moslamalar tarixi

PPTX 11 pages 241.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 241.9 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

markaziy osiyoda psixologik ta’limotlarning rivojlanishi markaziy osiyoda psixologik ta’limotlarning rivojlanishi reja: 1. x-xi asr arabiyzabon muttafakkirlarning asarlarida ruh haqidagi psixologik bilimlar. 2. abu nasr farobiyning psixologik qarashlari. 3. al xorazmiyning psixologik qarashlari. 4. abu ali ibn sinoning psixologik qarashlari. 5. abu rayxon beruniy, umar ibn xayyom, g’azzoliy, jaloliddin rumiy va firdavsiylarning psixologik qarashlari. vii asrning oxirlarida movaraunnahr xalqlari asta-sekin arab xalifaligi qaramog’iga o’ta boshlaydi. islomning har jihatdan mustahkam joriy etilishi esa asosan ix asrning i choragida boshlangan. shuning uchun ham movaraunnahr allomalari arab musulmon madaniyati bilan faqat ix asrning boshidan tanisha boshlaganlar. chunonchi, muhammad al-xorazmiy va ahmad al-farg’oniy bag’dod akademiyasi «dorul hikma»ga ix asrning 16-20 yillarida kelganlar. shu vaqtdan boshlab o’rta osiyo fani, falsafasi, adabiyoti va madaniyati tarkibida mustahkam bosqich sifatida, ya’ni o’rta osiyo mahalliy madaniyatining yangi bosqichi sifatida shakllana boshlagan edi. demak, arab madaniyati va islomning o’rta osiyo xalqlari madaniyatiga, ruhiyatiga ta’siri haqida ham xuddi mana shu vaqtdan boshlab …

2 / 11

al-xorazmiyning psixologik qarashlari abu abdulloh al xorazmiyning dunyoqarashining muhim tomoni, uning keng bilimi, ilmning ko’p jabhalari masalalarini tushunishga ob’ektiv yondoshishga qaratilgan. xususan, uning tib, odam anatomiyasi va fiziologiyasi sohasidagi bilimi hissiy sezgining moddiy asoslarini qidirishga yordam beradi. «shaxsiy ruh - u miyada bo’lib, undan badan a’zolariga asab orqali tarqaladi» deydi. o’rta asr sharq allomalari uchun aql bilimining yana bir manbaidir. ular aqlni ikki turga - tug’ma va orttirilgan aqlga ajratishadi. xorazmiy aqlni odam nafslarining kuchlaridan biri deb hisoblab, yuqorida qayd etilgan uch turga bo’ladi. abu ali ibn sinoning psixologik qarashlari abu ali ibn sinoning psixologik falsafiy qarashlari, ilmlar tasnifi, ta’rifi va tarkibi haqidagi fikrlari uning «tib qonunlari» asarida inson fiziologiyasi va psixologiyasi asosida talqin etiladi. ibn sino sezgini tashqi va ichki sezgilarga ajratadi. tashqi sezgi insonni tashqi olam bilan bog’laydi, ular 5 ta: ko’rish, eshitish, ta’m - maza bilish, hid va teri sezgisi. bular insonning ma’lum organlari - teri, ko’z, …

3 / 11

ng fikricha, aql, mehnat, erkin tanlash insonning hayotini va ijtimoiy holatini belgilaydi. inson o’z ehtiyojlarini mehnat tufayli qondiradi deydi. g’iyosiddin abulfath umar ibn xayyom (1048 - 1131) umar xayyom qomusiy olim edi. uning 600 yildan so’ng aniqlagan matematik formulalari mavjud. xayyom, shuningdek, 11 yoshli shahzodani davolagan hakim, quyosh va oy tutilishini, ob-havo qanday bo’lishini avvaldan aytib beruvchi munajjim ham edi. buxoro hukmdori umar xayyom bilan suhbat chog’ida yuksak hurmat-e’tiborining belgisi sifatida uni doimo o’z yoniga – taxtga o’tqazgan. umar xayyom bilish nazariyasi uning tabiiy va ilmiy qarashlari bilan uzviy bog’langan. umar xayyomning materializmi, uning dinga qarshi ateistik mulohazalari bilan mushtarak. ma’lumki, idealistlar va islom dini peshvolari, shu jumladan g’azzoliy ham zo’r berib yerdagi hayot ahamiyatini inkor etishga, u dunyo, jannat va do’zax to’g’risidagi fikrlarni olg’a surishga intildilar. umar xayyom esa islom dinining narigi dunyo, jonning o’lmasligi,jannat va do’zax to’g’risidagi ta’limotlarni rad etdi. abu hamid muhammad al g’azzoliy (1058 - 1111) …

4 / 11

a keldi. firdavsiy keng qamrovli va chuqur ilm egasi bo’lib yetishdi. shu bois uni «hakim», «donishmand» deb ulug’laganlar. shoir ijodining ayni gullagan davrida g’azna shahrida (hozirgi afg’oniston hududi)- turk sultoni mahmud g’aznaviy saroyida yashab, ijod qildi. firdavsiy mahmud g’aznaviyga bag’ishlab mashhur «shohnoma» asarini yozdi. lekin bu asar mahmud g’aznaviy tomonidan yetarli qadrlanmadi. rivoyat qilishlaricha, sulton g’aznaviy firdavsiyning yozilajak «shohnoma» asarining har bir bayti uchun bittadan oltin tanga berishni va’da qiladi. 60.000 baytdan iborat asar tayyor bo’lgandan keyin esa g’aznaviy va’dasidan qaytadi. firdavsiyga g’aznaviy karvon orqali berib yuborgan tangalarning hammasi kumush bo’lib chiqadi. bundan qattiq ranjigan shoir tangalarning bir qismini karvondagilarga, boshqa qismini hamollarga ulashadi. tangalarning qolgan hammasiga esa yaxna ichimliklar sotib oladi. uning bu harakatlari hukmdorga qarshi norozilikning yaqqol ifodasi edi. sulton g’aznaviy shoirni filning oyoqlari ostiga tashlab, jazolash haqida farmon beradi. firdavsiy tug’ilgan yerini tashlab, musofirlikda hayot kechirishga majbur bo’ladi. g’am - qaygu ham, huzur-halovat ham aqldandur. ulug’vorlik va …

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moslamalar tarixi"

markaziy osiyoda psixologik ta’limotlarning rivojlanishi markaziy osiyoda psixologik ta’limotlarning rivojlanishi reja: 1. x-xi asr arabiyzabon muttafakkirlarning asarlarida ruh haqidagi psixologik bilimlar. 2. abu nasr farobiyning psixologik qarashlari. 3. al xorazmiyning psixologik qarashlari. 4. abu ali ibn sinoning psixologik qarashlari. 5. abu rayxon beruniy, umar ibn xayyom, g’azzoliy, jaloliddin rumiy va firdavsiylarning psixologik qarashlari. vii asrning oxirlarida movaraunnahr xalqlari asta-sekin arab xalifaligi qaramog’iga o’ta boshlaydi. islomning har jihatdan mustahkam joriy etilishi esa asosan ix asrning i choragida boshlangan. shuning uchun ham movaraunnahr allomalari arab musulmon madaniyati bilan faqat ix asrning boshidan tanisha boshlaganlar. chunonchi, muhammad al-xorazmi...

This file contains 11 pages in PPTX format (241.9 KB). To download "moslamalar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: moslamalar tarixi PPTX 11 pages Free download Telegram