ingliz tilida o'qish ko'nikmalarini rivojlantirish

DOCX 5 pages 24.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

2. ingliz tilida o'qish ko'nikmalarini rivojlantirish. retseptiv nutq faoliyati hisoblanmish o‘qishni o‘rgatishdagi ta’limiy vazifalardan biri uning psixofiziologik mexanizm larini! shakllantirishdir. tinglashga oid fikr-mulohazalar o‘qishga ham ma’lum darajada taalluqli, chunki ikkalasi ham retsepsiyadir (tinglab va o‘qib tushunuvchi retsipiyent deb ataladi), shunisi borki, bir xil mexanizm tinglash va o‘qishda farqli qo‘llanadi, chunki nutq ko‘rish (grafik matn) yoki eshitish (audiomatn) orqali idrok etiladi. antisipatsiya (oldindan fahmlash) mexanizmi o‘qishda eng muhimi sanaladi. strukturani oldindan fahmlash haqida so‘z yuritilyapti (hozir gap mazmunni fahmlash borasida borayotgani yo‘q). ushbu mexanizm ataylab rivojlantiriladi. o‘qishda amal qilinadigan taxminiy fahmlash mexanizmi ham katta o‘rin tutadi. chunki xotirada yaxshi saqlanmagan yoki ilk daf'a uchrayotgan (potensial) lug‘atning ma’nosini »chaqish“ga to‘g‘ri keladi. bu xususiyatni muallim tegishli mashqlarda shakllantiradi. o‘quvchining faol aqliy harakati taxminan fahmlash uchun zaruriy shartlardan hisoblanadi. navbatdagi mexanizmlardan biri mantiqiy tushunish deb ataladi. ko‘ruv timsoliga tayanib matnni ma’noviy bo‘laklarga shartli ajratish va ularning mazmunini ilg‘ab olish talab qilinadi. ta’limning ilk bosqichida …

2 / 5

ir. yangi birikmalardagi ko‘ruv komplekslariga (idrok birligi va ularning birikmalariga) duch kelgan chog‘da idrok etish, solishtirish va tanib olish natijasida axborot olish mumkin bo‘ladi. bularning barchasi o‘qish malakasini o‘stirishga xizmat qiladigan xatti-harakatlardir. o‘qish texnikasini o‘rgatish.o‘qishning texnikaviy tomonini o'rgatish, yuqorida e’tirof etilganidek, o‘qilgan materialning mazmun tarafini egallash uchun zamin tayyorlaydi. o'qish texnikasi tushunchasi qamroviga quyidagi aqliy operatsiyalar kiradi: 1) harflar va harf birikmalarini ko‘ruv sezgi/analizatori yordamida tanib olish; 2) harflar va ularning birikmalarini tanib olish orqali ularni ifodalovchi tovushlar bilan aloqasini o‘rnatish; 3) grammatik belgilarni tanib olish, so‘zning grammatik shakllarini fikran belgilash va ularni grammatik struktura maqomida birlashtirish; 4) gapdagi yordamchi so‘zlarni tanib olish, ma’lum mustaqil so‘zlarga ularning daxldorligini paygash va ularni_muayyan strukturalarga fikran birlashtirish; 5) o‘rganilgan mustaqil so‘zlar ma’nolarini fahmlash; 6) notanish yasama va qo‘shma so‘zlarning morfemalarini tanib olish va ularni yaxlit so‘zlar tarzida payqash; 7) grammatik belgilariga ko‘ra so‘zlarni sintagmatik guruhlarga fikran biriktirish; 8) grammatik belgilarga tayanib, retseptiv ravishda …

3 / 5

shi foydadan xoli emas. o‘qish texnikasini o‘rgatish/o‘rganish borasida so‘z yurit ganda, uning g‘oyat murakkabligi va fanda atroflicha qarab chiqilmagan jihatlari borligini eslatib, ular haqida maxsus to‘xtalib o‘tamiz. birinchi masala. o‘qish texnikasi tushunchasining doira siga nimalar kiradi? eng avvalo, aytish kerakki, yozma/bosma harfning tovushga fikran o'tishi (aslida harf tovushning yozuv dagi shartli belgisi), ya’ni harfning tovush ifoda etishi moddiy hodisa bo'lmasdan, so'z bilan ta’riflanadigan til materiali haqidagi mavhumot (qoida)dir. har qanday qoida —nazariy bilimdir. shunga ko'ra o'qish texnikasi haqida gap ketganda, doimo ovoz chiqarmay o'qish nazarda tutiladi. ovoz bilan o‘qilganda talaffuz qilinadi. talaffuzda grafik timsolga tayanish shart emas. biroq ovoz chiqarib o'qish — yozma tayanchga ko'ra talaffuz etishdir. ushbu holatda harf (grafema), tovush (fonema) va ularning o'zaro bog'lanishi tufayli yuzaga keladigan o`qilish qoidasi (mavhumot) muammosiga duch kelamiz, grafema ko‘rish sezgisi, fonema nutqharakat sezgisi faoliyati bilan bog‘liq holda qaraladigan til hodisalari bo‘lib, o'qilish qoidasi fikr yuritish yo‘li bilan muayyan ta’rifda ifodalanadigan ikkilamchi …

4 / 5

, o`qilmaydigan unli/undosh harflar. ular, o'z navbatida, qator kichik qoidalarni yuzaga keltiradi o'quvchi o'qish materialida keladigan so‘zlarning o`qilish qoidalarini ketma-ket o'rganib boradi. bunda darslikdagi o‘qish mashqlari, lug‘atdagi so'z transkripsiyasi va muallimning tushuntirishlari unga yordam beradi. o'tilgan o`qilish qoidalari jamlovchi jadvallarda umumlashtirilib, tartibga solinib takrorlanadi. notanish so‘zlar/o`qilish qoidalarining umumlashtirilgan jadvalini ko‘rsatish metodik xatolarga olib kelishini unutmaslik kerak. uchinchi masala. o`qilish qoidalarini o‘rgatishda qo‘llana digan so‘zlar tarkibiga kelganda, xorijiy mamlakatlar til o'rgatish_ metodikasida o`qilish qoidasini namoyish qiluvchi misollar tariqasida lug‘at boyligidagi so‘zlardan tashqari, ushbu tilda mavjud bo'lmagan so‘zlar, ya’ni sun’iy tuzilgan harflar yig‘indisini berish hollari uchrashini eslatish zarur. bizning o'rta (va maktablarimizda o'qilish qoidalariga misol. tariqasi igan so‘zlar, albatta, joriy lug‘atdan foydalanilanadi. lekin o‘qishda uchraydigan so‘zlar o‘quv yurti uchun mo‘ljallangan lug‘at-minimum doirasidan tashqari ham bo'lishi mumkin. chunki o‘quvchi o‘rgangan o`qilish qoidasiga rioya qilib, notanish so‘zlarni ham o`qiy olishga qodir bo‘lishi tavsiya etiladi. shu munosabat bilan o`qilish qoidasini o‘rgalishga oid mashqlardagi so‘zlarning ko‘pchiligi …

5 / 5

da ikkita bir-biriga muvofiq. ilmiy-metodik tezis ilgari surilgan. birinchisi o‘quvchi qoidani o‘zlashtirish orqali yangi leksik birlik bilan namoyish etadigan so‘z harf-tovush munosabatini o‘qish jarayonida qiynalmasdan tanib olish ko'nikmasini shakllantirish uchun beriladi, bu esa nutqda zarur bo'ladigan so‘zlardan tashqari xohlagan notanish so'zni ham o`qiy olish imkoniyatini yaratadi. ikkinchi fikr o`qish texnikasi mashqiga so‘zni kiritish faqatgina qoidani bilib olish . nutqda butunlay qo`llanmaydigan so’z o'qilishini bilish shart emas. mabodo muayyan so‘z qoidaga rioya qilinmay qoidadan istisno o`qiladigan bo‘lsa, uning o‘qilishi (transkripsiyasi) lug‘at kitobidan topiladi. to`rtinchi masala. o`qish qoidalarini o‘rgatish metodika sining asosiy qonuniyatlari ishlab chiqilgan. bunday tartibdan kutiladigan metodik muddao o‘quvchi biladigan o`quv materiali asosida yangisini mustaqil o‘rganish hamda kelgusida notanish so‘zni 0'zi o‘qiy olish texnikaviy ko‘nikmasini singdirishdir. mikro-matnni o‘zga shaxs yordamisiz mustaqil o‘qish mashqning boshqa bir turidir. o‘qilish qoidasini o‘rgatishning yetakchi prinsipi, oldin qayd etilganidek, o‘quvchi birinchi bo‘lib, yangi so‘zni tanish qoidaga ko'ra o'zi o`qiydi. muallim o‘qib bergan taqdirda o‘quvchi tinglab …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ingliz tilida o'qish ko'nikmalarini rivojlantirish"

2. ingliz tilida o'qish ko'nikmalarini rivojlantirish. retseptiv nutq faoliyati hisoblanmish o‘qishni o‘rgatishdagi ta’limiy vazifalardan biri uning psixofiziologik mexanizm larini! shakllantirishdir. tinglashga oid fikr-mulohazalar o‘qishga ham ma’lum darajada taalluqli, chunki ikkalasi ham retsepsiyadir (tinglab va o‘qib tushunuvchi retsipiyent deb ataladi), shunisi borki, bir xil mexanizm tinglash va o‘qishda farqli qo‘llanadi, chunki nutq ko‘rish (grafik matn) yoki eshitish (audiomatn) orqali idrok etiladi. antisipatsiya (oldindan fahmlash) mexanizmi o‘qishda eng muhimi sanaladi. strukturani oldindan fahmlash haqida so‘z yuritilyapti (hozir gap mazmunni fahmlash borasida borayotgani yo‘q). ushbu mexanizm ataylab rivojlantiriladi. o‘qishda amal qilinadigan taxminiy fahmlash mexanizmi ha...

This file contains 5 pages in DOCX format (24.9 KB). To download "ingliz tilida o'qish ko'nikmalarini rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ingliz tilida o'qish ko'nikmala… DOCX 5 pages Free download Telegram