. шахсӣ: амалро шахси муайян иҷро мекунад (1, 2 ё 3 шахс).мисол: мо китоб мехонем. уновӣ (номгузорӣ): ибораест, ки номгузорӣ ё тасниф мекунад.мисол: ин шахс устод аст. ҷумлаи тасдиқӣ: фикрро тасдиқ мекунад.мисол: …

3 / 44

осии ҷумла, ки дар бораи мубтадо маълумот медиҳад. он метавонад бо феъл, исм, сифат ва дигар ҳиссаҳои нутқ ифода шавад. хабарҳои феълӣ: хабар бо феъл ифода мешавад ва амал ё ҳолатро нишон медиҳад. мисолҳо:ӯ меояд.мо кор мекунем .хабарҳои номӣ: хабар бо исм, сифат, шумора ё дигар ҳиссаҳои нутқ ифода мешавад ва ҳолат ё хусусиятро нишон медиҳад.мисолҳо:ин шахс табиб аст. ҳаво гарм аст. 8. муайянкунанда ва хусусиятҳои он муайянкунанда — калима ё ибораест, ки маънои калимаи асосиро (одатан исмро) равшантар мекунад. хусусиятҳои муайянкунанда: пеш аз калимаи асосӣ меояд. бо сифат, шумора, замона, зарф ва ғайра ифода мешавад. ба калимаи асосӣ вобаста аст ва онро тавсиф мекунад. мисолҳо: китоби ҷолиб — калимаи “ҷолиб” муайянкунанда аст. се донишҷӯ — калимаи “се” муайянкунанда аст. 9. муайянкунандаҳои изофӣ ва беизофа муайянкунандаҳои изофӣ: муайянкунандаҳое, ки тавассути изофа (пайваст) бо калимаи асосӣ пайваст мешаванд. мисолҳо:китоби нави донишҷӯ — “нави донишҷӯ” муайянкунандаҳои изофӣ мебошанд. муайянкунандаҳои беизофа: муайянкунандаҳое, ки …

4 / 44

мубтадо маълумот медиҳад. он амал, ҳолат ё хусусияти мубтадоро нишон медиҳад. навъҳои хабар: феълӣ: ӯ меояд. номӣ: ӯ табиб аст. таркибӣ: ӯ табиби машҳур аст. 13. пуркунандаи ва ҳелҳои он пуркунандаи — аъзои ёридиҳандаи ҷумла, ки ба феъл вобаста аст ва объекти амалро нишон медиҳад. навъҳои пуркунандаи: бевосита: ман китоб мехонам. бавосита: ман ба дӯстам навиштам. 14. пуркунандаи бевосита ва бавосита пуркунандаи бевосита: объекти амалро бидуни пешоянд нишон медиҳад. мисол: ман китоб мехонам. пуркунандаи бавосита: объекти амалро бо истифода аз пешоянд нишон медиҳад. мисол: ман ба дӯстам навиштам. 15. калима ва ибораҳои тӯфайлии ва навъҳои он тӯфайлӣ — калима ё иборае, ки ҳолат, сабаб, мақсад ва шароитро нишон медиҳад. навъҳои тӯфайлӣ: ҳолӣ: ӯ бо шитоб рафт. сабабӣ: аз сабаби борон, мо намерафтем. шароитӣ: агар вақт дошта бошам, меоям. мақсадӣ: барои фаҳмидани мавзӯъ, китоб хондам. 16. ҷои мубтадо ва хабар дар ҷумла ҷумлаи ду аъзои асосӣ — мубтадо ва хабар — …

5 / 44

ҷумлаҳои мураккаб пайваст ва ҳелҳои он мавзӯи «навъҳои ҷумлаҳои мураҷумлаи мураккаб — ин ҷумлаест, ки аз ду ё зиёда ҷумлаи содда иборат аст ва бо ҳам мазанн (алоқаманд) шудаанд, ба таври пайваст ё тобеъ. ҷумлаҳои мураккаби пайваст ва ҳелҳои он» яке аз муҳимтарин бахшҳои синтаксиси тоҷикӣ мебошад. он ба сохторҳои аз ду ё зиёда ҷумлаи содда иборатбуда дахл дорад, ки бо ҳам робитаи мантиқӣ ва грамматикӣ доранд. навъҳои ҷумлаҳои мураккаб ҷумлаҳои мураккаб ба ду гурӯҳи асосӣ ҷудо мешаванд: 1) ҷумлаи мураккаби пайваст (пайвастагӣ) ду ё чанд ҷумлаи содда, ки дар дараҷаи баробар қарор доранд ва бо пайвандҳои пайвасткунанда ё бе онҳо ба ҳам пайваст шудаанд. мисолҳо:ман омодагӣ дидам, ва онҳо рафтанд. ӯ хонда истодааст, аммо ман хобам меояд. мо ба боғ рафтем, онҳо бошад ба китобхона. 3. ҳелҳои ҷумлаҳои мураккаби пайваст а) ҷумлаи мураккаби пайвасти пайванддор дар ин навъ, ҷумлаҳои содда бо пайвандҳои ҳаммаъно пайваст мешаванд. пайвандҳо:ва, ҳам, инчунин, ё, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 44 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"alokai nahvii (sintaksisi) dar ibora" haqida

# our team хелҳои алоқаи нахвӣ (синтаксисӣ) дар ибора хелҳои алоқаи нахвӣ (синтаксисӣ) дар ибора — ин василаҳои пайваст кардани калимаҳо дар таркиби ибора ба ҳамдигар аз ҷиҳати грамматикӣ ва маъноӣ мебошанд. дар забони тоҷикӣ, алоқаи нахвӣ (ё синтаксисӣ) се хел мешавад: 1. алоқаи изофӣ ин алоқа байни калимаҳое аст, ки муносибати муайянкунандагӣ доранд. калимаи дуюм (муайянкунанда) маънои калимаи якумро равшантар мекунад. нишонаҳо: пасванди изофӣ («-и», «-и зебо», «-и калон» ва ғ.) 2. алоқаи тобеъӣ (идгоҳӣ) ин ҳолатест, ки як калима тобеи дигараш шуда, ба он итоат мекунад. нишонаҳо: калимаи дуюм бо ёрии пешоянд, пасоянд, феъл ё дигар воситаҳо ба калимаи якум тобеъ мешавад. мисол: ба мактаб рафтан аз дарс мондан 3. алоқаи пайравӣ (ҳамоҳангӣ) ин алоқаест, ки ду ё …

Bu fayl PPTX formatida 44 sahifadan iborat (2,9 MB). "alokai nahvii (sintaksisi) dar ibora"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: alokai nahvii (sintaksisi) dar … PPTX 44 sahifa Bepul yuklash Telegram