ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor iqtisodiyoti

DOCX 20 pages 108.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 108.8 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor iqtisodiyoti - bozor iqtisodiyotining eng yuqori bosqichidir reja kirish asosiy qism 1. ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyoti tushunchasi va mohiyati 2. ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotining asosiy tamoyillari va tarkibiy qismlari 3. o‘zbekiston sharoitida ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotining rivojlanish istiqbollari xulosa adabiyotlar kirish xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab insoniyat taraqqiyoti yangi bosqichga ko‘tarildi. jahonning ko‘plab mamlakatlarida bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyot tizimi shakllandi va rivojlandi. bozor iqtisodiyoti — bu resurslarni erkin taqsimlash, raqobat asosida ishlab chiqarishni tashkil etish va foyda olishga qaratilgan iqtisodiy tizimdir. biroq amaliy tajriba shuni ko‘rsatdiki, sof bozor mexanizmi har doim ham ijtimoiy barqarorlikni ta’minlay olmaydi. jamiyatning barcha qatlamlari teng darajada foyda ko‘ra olmaydi, iqtisodiy o‘sish bilan birga ijtimoiy tengsizlik ham kuchayishi mumkin. shu bois, rivojlangan mamlakatlar amaliyotida “ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyoti” tushunchasi shakllandi. ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyoti — bu iqtisodiy erkinlik bilan bir qatorda ijtimoiy adolatni ta’minlashni maqsad qilgan, inson manfaatini ustuvor qadriyat sifatida e’tirof etuvchi …

2 / 20

vonligini oshirishga, ijtimoiy himoya tizimini mustahkamlashga alohida e’tibor qaratildi. prezidentimiz shavkat mirziyoyev ta’kidlaganidek: “bozor iqtisodiyoti biz uchun maqsad emas, balki xalqimiz farovonligini ta’minlash vositasidir.[footnoteref:1]” shu ma’noda, o‘zbekiston milliy modeli bozor iqtisodiyotining ijtimoiy yo‘naltirilgan shakli sifatida shakllanmoqda. [1: sh. mirziyoyev. yangi o‘zbekiston strategiyasi. – toshkent: o‘zbekiston, 2022.] bugungi kunda mamlakatimizda olib borilayotgan iqtisodiy siyosatning markazida inson manfaatlari turadi. soliq, bandlik, pensiya, sog‘liqni saqlash va ta’lim tizimlarida amalga oshirilayotgan islohotlar ham ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotining amaliy ifodasidir. davlat iqtisodiy o‘sish bilan bir qatorda, aholining turmush darajasi, daromadlar tengligi va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashga alohida e’tibor bermoqda. shu tariqa, ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyoti – bu nafaqat iqtisodiy samaradorlikni, balki jamiyatda ijtimoiy adolat, barqarorlik va taraqqiyotni ta’minlovchi tizimdir. ushbu mustaqil ishda mazkur tizimning mohiyati, tamoyillari, hamda o‘zbekiston sharoitida uning rivojlanish istiqbollari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. 1. ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyoti tushunchasi va mohiyati tovarlar va xizmatlarga talab uzluksiz bo`lgani tufayli ularni ishlab chiqarish …

3 / 20

iradilar va ularni bozorga etkazib beradilar. (2.1-rasmga qarang) 2.1-rasm. iqtisodiy resurslar, tovar va xizmatlar hamda daromadlarning xususiy mulkka asoslangan iqtisodiy tizimdagi doiraviy aylanishi ko`rinib turibdiki, resurslar, tovarlar, xizmatlar va daromadlarning doiraviy aylanishida faqat ikki tomon: bir tomonda korxona va firmalar, ikkinchi tomonda uy xo`jaligi qatnashadi. barcha moddiy, mehnat va pul oqimlari harakati davlat tomonidan qat`iy rejalashtirilmaydi, ya`ni korxona va firmalar iqtisodiy resurslarni qancha miqdorda, qaysi baholarda sotib olishni va ishlab chiqargan tovarlar va xizmatlarni qanday baholarda sotishni o`zi erkin belgilaydi. bu, ya`ni erkinlik, bozor iqtisodiyoti tizimining asosiy va eng muhim belgisidir. iqtisodiy faoliyat erkinligining asosi - ishlab chiqarish omillari yoki yaratilgan tovarlarning tasarruf etilish ixtiyoriyligi va mulkdorlarning mustaqillikka egaligidir. ishlab chiqaruvchi yoki iste`molchi o`z tovarini yoki pulini o`zi bilganicha ishlatadi, o`z ixtiyoriga ko`ra o`ziga ma`qul bo`lgan ish bilan shug`ullanadi. xo`jalik yurituvchilar faoliyati bir-biridan ajragan bo`ladi. chunki ular, birinchidan, mustaqil mulk egalaridir, ikkinchidan, mehnat taqsimoti asosida ixtisoslashib, har xil ish bilan …

4 / 20

ibda, jamoaga birikkan holda, sherikchilik yoxud hissadorlik asosida, o`z mablag`iga yoki qarzga olingan mablag`ga tayanib xo`jalik yuritish, er va boshqa vositalarni ijaraga olish va ishlatish kabilar. bozor iqtisodiyotini tashkil etuvchi tadbirkorlar ko`pchilikdan iborat bo`lib, tarqoq holda foyda-zararni o`z zimmasiga olib ish yuritadi. lekin ularning faoliyati qanchalik tarqoq bo`lmasin, baribir bozor orqali bir-biriga bog`lanadi. bozor iqtisodiyoti erkin bo`lganligidan har qanday iqtisodiy monopolizmni, ya`ni korxona, tashkilot yoxud davlatning, umuman iqtisodiyotda yoki uning biror sohasida tanho hukmronlik qilishini inkor etadi. bu ham bozor iqtisodiyotining belgilaridan biridir. bozor iqtisodiyotining yana bir belgisi narxlarning liberallashuvi, ya`ni narx-navoning erkin tashkil topishidir. tovarlar narxini davlat yuqoridan belgilamaydi. narx ayrim ishlab chiqaruvchi yoki iste`molchi taziyqi ostida shakllanmaydi. u bozordagi talab va taklifga qarab, xaridor bilan sotuvchining savdolashuvi va kelishuviga asosan yuzaga keladi. shu tarzda shakllangan narxlar bozor munosabatlarining asosini tashkil qiladi. narx pul bilan o`lchanadi. bozor iqtisodiyoti pulsiz bo`lishi mumkin emas. pul iqtisodiy munosabatlarning asosiy vositasi bo`lib, iqtisodiyotda …

5 / 20

tisodiyotni tartibga soluvchi va nazorat qiluvchi kuch ham hisoblanadi. xulosa qilib aytish mumkinki, bozor iqtisodiyoti mulkchilik shakllari va xo`jalik yuritish usullarining xilma-xilligi, erkin iqtisodiy faoliyat va sog`lom raqobatga asoslangan tizimdir. bozor iqtisodiyotining o`ziga xos ijtimoiy adolat qoidalari bor. iqtisodiyotdagi resurslar, ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlarni taqsimlash va shunga mos ravishda daromadga ega bo`lib, yuqori farovonlik darajasiga intilish adolat hisoblanadi. ammo adolat tamoyili hammani bir xil qilish emas, balki jamiyatni tabaqalashuvini bildiradi. iqtisodiy sub`ektlar o`z mehnatiga, uning samaradorligiga, ishbilarmonligiga va mulkiga qarab bir-biridan farqlanadi. shu sababli ularning daromadi, turmush darajasi va jamiyatdagi mavqei bir xil bo`lmaydi. tabaqalanish boylarga havas qilib, ularday bo`lishga intilishni hosil qiladi. bozor iqtisodiyoti shunday iqtisodiy munosabatlarki, ular ishlab chiqarish faoliyatini rag`batlantiruvchi kuchni yuzaga keltiradi. bozor regulyatorlari moddiy, mehnat va moliya resurslarini kerakli tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish tomon buradi. u behuda mehnat sarfini tan olmaydi, aksincha, unga yo`l qo`yganlarni iqtisodiy jihatdan jazolaydi, ya`ni ular zarar ko`radi. bozor …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor iqtisodiyoti"

ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor iqtisodiyoti - bozor iqtisodiyotining eng yuqori bosqichidir reja kirish asosiy qism 1. ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyoti tushunchasi va mohiyati 2. ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotining asosiy tamoyillari va tarkibiy qismlari 3. o‘zbekiston sharoitida ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotining rivojlanish istiqbollari xulosa adabiyotlar kirish xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab insoniyat taraqqiyoti yangi bosqichga ko‘tarildi. jahonning ko‘plab mamlakatlarida bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyot tizimi shakllandi va rivojlandi. bozor iqtisodiyoti — bu resurslarni erkin taqsimlash, raqobat asosida ishlab chiqarishni tashkil etish va foyda olishga qaratilgan iqtisodiy tizimdir. biroq amaliy tajriba shuni ko‘rsatdiki, sof bozor me...

This file contains 20 pages in DOCX format (108.8 KB). To download "ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor iqtisodiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor i… DOCX 20 pages Free download Telegram