echiura va sipuncula tiplari

DOCX 18 pages 45.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.0 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: echiura va sipuncula tiplari reja: 1. halqali chuvalchanglar (annelida) umumiy tavsifi. 2. ko‘p tuklilar (polychaeta) sinfi vakillari tuzilishi va hayoti. 3. belbog‘chalilar (clitellata) taksoni. kam tuklilar (oligochaeta) sinfi vakillari va tarqalishi. 4. zuluksimonlar(hirudinomorpha) sinfi vakillari va tarqalishi. 5. belbog‘chalilar (clitellata) filogeniyasi. halqali chuvalchanglar (annelida) umumiy tavsifi. halqali (appelida) chuvalchanglar dengiz,chuchuk suvlarda va quruqlikda tarqalgan. halqali chuvalchanlarningning yer yuzida 12000 turi uchraydi. bularni vakillari filtrlovchilar, balchiqxo’rlar, tuproqda yashovchilar, o’simlikxo’rlar kabi ekalogik guruhlarga bo’lib, ekalogik guruxlarga bo’linib, kattaligi 1 necha mm keladigan mikroskopik turlaridan tortib, uzunligi 3m keladigan gigant formalari ham uchraydi. ko’p tuklilar 8000, kam tuklilar 3500, zuluklar 500 ta turni birlashtiradi. halqali chuvalangchanglar dengizlarda, chuchuk suvlarda va tuproqda yashaydi. ular tanasi birin – ketin joylashgan aniq halqalar – bo‘g‘imlarga bo‘lingan. shuning uchun ham ularni halqali chuvalchanglar deb aytiladi. bu tip 2 ta egizak takson: polychaeta (polychaeta) va belbog‘chalilar (clitellata) taksoni hamda uchta sinfga bo‘linadi. 1. ko‘p tuklilar (polychaeta) sinfi …

2 / 18

10 sm gacha, diametri 2-10mm bo’ladi. ayrim gigant turlari: masalan eunice, negeis – uzunligi 1m yo’g’onligi barmoqcha keladi. eunice ophroditois – uzunligi 3m gacha boradi. qon “xlorokruorin” yashil bo’ladi. ko‘p tukli halqalilar yoki polixetalar – turli dengizlarda nihoyatda ko‘p tarqalgan o‘rtacha kattalikdagi chuvalchanglardir. bir qanchalari erkin suzib yurib, ko‘p turlari dengiz tubida, ba’zilari qum yorib hayot kechiradi. dengiz hayotida g‘oyat muhim o‘rin tutuvchi mazkur sinf annelidalar tipining hamma asosiy xususiyatlarini o‘zlarida mujassamlashtirgan. bularda gavda-bosh, tana va dum qismga ajralgan; bosh qismida og‘iz oldi va og‘iz segmentlari, palpilar (kimyoviy sezuvorganlari), paypaslagichlar (teri sezuv organlari) va ko‘zlar joylashgan. tanasi juda ko‘p bir xildagi segmentlardan tarqalib topgan. ularning ikki yon tomonida tik joylashgan parapodiyalar bo‘lishi, ularda esa bir qancha uzun qilsimon o‘simtalar va nafas olish organi-jabralar joylashganligi xarakterlidir. teri – muskul xaltasi ikkilamchi tana bo‘shlig‘i va hamma ichki organlari ayniqsa nerv sistemasi yaxshi rivojlangan. ayrim jinsli. gonadalari ko‘plarida hamma tana segmentlarida bo‘ladi. traxofora …

3 / 18

gi 200 tacha segmentlardan tuzilgan bo‘lib,har bir segmentning ikki yon tomonida tanaga nisbatan tik joylashgan kattagina paradopodiyalar joylashgan. har bir parapodiyada ustki (yelka) tomoniga yo‘nalgan orqa o‘simta (notopodiya) va pastki qorin tomon o‘simtasi (nevropodiya) lar bo‘lib, bulardan yon tomonga yoo‘lanib o‘sgan juda ko‘p va har xil yo‘g‘onlikdagi “qillar” joylashgan. bundan tashqari parapodiyaning ustki va ostki qismida ancha uzun ingichka (ba’zilari ayri shoxlangan) o‘simtalar bo‘ladi; bular jabralar-nafas olish organlaridir. bir oz ingichkalashgan dum segmentlarining oxirida, ko‘pincha, bir juft o‘simta bo‘lib, anal teshigi qorin tomoniga ochilgan. terining ustki qismi qalin kutukula bilan qoplanib teri muskul xaltasi yaxshi rivojlangan. epiteliyasidagi pigment ho‘jayralari nerislar (va boshqa ko‘p qillilar) ning tanasini yashil, sarg‘ish, qizg‘ish va boshqa ranglarda bo‘lishini muvofiqlashtiradi. to‘rt qator cho‘ziq muskullari yaxshi taraqqiy etgan. har bir segmentning ikkilamchi tana bo‘shlig‘i dissepiment pardalari bilan ajralib turadi. hazm organlarining tuzilishida katta halqum, oshqozoning ostki qismidan ajralib, pastga yo‘nalgan bir juft ko‘richak o‘simtalarning bo‘lishi harakterlider. qon …

4 / 18

ladi. jinsiy sistemasi - nerislar ayrim jinsli. gonada (tuxumdon yoki urug‘don)lari segmentlarida va tana bo‘shlig‘ining ichki devorida joylashgan. yetilgan jinsiy hujayralar terini teshib suvga chiqib otalanadi (bir qancha ko‘p qillilarda jinsiy mahsulot metanefridiya voronkalari orqali chiqariladi). suzib yuruvchi neris suv o‘tlari jumladan “dengiz karami” va boshqalar bilan ovqatlanadi. rivojlanishi - otalangan tuxum spiral maydalanish orqali meroblastlar hosil etib, blastula va gastrula davrlarini o‘tib rivojlanadi. gastrula davrida ko‘p qillilar uchun juda xarakterli kiprikli troxofora lichinkasi yetishadi. troxofora halqali chuvalchanglarga o‘xshamaydi. bu mayda lichinka tanasining ustki qismi ikki qator – og‘iz usti va og‘iz osti kiprik halqalari bilan o‘ralgan. tananing ustida bir tutam – ancha uzun “sulton kiprikchilari” bo‘ladi. oldingi (qorin) tomonidagi og‘iz qisqa ichak bilan tutashib, u orqa tomonga anal teshigi orqali ochilgan. ularda birlamchi tana bo‘shlig‘i, bir juft yoki bitta protonefridiya tipidagi ayirish naychalari bo‘ladi. (mazkur belgildar ularni kiprikli yassi chuvalchanglar – turbellariyalarga juda yaqinlashtiradi.) shu xildagi troxoforalar ma’lum muddat …

5 / 18

bo‘shlig‘i paydo bo‘lishi bilan qon aylanish sistemasi, metanefridiya (ayirish organlar), jinsiy organlar, parapodiyalar va boshqa organlar rivojlanadi. dastlab 5 – 6 yoki 10 – 15 segmentli bu yosh chuvalchang davrini “nektoxeta” deb nomlangan. ko‘pincha uning har bir segmenti atrofida kiprikchalari bo‘ladi. troxofora va nektoxetalar suv o‘tlari yoki mayda hayvonlar bilan oziqlanadi. aksari ularning so‘nggi rivojlanishi dengiz tubida sodir bo‘ladi. ko‘p qillilarning tuzilishi va hayotidagi ba’zi xususiyatlar. dengiz va okeanda suzib yurib hayot kechiruvchi ko‘p qilli halqalilarning turlari juda ko‘p. bular neriyeda, alsionida va tomopterida oilalariga mansub chuvalchanglardir. ularning bir qancha turlari dengizning sohil doirasidan uzoq joylarda, ochiq dengiz va okeanlarda ko‘p tarqalgan. ba’zan okean oqimi (golfstetrim va boshqa oqimlar) ularni juda keng tarqalishiga sabab bo‘ladi. bularning hammasida parapodiyalar va ulardagi katta-kichik qil- tikanchalar uzun va yaxshi rivojlangan. chuvalchang mana shu harakatchan organlari yordamida va butun gavdasini chaqqon egib harakatlantirib erkin suzadi. bu guruh halqalilar o‘rtasida yuqorida ko‘rib o‘tilgan o‘simlikxo‘r nerislar …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "echiura va sipuncula tiplari"

mavzu: echiura va sipuncula tiplari reja: 1. halqali chuvalchanglar (annelida) umumiy tavsifi. 2. ko‘p tuklilar (polychaeta) sinfi vakillari tuzilishi va hayoti. 3. belbog‘chalilar (clitellata) taksoni. kam tuklilar (oligochaeta) sinfi vakillari va tarqalishi. 4. zuluksimonlar(hirudinomorpha) sinfi vakillari va tarqalishi. 5. belbog‘chalilar (clitellata) filogeniyasi. halqali chuvalchanglar (annelida) umumiy tavsifi. halqali (appelida) chuvalchanglar dengiz,chuchuk suvlarda va quruqlikda tarqalgan. halqali chuvalchanlarningning yer yuzida 12000 turi uchraydi. bularni vakillari filtrlovchilar, balchiqxo’rlar, tuproqda yashovchilar, o’simlikxo’rlar kabi ekalogik guruhlarga bo’lib, ekalogik guruxlarga bo’linib, kattaligi 1 necha mm keladigan mikroskopik turlaridan tortib, uzunligi 3m keladiga...

This file contains 18 pages in DOCX format (45.0 KB). To download "echiura va sipuncula tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: echiura va sipuncula tiplari DOCX 18 pages Free download Telegram