katalizatorning aktivligini tiklash usullari

PPTX 29 стр. 616,3 КБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 616,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

termiz davlat universiteti kimyo fakulteti neft va gaz kimyosi 2-kurs 223-guruh talabasi egamberdiyev jo’rabekning neft va gazni qayta ishlashda katalitik jarayonlar fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: katalizatorning aktivligini tiklash usullari reja: 1.katalizator va uning ahamiyati 2.katalizator faoliyatining pasayish sabablari 3.katalizatorning aktivligini tiklash usullari katalizator reaksiyaga kirishuvchi modda (reagent)lar bilan bir qancha oraliq birikmalar hosil qilib, reaksiya nihoyasida miqdori va tarkibi oʻzgarmasdan ajralib chiqadi. katalizator sifatida turli xil moddalar (gaz, suyuqliklar va qattiq moddalar) ishlatilishi mumkin. reagentlar va katalizatorlarning fazaviy holatiga qarab katalitik jarayonlar, asosan, gomogen va geterogenga boʻlinadi. bundan tashqari, mikrogeterogen, fermentativ katalitik jarayonlar ham mavjud. gomogenda reagentlar bilan katalizator bir jinsli aralashma hosil qiladi. reaksiya gaz yoki suyuq fazada boradi. katalizator sifatida atomlar, ionlar, molekulalar ishtirok etishi mumkin. bunday katalitik jarayon mexanizmini sharxlash uchun oraliq moddalar nazariyasi ishlab chiqilgan. soʻngra bu moddalar parchalanib katalizator qayta tiklanadi (regeneratsiya). suyuq fazadagi kislotaasosli mexanizmi reagentlar bilan katalizator oʻrtasidagi proton almashinishiga asoslangan. katalizator — …

2 / 29

zalash uchun); biologiyada (fermentlar orqali hayotiy jarayonlarni tezlashtirish); energiya va ekologik texnologiyalarda (vodorod ishlab chiqarish, chiqindi gazlarni tozalash); katalizatorlar ilm-fan va texnologiyaning turli sohalarida katta ahamiyatga ega bo‘lib, ular samaradorlikni oshirish, energiya tejamkorligini ta'minlash va atrof-muhitni muhofaza qilishda muhim rol o‘ynaydi. katalizatorning ahamiyati: 1. sanoatda – ammiak sintezi (gaber usuli), kislotalar, plastmassalar, yonilg‘ilar ishlab chiqarishda katalizatorlar keng qo‘llaniladi. ular ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi. 2. atrof-muhitni muhofaza qilishda – avtomobillarda ishlatiladigan katalizatorlar chiqindi gazlarni zararsiz holga keltiradi (masalan, co gazini co₂ ga aylantiradi). 3. biologik jarayonlarda – tirik organizmlarda fermentlar (enzimlar) tabiiy katalizatorlar sifatida ishlaydi va metabolik reaksiyalarni tezlashtiradi. 4. energiya tejash – reaksiyalarni tezlashtirish orqali vaqt va energiya tejaydi, bu esa iqtisodiy foyda keltiradi. 5. ekologik toza texnologiyalarni rivojlantirishda – zamonaviy “yashil kimyo” usullarida katalizatorlardan foydalanish orqali zararli chiqindilarsiz mahsulot olish mumkin. katalizatorlar ilmiy, sanoat va biologik jarayonlarning ajralmas qismi bo‘lib, ular yordamida reaksiya samaradorligi oshadi, energiya tejaladi va ekologik …

3 / 29

ekologik xavfsiz qiladi. ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi katalizatorlar yordamida reaksiyalar tezroq sodir bo‘ladi, bu esa kamroq vaqt ichida ko‘proq mahsulot olish imkonini beradi. energiya sarfini kamaytiradi katalizatorlar aktivatsiya energiyasini pasaytiradi, shuning uchun reaksiyalar past harorat va bosimda ham sodir bo‘ladi, natijada energiya tejab qolinadi. mahsulot sifati va tozaligini oshiradi reaksiyalar aniq yo‘nalishda boradi, yon mahsulotlar kam hosil bo‘ladi. bu esa mahsulot sifatini oshiradi. ekologik xavfsizlikni ta'minlaydi zararli gazlar va chiqindilarni kamaytiruvchi katalizatorlar (masalan, avtomobil sanoatida) atrof-muhitni himoya qiladi. keng ko‘lamli qo‘llanilishi mavjud: ammiak ishlab chiqarishda (gaber usuli, fe katalizatori) sulfat kislotasi ishlab chiqarishda (v₂o₅ katalizatori) neftni qayta ishlashda (kreking jarayonlarida) polimer ishlab chiqarishda (ziegler–natta katalizatori) tejamkorlik va iqtisodiy foyda katalizatorlar ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytiradi, resurslardan to‘liq foydalanishni ta'minlaydi va ishlab chiqarish tannarxini pasaytiradi. katalizatorlar sanoat jarayonlarining yuragi hisoblanadi. ular nafaqat mahsulot ishlab chiqarishni tezlashtiradi, balki energiya tejaydi, chiqindilarni kamaytiradi va iqtisodiy foyda keltiradi. shu sababli, zamonaviy sanoat katalizatorsiz tasavvur qilib …

4 / 29

rok etsa ham, o‘zi sarflanmaydi va reaksiya oxirida o‘z holatini saqlab qoladi. aniq yo‘nalishda reaksiya olib borish ba’zi katalizatorlar faqat ma'lum mahsulotni olishga yordam beradi, ya’ni reaksiya selektivligi yuqori bo‘ladi. yuzaki faol markazlar geterogen katalizatorlarda (masalan, metall sirtida) reaksiya faqat sirt yuzasida sodir bo‘ladi. bu yerda faol markazlar reaktant molekulalarni bog‘lab, reaksiyani osonlashtiradi. vaqtinchalik komplekslar hosil qilishi ko‘plab katalizatorlar reaktantlar bilan vaqtincha bog‘lanib, oraliq mahsulotlar hosil qiladi. bu oraliq bosqichlar orqali reaksiya tezroq tugallanadi. katalizator faoliyati — bu uning reaksiyani qanchalik samarali tezlashtira olishini bildiradi. ular energiya tejamkorligini ta'minlaydi, mahsulot chiqarishni ko‘paytiradi va reaksiya yo‘nalishini nazorat qiladi. shu sababli, katalizatorlar ilm-fan, tibbiyot, sanoat va atrof-muhit sohalarida keng qo‘llaniladi. katalizator faoliyatining pasayish sabablari — bu katalizatorning o‘z vazifasini bajarish qobiliyatining vaqt o‘tishi bilan susayishiga olib keladigan omillar bo‘lib, ular sanoatda ishlab chiqarish samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. quyida katalizator faoliyatining pasayishiga sabab bo‘ladigan asosiy omillar keltirilgan: katalizatorning ifloslanishi (zaharlanishi) reaksiyada ishtirok etmaydigan, …

5 / 29

rkazlarning yo‘qolishiga olib keladi. termal degradatsiya (issiqlik ta’siri) doimiy yuqori harorat katalizator moddasining parchalanishiga olib kelishi mumkin. bu holat ayniqsa metall oksidli katalizatorlar uchun xos. mexanik shikastlanish katalizatorning qattiq zarrachalari maydalanib ketishi yoki reaktorda yuvilib ketishi mumkin, bu esa uning faolligini yo‘qotadi. katalizator faoliyatining pasayishi ishlab chiqarishda reaksiya tezligining kamayishiga, mahsulot sifatining pasayishiga va iqtisodiy zarar yetkazilishiga olib keladi. shuning uchun katalizatorlardan foydalanishda ularning tozaligi, ish sharoitlari va doimiy monitoringi juda muhimdir. katalizatorning aktivligi — bu katalizatorning kimyoviy reaksiyani tezlashtirish qobiliyatidir. u katalizatorning samaradorligini, ya’ni biror vaqt ichida qancha miqdorda mahsulot hosil bo‘lishiga ta’sirini bildiradi. katalizator aktivligining asosiy xususiyatlari: 1. reaksiya tezligini oshiradi yuqori aktivlikka ega katalizator reaksiyani sezilarli darajada tezlashtiradi, mahsulot tez va samarali hosil bo‘ladi. 2. faol markazlar soni katalizator sirtidagi faol markazlar (reaktiv joylar) qancha ko‘p bo‘lsa, u shunchalik aktiv bo‘ladi. ayniqsa, geterogen katalizatorlarda bu muhim. 3. katalizatorning sirt maydoni sirt maydoni katta bo‘lsa, ko‘proq reaktantlar bir …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "katalizatorning aktivligini tiklash usullari"

termiz davlat universiteti kimyo fakulteti neft va gaz kimyosi 2-kurs 223-guruh talabasi egamberdiyev jo’rabekning neft va gazni qayta ishlashda katalitik jarayonlar fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: katalizatorning aktivligini tiklash usullari reja: 1.katalizator va uning ahamiyati 2.katalizator faoliyatining pasayish sabablari 3.katalizatorning aktivligini tiklash usullari katalizator reaksiyaga kirishuvchi modda (reagent)lar bilan bir qancha oraliq birikmalar hosil qilib, reaksiya nihoyasida miqdori va tarkibi oʻzgarmasdan ajralib chiqadi. katalizator sifatida turli xil moddalar (gaz, suyuqliklar va qattiq moddalar) ishlatilishi mumkin. reagentlar va katalizatorlarning fazaviy holatiga qarab katalitik jarayonlar, asosan, gomogen va geterogenga boʻlinadi. bundan tashqari, mikrogeterog...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (616,3 КБ). Чтобы скачать "katalizatorning aktivligini tiklash usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: katalizatorning aktivligini tik… PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram