epiteliy toʻqimasi

DOCX 16 pages 665.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 665.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu : epiteliy toʻqimasi. reja: 1. epiteliy toʻqimasining umumiy taʼrifi. 2. epiteliy toʻqimasining maxsus strukturalari. 3. epiteliy toʻqimasi klassifikatsiyasi. 4. epiteliy toʻqimasi turlari va ularning joylashishi, vazifasi. foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati. kirish epiteliy to‘qimasi tirik organizmlar tanasining asosiy tuzilmaviy birligidir. u organizmning tashqi va ichki yuzalarini qoplaydi, shuningdek, himoya, sekretsiya, so‘rish, filtratsiya kabi ko‘plab muhim vazifalarni bajaradi. epiteliy to‘qimalari inson va hayvon organizmidagi to‘rt asosiy to‘qima turidan biri bo‘lib, uning tuzilishi va funksiyalari tirik organizmning normal faoliyati uchun juda katta ahamiyatga ega. ushbu to‘qima o‘zining tuzilishiga qarab bir qavatli, ko‘p qavatli va ko‘p qatorli epiteliy shakllarida uchraydi. har bir epiteliy turi o‘ziga xos tuzilish va funksiyaga ega bo‘lib, organizmda muayyan biologik jarayonlarning amalga oshirilishida ishtirok etadi. masalan, terining epiteliy qavati organizmni tashqi muhitning zararli ta’sirlaridan himoya qiladi, ichakdagi epiteliy esa oziq moddalarni so‘rishda muhim rol o‘ynaydi. epiteliy to‘qimasi organizmdagi regeneratsiya jarayonlarida ham katta ahamiyatga ega. ushbu to‘qimaning tuzilishi, funksiyalari va biologik …

2 / 16

me’da, ingichka hamda yо‘g‘on ichaklarning yuzalarini nafas yо‘llari, ayirish va tanosil organlari devorini qoplab turadi. epiteley tо‘qimasini hujayralari hamma vaqt bir-biriga zich joylashadi. epiteley tо‘qimasi о‘zining tuzilishiga kо‘ra bir qavatli (yassi, kubsimon, silindrsimon), bir qavatli, kо‘p qatorli (silindrsimon, hilpillovchi) va kо‘p qavatli yassi (muguzlanadigan, muguzlanmaydigan, о‘zgaruvchan) bо‘ladi. bir qavatli epiteliy о‘z navbatida bir necha xillarga bо‘linadi va har qaysisi о‘ziga xos fiziologik vazifani bajaradi. hamda о‘ziga hos morfologik tuzilishga ega. bu epiletey odam va hayvonlarning turli organlarida uchraydi va shu organlar yuzasini qoplab turadi. bir qavatli epiteley hujayralarining shakliga kо‘ra yassi, kubsimon, silindrsimon bо‘ladi. ularning yadrosi bir xil tekislikda ya’ni bir qatorda joylashgan. shuning uchun uni bir qatorli epiteley deyiladi. agar bir qavatli epiteliy har xil shaklda bо‘lib, yadrolari har xil tekislikda, ya’ni har xil qatorda joylashsa, uni kо‘p qatorli epiteliy deyiladi. epiteliy toʻqimasining umumiy taʼrifi. epiteliy to’qimalari tanani tashqi muhit bilan bog’laydi. ular integumentar va glandular (sekretor) funktsiyalarni bajaradilar.epiteliy …

3 / 16

ilardan iborat: 1) epiteliya hujayralari bir-biriga mahkam o’rnashgan va turli kontaktlar (desmosomalar, yopish tasmasi, yopishtiruvchi tasmalar, yoriqlar yordamida) bog’langan. 2) epiteliy hujayralari qatlam hosil qiladi. hujayralar orasida hujayralararo modda yo’q, lekin juda nozik (10-50 nm) membranalararo bo’shliqlar mavjud. ular membranalararo kompleksni o’z ichiga oladi. hujayralarga kiradigan va ular tomonidan chiqariladigan moddalar bu erga kirib boradi. 3) epiteliy hujayralari bazal membranada joylashgan bo’lib, ular o’z navbatida epiteliyni oziqlantiradigan bo’sh biriktiruvchi to’qimalarda yotadi. bazal membrana qalinligi 1 mikrongacha bo’lgan tuzilmasiz hujayralararo modda bo’lib, u orqali ozuqa moddalari uning ostida joylashgan qon tomirlaridan keladi. biriktiruvchi to’qima. bazal membranalarning hosil bo’lishida epiteliy hujayralari ham, bo’sh biriktiruvchi to’qima ham ishtirok etadi. 4) epiteliy hujayralari morfofunksional qutblanish yoki qutbli differentsiatsiyaga ega. qutbli differentsiatsiya – hujayraning yuzaki (apikal) va pastki (bazal) qutblarining turli xil tuzilishi. masalan, ba’zi epiteliylar hujayralarining apikal qutbida plazmolemma villi yoki kirpiksimon kiprikchalarning so‘ruvchi chegarasini hosil qiladi, yadro va ko‘pchilik organellalar bazal qutbda joylashgan …

4 / 16

qlarini qoplab turadi. odamda va sut emizuvchi hayvonlarda uchraydigan bir qatorli yassi epiteleyning boshqa epiteleylaridan farqi uning aksariyati tashqi muhit bilan bog‘liq bо‘lmagan organlar yuzasini qoplab turishidadir. bir qavatli epiteley (mezoteley)ni tashkil etuvchi hujayralar sut emizuvchi hayvonlarda va odamda odatda yassi tuzilgan bо‘lib, gistologik preparatlarda yuqori tomondan yaxshi kо‘rinadi. hujayralarining bо‘yi juda past, yuqoridan kо‘rinishi yumaloq yoki ovalsimon bо‘lishiga qaramay chetlari notekis, uzun-qisqa о‘simtalar hosil bо‘lgan bо‘ladi. ayrim ichki organlar ya’ni jigar, taloq, tuxumdon ustini qoplab turuvchi mezoteley hujayralari kubsimon shaklida bо‘lishi mumkin. mezoteley hujayralari kumush tuzini singdirish xususiyatiga ega. shu sababli mazkur buyoq bilan yaxshi bо‘yaladi. kumush tuzi bilan bо‘yalgan mezoteley xujayralarining о‘zi va uning chetlari gistologik preparatda yaxshi kо‘rinadi va yon atrofdagi hujayralardan aniq ajralib turadi. kо‘ndalang kesilgan preparatlarda mezoteley hujayralari ostida bir yо‘nalishda joylashgan bazal membrana yaxshi kо‘rinib turadi. hujayra, odatda, bitta lekin ayrim vaqtlarda 2-3 ta yadroli bо‘lishi mumkin. hujayraning yadro joylashgan joyi balandroq bо‘ladi. vorsinalarning …

5 / 16

i. epiteliy toʻqimasining maxsus strukturalari organizmning tarixiy rivojlanishi davrida turli fiziologik vazifalarni bajarishga moslashish nati-jasida hujayralar shaklini va ichki tuzilishini morfologik jihatdan unga muvofiq ravishda o’zgar-tiradi, deb yuqorida aytib o’tilgandi. bunday o’zga-rishlarni organizmning har xil qismlarida uchraydigan epiteliy hujayralaridan yaxshi ko’rish mumkin. bu hujayralarning ko’pchiligida turlicha maxsus stuktu-ralar hosil bo’lgan. bular hujayra sitoplazmasining tabaqalanishi natijasida paydo bo’lib, o’ziga xos fiziologik vazifalarni bajarishga moslashgan. epiteliy to’qimasi hujayralarida uchraydigan bunday maxsus strukturalarga: mikrovorsinkalar, kiprikchalar, xivchinlar, patsimon o’simtalar va tonofirillalar kiradi.mikrovorsinkalar-mayda sitoplazmatik o’simta bo’lib, hujayraning apikal qismi yuzasida joylashgan, shakli silindrsimon, uchi yumaloq, ya’ni gumbazsimon bo’ladi. har bir hujayrada bunday mikrovorsin-kalarning soni 1000 taga yaqin bo’ladi. ularni faqat elektron mikroskopda kuzatish mumkin. kiprikchalar tashqi ko’rinishidan mayda tukchalarga o’xshagan bo’lib, tebranuvchi epiteliy hujayralarining apikal qismi yuzasini qoplab turadi. ularning soni 250-300taga yetadi. kiprikchalar xuddi protoplazmatik o’simtalarga o’xshab, tashqi tomondan hujayra taga yetadi. kiprikchalar xuddi protoplazmatik o’simtalarga o’xshab, tashqi tomondan hujayra apikal qismidagi membrana bilan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "epiteliy toʻqimasi"

mavzu : epiteliy toʻqimasi. reja: 1. epiteliy toʻqimasining umumiy taʼrifi. 2. epiteliy toʻqimasining maxsus strukturalari. 3. epiteliy toʻqimasi klassifikatsiyasi. 4. epiteliy toʻqimasi turlari va ularning joylashishi, vazifasi. foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati. kirish epiteliy to‘qimasi tirik organizmlar tanasining asosiy tuzilmaviy birligidir. u organizmning tashqi va ichki yuzalarini qoplaydi, shuningdek, himoya, sekretsiya, so‘rish, filtratsiya kabi ko‘plab muhim vazifalarni bajaradi. epiteliy to‘qimalari inson va hayvon organizmidagi to‘rt asosiy to‘qima turidan biri bo‘lib, uning tuzilishi va funksiyalari tirik organizmning normal faoliyati uchun juda katta ahamiyatga ega. ushbu to‘qima o‘zining tuzilishiga qarab bir qavatli, ko‘p qavatli va ko‘p qatorli epiteliy shakllarida uchra...

This file contains 16 pages in DOCX format (665.3 KB). To download "epiteliy toʻqimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: epiteliy toʻqimasi DOCX 16 pages Free download Telegram