elektr energiyasi tajribalari

DOCX 10 pages 16.9 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.9 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: elektr energetika rivojlanish tarixi tayyorladi: orifjonov yodgor kirish 1. elektr energiyasining kashf etilishi va dastlabki tajribalar 2. elektr energiyasini ishlab chiqarish va uzatishning rivojlanishi 3. elektr energiyasining zamonaviy ilovalari va kelajak istiqbollari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kirishning eng qadimgi dalillari taxminan 5000 yil oldinga, mesopotamiya va misrda odamlar elektr zaryadlarini hosil qilish uchun surtgichlarini ishlatgan vaqtga to'g'ri keladi. 17-18 asrlarda franklinning kalit bilan tajribasi kabi tajribalar elektr energiyasining mohiyatini tushunishga va uning asl tabiatini ochishga yordam berdi. 19-asrda farazni elektr dvigatellari va elektr chiroqlari kabi ko'pgina qurilmalar rivojlanishiga olib kelgan elektr magnetizm ta'sirlari bilan bog'lashga e'tibor qaratildi. ilk tajribalar va kuzatuvlar miloddan avvalgi 600-yillarda fales amberni ishqalash natijasida yuzaga keladigan statik elektr energiyasini kuzatdi, bu elektr hodisalarining ilk o'rganilishiga turtki bo'ldi. 1600-yilda uilyam gilbert turli materiallarning elektrlanish xususiyatlarini o'rganib, 'elektr' so'zini lotincha 'electrum' (amber) dan keltirib chiqardi. 1752-yilda benjamin …

2 / 10

kati vujudga keladi, bu esa elektr zanjirini ta'minlaydi. elektromagnit induksiya kashfiyoti maykl faradey 1831-yilda elektromagnit induksiyani kashf etdi, bu esa magnit maydonining o'zgarishi elektr toki hosil qilishini ko'rsatdi. faradeyning tajribalari transformatorlar va generatorlarning rivojlanishiga olib keldi, 19-asrda elektr energiyasini keng tarqalishiga sabab bo'ldi. elektromagnit induksiya qonuni elektr motorlarining ishlash prinsipini asoslaydi, bu qurilmalar mexanik energiyani ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. elektr generatorlarining rivojlanishi faradeyning 1831-yildagi elektromagnit induksiya kashfiyoti generatorlar rivojining fundamental asosi bo'lib, mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantirish imkonini berdi. dastlabki generatorlar, masalan, hippolyte pixii tomonidan yaratilgan moslama, qo'lda aylantirilgan va erta elektr tajribalarida ishlatilgan oddiy doimiy magnitlarni qo'llagan. 1870-yillarga kelib, zenobe gramme tomonidan ishlab chiqilgan takomillashtirilgan dinamolar sanoat miqyosida elektr energiyasini ishlab chiqarishga imkon berib, keng tarqalgan sanoat inqilobiga turtki berdi. elektr motorlarining yaratilishi 1821-yilda maykl faradey tomonidan yaratilgan birinchi elektromotor elektromagnit aylanishni namoyish etdi, doimiy magnit atrofida sim aylanadi va 1,5 volt batareya bilan quvvatlanadi. moris jakobi 1834-yilda amalda …

3 / 10

otiplarini ishlab chiqdi, bu esa uning ishlash muddatini oshirdi. verner fon simens 1866-yilda o'z-o'zidan uyg'onadigan generatorni ixtiro qildi, bu esa elektr energiyasini ishlab chiqarishni sezilarli darajada arzonlashtirdi va elektr yoritgichning keng tarqalishiga yordam berdi. elektr uzatish tizimlarining paydo bo'lishi 1882 yilda myunxenda birinchi evropa elektr uzatish liniyasi qurildi, 2 kv doimiy tokda 57 km masofaga elektr energiyasini yetkazib berdi, bu sanoat rivojlanishida muhim qadam bo'ldi. 1891 yilda frankfurtda uch fazali ac elektr uzatish tajribasi o'tkazildi, 15 kv kuchlanish bilan 175 km masofaga elektr energiyasini uzatish imkonini berdi, bu esa katta yutuq bo'ldi. xx asrning boshlarida elektr uzatish tizimlari 110 kv va undan yuqori kuchlanishlarda rivojlana boshladi, bu esa uzoq masofalarga energiya uzatishning iqtisodiy samaradorligini oshirdi. doimiy tok (dc) tizimlarining rivojlanishi 1800-yilda alessandro volta tomonidan yaratilgan birinchi elektr batareyasi doimiy tok (dc) manbai bo'lib, zamonaviy dc tizimlarining asosini yaratdi va ilk tajribalar uchun imkoniyat ochdi. dastlabki telegraf tizimlari 1830-yillarda doimiy tokdan …

4 / 10

irish uchun standartlashtirilgan. elektr energiyasini ommaviy qo'llanishi 1920-yillarda elektr jihozlari, masalan, muzlatgichlar va kir yuvish mashinalari paydo bo'lishi bilan uy xo'jaliklarida elektr energiyasidan foydalanish sezilarli darajada oshdi. 1930-yillarda qishloq joylarda elektrlashtirish dasturlari orqali elektr energiyasining tarqalishi kengaydi, bu qishloq aholisining hayot sifatini yaxshilashga yordam berdi. xx asrning o'rtalarida elektr energiyasining sanoatda keng qo'llanilishi, ayniqsa, avtomatlashtirish va ishlab chiqarish jarayonlarini modernizatsiya qilishda muhim rol o'ynadi. elektr energiyasi sanoatining rivojlanishi 1882-yilda edisonning pearl street stansiyasi nyu-yorkda foydalanishga topshirildi va bu 110 voltli to‘g‘ridan-to‘g‘ri tok (dc) tizimi orqali 59 mijozga xizmat ko‘rsatdi. 1890-yillarda nikola tesla va george westinghouse ac (o‘zgaruvchan tok) tizimini ishlab chiqdilar, bu esa uzoq masofaga uzatishda 200,000 voltgacha kuchlanishdan foydalanish imkonini berdi. xx asrning o'rtalariga kelib, elektr energiyasi iste'moli sezilarli darajada oshdi, yadroviy energiya esa 1950-yillarda birinchi tijorat atom elektr stantsiyasi bilan taxminan 400 megavatt quvvat ishlab chiqarishni boshladi. xx asr: elektrifikatsiya asri 20-asr boshlarida goelro rejasining qabul qilinishi sanoatni …

5 / 10

yadroviy sintez texnologiyasi rivojlanishi, kelajakda arzon va cheksiz energiya manbai bo'lishi mumkin. tadqiqotlar 2030-2040 yillarda tijorat yadroviy sintez reaktorlarining paydo bo'lishi ehtimolini ko'rsatmoqda. kelajakda elektr energiyasini saqlash uchun akkumulyator texnologiyalari, shu jumladan, litiy-ion batareyalaridan tashqari yangi texnologiyalar, masalan, qattiq holatli batareyalar va vodorod energiyasi saqlash tizimlari muhim rol o'ynaydi. xulosa elektr energiyasining rivojlanishi jamiyatni tubdan o'zgartirdi, innovatsiyalarni rag'batlantirdi va hayot sifatini yaxshiladi, ammo barqarorlik va tenglikka e'tibor qaratish muhim. foydalanilgan adabiyotlar 1. dorf, r. c., svoboda, j. a. (2010). elektrotexnika sxemalari. (8-nashr). jon vily va o‘g‘illari. 2. hughes, t. p. (1983). amerika elektr yorug'ligi asri, 1880-1930. alfred a. knopf. 3. millikan, r. a., gale, h. g. (1920) 0 0 0 7

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr energiyasi tajribalari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: elektr energetika rivojlanish tarixi tayyorladi: orifjonov yodgor kirish 1. elektr energiyasining kashf etilishi va dastlabki tajribalar 2. elektr energiyasini ishlab chiqarish va uzatishning rivojlanishi 3. elektr energiyasining zamonaviy ilovalari va kelajak istiqbollari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kirishning eng qadimgi dalillari taxminan 5000 yil oldinga, mesopotamiya va misrda odamlar elektr zaryadlarini hosil qilish uchun surtgichlarini ishlatgan vaqtga to'g'ri keladi. 17-18 asrlarda franklinning kalit bilan tajribasi kabi tajribalar elektr energiyasining mohiyatini tushunishga va uning asl tabiatini ochishga yordam berdi. 19-asrda farazni elektr dvigatellari va elektr chiroqlari kab...

This file contains 10 pages in DOCX format (16.9 KB). To download "elektr energiyasi tajribalari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr energiyasi tajribalari DOCX 10 pages Free download Telegram