yetuklik davri bosqichlari

DOC 7 стр. 45,5 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

yetuklik davri bosqichlari reja: yetuklik davrining umumpsixologik tavsifnomasi. yosh chegaralari. yoshdan yoshga o`tishdagi muammolar. yetuklik psixologik bosqich sifatida yetuklik ontogenezdagi nisbatan uzoq davom etadigan davrlardan biridir. odatda yetuklikning uch bosqichi ajratiladi: ilk yetuklik (yoshlik); o`rta yetuklik; yetuklik (qarilik va keksayish). yetuklik tushunchasi va yetuklikka erishish mezonlari. rivojlanish jarayonining ko`p qirraliligini hisobga olgan holda yetuklikning ko'pgina belgilarini ajratish mumkin: jismoniy o'sish bilan kamroq, ko`proq kognitiv takomillashish bilan bog`langan rivojlanishning yangi xarakteri; yangi sharoitlarga muvaffaqiyatli moslashish, qarama-qarshilik va qiyinchiliklarni ijobiy hal qilish, vaziyatga tez moslashish; tobelikni bartaraf etish va boshqalar va o`zi uchun mas`uliyatni his qilish; xarakterning ayrim xislatlari (qat`iylik, umidvorlik, vijdonlilik, hamdardlik bildirish va boshqalar). «kattalik» va «yetuklik» tushunchalari aynan bir xil tushunchalar emas. yetuklik — hayot faoliyatining eng ijtimoiy faol va mahsuldor davridir, u kattalikning shunday davriki, unda shaxs va intellekt rivojlanishining eng yuksak darajasiga erishiladi. qadimgi greklar bu yoshni va ruh holatini «аktе» deb atashgan, «cho`qqi», oliy bosqich, gullagan …

2 / 7

arga ega bo'ladi: tashqi dunyoga qiziqish, men hissi kengaygan; в) boshqalarga nisbatan g`amxo`rlik (hamdardlik, hurmat, chidamlilik); emotsional xavfsizlikni fundamental his qilish (o`zini nazorat qilish, o`zini qabul qilish); borliqni real idrok qilish va harakatlardagi faollik; o`z-o`zini tushunish, ichki tajribasini vaziyatga ko`chirish; «hayot falsafasi», tajribani tartibga soladi, tizimlashtiradi va individual xatti-harakatlarga ma`no beradi. yetuklikni davrlashtirish muammosi yetuklikning bosqichlari turli olimlar tomonidan turlicha talqin qilingan. yetuklik davrini birinchilardan bo`lib davrlashtirgan sh.byuler o`z-o`zini aniqlashni asos qilib, yetuklikning beshta bosqichini ajratgan: birinchi bosqich (16—20 yosh) shaxsiy o`z-o`zini belgilashdan oldin keladi. ikkinchi bosqich (16—20 yoshdan 25—30 yoshgacha) — urinib ko'rish va izlash bosqichidir (kasb, umr yo`ldosh va b.). bu davrda hayotiy maqsadlar noreal bo`lib, o'zgarib turadi. uchinchi bosqich (25—30 yoshdan 45—50 yoshgacha) — yetuklik davri: inson hayotda o`z o`rnini topadi, oila quradi. 40 yoshlarda shaxs o'zining hayotda erishgan natijalariga qarab o`zini ba- holay boshlaydi. to`rtinchi bosqich (45—50 yoshdan 65—70 yoshgacha) — qar- tayayotgan inson, kasbiy faoliyatning …

3 / 7

htirish tavsiflovchi xarakterga ega bo`lib, jiddiy empirik asoslarga ega emas. antropologlar va fiziologlar tomonidan yetuklikning quyi chegarasini 17 yoshdan (d.birren), 21 yoshdan (d.b.bromley), 20 yoshdan ayollar, 21 yoshdan erkaklar (xalqaro klassifikatsiya bo`yicha), 25 yoshdan (w.bunak) boshlanadi. deb hisoblashgan. 0`rta yetuklik chegaralari ham turli olimlar tomonidan turlicha ko`rsatilgan: 20 yoshdan 35 yoshgacha (d.veksler), 25 yoshdan 40 yoshgacha (d.bromley), 25 yoshdan 50 yoshgacha (d.birren), 36—60 yoshgacha (yoshning xalqaro klassifikatsiyasi bo`yicha). yetuklikning yuqori chegarasi va keksalikning boshlanishi haqida ham turlicha qarashlar mavjud: 55 yoshdan (v.v. bunak, v.v. ginzburg, d. bromley, d. veksler), 60 yoshdan (g. grim va ko`pchilik demograflar), 75 yoshdan (d. birren). ilk yetuklik (yoshlik) bosqichi saylov huquqiga ega bo'lish, to`liq huquqiy va iqtisodiy javobgarlik, ijtimoiy faollikning barcha turlari bilan shug`ullanish imkoniyati bilan tavsiflanadi. bu bosqichda hayotiy muhim qarorlar qabul qilinadi, kasbiy ta`lim olish tugallanadi, kasbiy rollar egallanadi, ma`lum muloqot doirasi shakllanadi. ko`pchilik oila qurgan va birinchi farzandli bo`lishadi, er-xotin va ota-ona …

4 / 7

a ifodalanadi. o`z hayoti va yaqinlarining hayoti uchun shaxsiy mas`uliyatni anglash, bu mas`uliyatni qabul qilishga tayyorlik-yetuklik davridagi rivojlanish ijtimoiy vaziyatning asosiy kechinmasidir. a.n. leontev, d.b. elkonin tomonidan bolalik davri uchun ishlab chiqilgan yetakchi faoliyat haqidagi tasavvurlar yetuklik davrida uning ma`nosini chuqurroq tushunishni talab qiladi. yetuklik davrida faoliyatning yetakchi tipi mehnat hisoblanadi. akmeologiya nuqtayi nazaridan aniqlanishicha, nafaqat jamiyatning ishlab chiqarish faoliyatiga kirishish, bunday faoliyatda insonning kuchlarini maksimal darajada foydalanish nazarda tutiladi. shunday qilib, insonning turli faoliyat sohalarida — jismoniy, axloqiy, intellektual, kasbiy sohalarida yuksak yutuqlarga erishishga intilishi nazarda tutiladi. yetuklik davrida shaxs rivojlanishi yetuklik davrida shaxsning rivojlanishi psixologiyadagi kam o`rganilgan muammolardan biridir. masalan, psixoanalitik nazariyalar shaxs anomaliyalariga, patologik variantlariga e`tibor qaratadi. norma kasallik belgilarining yo`qligi sifatida qaraladi. boshqa yo`nalish, gumanistik psixologiya vakillari o`zligini namoyon qilgan mashhur shaxslarni absolutlashtiradi. n.a. ribnikov 1920-yillarda katta odamlarning rivojlanish qonuniyatlarini o`rganadigan yosh psixologiyasi sohasini akmeologiya deb atagan. bu g`oya so`nggi 10 yillikda akmeologiyaning insonni yetuklik davridagi …

5 / 7

yo`lini kuzatish cho`qqiga erishishda har bir yosh davrining (go`daklik, ilk bolalik, maktab yoshidagi davri va h.k.) inson bo`lg`usi makroakmesining namoyon bo`lish shakllari va mazmuniga tayyorlanishda katta ahamiyatga ega. fan va madaniyatda buyuk iz qoldirgan mashhur insonlarning hayotini o`rganish hayotining har bir bosqichida mikroakmelar namoyon bo`lganligini kuzatish mumkin. turli insonlardagi akmelarni solishtirishdan shu narsa aniqlandiki, uning namoyon bo'lishi lokal (bir faoliyat doirasida) va keng (ko`p sohalarda) bo`lishi mumkin (misol sifatida leonardo da vinchi va m v. lomonosovni olim-ensiklopedist va san`at arbobi sifatida keltirish mumkin). inson tomonidan akmega erishishga yordamlashuvchi yoki unga xalaqit beruvchi bir necha omillarni ko`rsatish mumkin: ijtimoiy makroomillar (jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy omillar, shaxs yashagan tarixiy davr, ijtimoiy kelib chiqishi, aniq ijtimoiy vaziyat, insonning yoshi, jinsi); ijtimoiy mikroomillar (maktab, oila, ta`lim muassasalari, ishlab chiqarish jamoasi, oilaning boshqa a`zolarining, o'qituv- chilar, muloqot doirasining ta`siri); o`z-o`zidan rivojlanish omili, shaxsning o`z ustida ishlashi, ichki dunyosining uzluksiz faolligi. adabiyotlar: mirziyoev shavkat miromonovich. tanqidiy tahlil, qat’iy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yetuklik davri bosqichlari"

yetuklik davri bosqichlari reja: yetuklik davrining umumpsixologik tavsifnomasi. yosh chegaralari. yoshdan yoshga o`tishdagi muammolar. yetuklik psixologik bosqich sifatida yetuklik ontogenezdagi nisbatan uzoq davom etadigan davrlardan biridir. odatda yetuklikning uch bosqichi ajratiladi: ilk yetuklik (yoshlik); o`rta yetuklik; yetuklik (qarilik va keksayish). yetuklik tushunchasi va yetuklikka erishish mezonlari. rivojlanish jarayonining ko`p qirraliligini hisobga olgan holda yetuklikning ko'pgina belgilarini ajratish mumkin: jismoniy o'sish bilan kamroq, ko`proq kognitiv takomillashish bilan bog`langan rivojlanishning yangi xarakteri; yangi sharoitlarga muvaffaqiyatli moslashish, qarama-qarshilik va qiyinchiliklarni ijobiy hal qilish, vaziyatga tez moslashish; tobelikni bartaraf etish ...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (45,5 КБ). Чтобы скачать "yetuklik davri bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yetuklik davri bosqichlari DOC 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram