frank-gers tajribasi

DOCX 10 pages 28.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.2 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: frank-gers tajribasi nima va uning natijasi nimani ko‘rsatadi tayyorladi: kirish 1. frank-gerts tajribasi: sozlash va usul 2. frank-gerts tajribasi natijalari 3. natijalarning talqini va ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar tajriba maqsad va motivatsiyasi tajriba maqsadi atomlarning ichki energiya darajalari mavjudligini isbotlash va bu darajalar diskret, ya'ni aniq qiymatlarga ega ekanligini ko'rsatish edi. frank-hertz tajribasining motivatsiyasi bor atom modelini empirik ravishda tasdiqlash va kvantlash g'oyasini eksperimental ravishda o'rganishga qaratilgan edi, 1914-yil. ushbu tajribaning asosiy maqsadi elektronlarning atomlar bilan o'zaro ta'siri jarayonida energiya uzatish xususiyatlarini 0 dan 10 elektron voltgacha bo'lgan diapazonda aniqlash edi. tajriba qurilmasi franck-hertz tajribasi qurilmasi vakuum naychasini o'z ichiga oladi, unda simob atomlari mavjud bo'lib, u 1.3 x 10^-3 pa bosimda inert gaz bilan to'ldirilgan bo'ladi. qurilma qizdirilgan katodni, to'rni (accelerator), hamda kollektor (anod) ni o'z ichiga oladi; katod va to'r o'rtasida tezlashtiruvchi 0 dan 45 voltgacha bo'lgan kuchlanish …

2 / 10

di. elektronlar atomlar bilan har qanday to'qnashuvda energiyani yo'qotadi, bu esa sekin-asta potentsialni kamaytiradi. agar klassik fizika to'g'ri bo'lsa, elektronlar har qanday tezlashtiruvchi potentsialda (nolga yaqin bo'lsa ham) atomlarni ionlashtirishi va tok hosil qilishi kerak edi, lekin bu kuzatilmaydi. klassik nazariya, shuningdek, atomlar har qanday energiyani yutishi mumkinligini ko'rsatadi. shuning uchun, franck-hertz eksperimentida aniq energiyadagi pasayishlar kuzatilishi mumkin emas. kuzatilgan natijalar elektronlar energiyasi ma'lum qiymatga (4.9 ev) yetganda, simob atomlari bilan to'qnashuvlar elastik bo'lmay qoladi va oqim keskin kamayadi, bu energiya yo'qotilishini ko'rsatadi. o'tkazilgan tajribalar shuni ko'rsatdiki, ma'lum bir kuchlanishdan keyin (4.9 volt), elektronlar atomlar bilan to'qnashib, ularga energiya beradi, bu esa oqimning kamayishiga olib keladi. olingan natijalar atom energiyasi kvantlanganligini isbotlaydi; elektronlar faqat 4.9 ev yoki uning karrali energiyani yo'qotadi, bu esa diskret energiya sathlarining mavjudligini tasdiqlaydi. natijalarning tahlili: diskret energiya darajalari frank-gerts tajribasida elektronlar simob atomlari bilan ma'lum energiya qiymatlarida (4.9 ev atrofida) elastik bo'lmagan to'qnashuvga uchrashadi, bu …

3 / 10

rdagi elektronlar yadroni ma'lum, ruxsat etilgan radiusli (r1, r2, r3…) orbitallar bo'ylab aylanadi, har bir orbital o'ziga xos energiyaga (e1, e2, e3…) ega. atomlar energiyani faqat ma'lum miqdorda, ya'ni kvantlar (hν) ko'rinishida yutishi yoki chiqarishi mumkin. bu jarayon elektronning bir energetik pog'onadan (masalan, e1) boshqasiga (e2) o'tishi bilan bog'liq. energiya darajalarining ta'rifi energiya darajalari atomdagi elektronlar egallashi mumkin bo'lgan aniq, diskret energiyalardir; masalan, vodorod atomida -13.6 ev energiyali asosiy holat va yuqori energiyali darajalar mavjud. atomning har bir energiya darajasi asosiy kvant soni (n=1, 2, 3...) bilan belgilanadi; n sonining ortishi bilan energiyasi -3.4 ev, -1.51 ev kabi yuqoriroq bo'lgan darajalarga o'tiladi. elektron bir energiya darajasidan boshqasiga o'tganda, foton chiqaradi yoki yutadi; bu fotonning energiyasi ikki daraja orasidagi energiya farqiga teng (e = hf), masalan, 2.1 ev. elastik va noelastik to'qnashuvlar elastik to'qnashuvlarda kinetik energiya saqlanadi; umumiy kinetik energiya to'qnashuvdan oldin va keyin bir xil bo'ladi, bunda issiqlik yo'qolishi minimal. …

4 / 10

di. tajribaning ahamiyati frank-herts tajribasi atomlarning ichki tuzilishini aniqlashda muhim rol o'ynadi, ayniqsa elektronlar energiyasining diskret, kvantlangan qiymatlarga ega ekanligini tasdiqlashda. tajriba bor atom modelining eksperimental tasdig'i sifatida xizmat qildi, atomlar energiya darajalari mavjudligini isbotladi va spektral chiziqlarning kelib chiqishini tushuntirdi. tajribaning natijalari kvant mexanikasining rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatdi, atomlar ichida elektronlarning harakati klassik fizikadan farq qilishini ko'rsatdi. boshqa atomlar bilan tajribalar boshqa atomlar bilan tajribalar kvantlashgan energiyalar, masalan, vodorod atomining lyman seriyasi (121.6 nm) va balmer seriyasi (656.3 nm) kabi diskret spektral chiziqlarini o'lchashni o'z ichiga olishi mumkin. tajribalarda atomlar to'qnashuvlar bo'yicha ma'lumot olish uchun bombardimon qilinishi mumkin; ruterford tajribasi oltin folga orqali alfa zarralarini o'tkazib, atomning yadrosi mavjudligini isbotladi. boshqa atomlar bilan tajribalarda lazerlardan foydalanish atomlarni aniq chastotalarda qo'zg'atib, juda tor spektral chiziqlarni o'lchash imkonini beradi. bu atom soatlarining ishlashiga yordam beradi (9.192 ghz chastota). zamonaviy ilovalari frank-hertz tajribasidan olingan tushunchalar kvant nuqtalarining yorug'lik chiqarish xususiyatlarini aniqlashda ishlatiladi, …

5 / 10

i yo'qotib, atomlarni qo'zg'atishi mumkinligini ko'rsatdi. tajriba natijalari klassik fizikani rad etdi va bor atom modelini tasdiqladi, atomlar energiyani 10.2 ev yoki undan katta miqdorda o'zlashtirishi va chiqarishi mumkinligini aniqladi. frank-hertz tajribasi atomlarning energiyalari uzluksiz emas, balki 2.1 ev kabi ma'lum, diskret qiymatlarga ega ekanligini ko'rsatib, kvant mexanikasining asosiy tushunchalaridan birini namoyon etdi. xulosa frank-herts tajribasi atomlarning energiya darajalari kvantlanganligini tasdiqlaydi va elektronlar ma'lum qiymatlarda energiyani yutishini ko'rsatadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. franck, j., hertz, g. (1914). über zusammenstöße zwischen elektronen und molekülen des quecksilberdampfes und die ionisierungsspannung desselben. verhandlungen der deutschen physikalischen gesellschaft, 16, 457-467. 2. franck, j., hertz, g. (1914). über die anregung von spektrallinien durch elektronenstoß ( 0 0 0 ) ( 7 )

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "frank-gers tajribasi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: frank-gers tajribasi nima va uning natijasi nimani ko‘rsatadi tayyorladi: kirish 1. frank-gerts tajribasi: sozlash va usul 2. frank-gerts tajribasi natijalari 3. natijalarning talqini va ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar tajriba maqsad va motivatsiyasi tajriba maqsadi atomlarning ichki energiya darajalari mavjudligini isbotlash va bu darajalar diskret, ya'ni aniq qiymatlarga ega ekanligini ko'rsatish edi. frank-hertz tajribasining motivatsiyasi bor atom modelini empirik ravishda tasdiqlash va kvantlash g'oyasini eksperimental ravishda o'rganishga qaratilgan edi, 1914-yil. ushbu tajribaning asosiy maqsadi elektronlarning atomlar bilan o'zaro ta'siri jarayonida energiya uzatish xususiyatlarini 0 dan...

This file contains 10 pages in DOCX format (28.2 KB). To download "frank-gers tajribasi", click the Telegram button on the left.

Tags: frank-gers tajribasi DOCX 10 pages Free download Telegram