piroplazmidlar turkumi babizidlar oilasi

DOCX 10 pages 32.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: piroplazmidlar turkumi babizidlar oilasi reja kirish asosiy qism 1. piroplazmidlar turkumining umumiy tavsifi 2. babizidlar oilasining tuzilishi va hayot aylanishi 3. babizidlar keltiradigan kasalliklar va ularga qarshi kurash choralari xulosa kirish piroplazmidlar turkumi — bu hayvonlarning qon hujayralarida, asosan eritrotsitlar ichida parazitlik qiluvchi mikroskopik bir hujayrali jonzotlar guruhidir. ular apicomplexa tipiga mansub bo‘lib, sporozoitlar orqali ko‘payadi va murakkab hayot sikliga ega. piroplazmidlar orasida babizidlar oilasi (babesiidae) alohida o‘rin tutadi, chunki ularning vakillari chorva hayvonlari, itlar, hatto ayrim hollarda odamlar uchun ham xavfli hisoblanadi. bu parazitlar asosan kenalar orqali yuqadi. kenalar parazitning oraliq xo‘jayini bo‘lib, ular hayvonlarni chaqqan paytda babiziyalarni qon orqali yangi xo‘jayinga o‘tkazadi. shuning uchun bu kasalliklar transmissiv (tashuvchi orqali yuqadigan) kasalliklar toifasiga kiradi. babizidlar hayvonlarda babesioz yoki piroplazmoz deb ataluvchi kasalliklarni keltirib chiqaradi. bu kasalliklar qon aylanish tizimini jiddiy buzadi, isitma, kamqonlik, holsizlanish, yurak faoliyati buzilishi kabi belgilar bilan kechadi. ayniqsa, iqtisodiy nuqtayi nazardan, ular chorvachilik xo‘jaliklariga …

2 / 10

asosan eritrotsitlar (qizil qon tanachalari) ichida parazitlik qiladi. piroplazmidlar mikroskopik o‘lchamda bo‘lib, odatda oval, dumaloq yoki halqa shaklida uchraydi. ularning hajmi 1–5 mikrometr oralig‘ida bo‘ladi. bu parazitlar murakkab hayot sikliga ega: ular ikki xo‘jayinda rivojlanadi — biri oraliq xo‘jayini (odatda kenalar), ikkinchisi esa asosiy xo‘jayini (sutemizuvchilar, qushlar va boshqa hayvonlar). piroplazmidlar hayvon tanasiga ko‘pincha kenalar chaqishi orqali kiradi. kenaning so‘lagi bilan birga hayvon qoniga kirgan sporozoitlar eritrotsitlarga joylashadi va u yerda ko‘payishni boshlaydi. piroplazmidlar o‘z hayot faoliyati davomida eritrotsitlarni parchalab, hayvon organizmida kamqonlik, isitma, holsizlanish kabi klinik belgilarni keltirib chiqaradi. kasallik og‘ir kechgan hollarda hayvonlarning o‘limiga olib kelishi ham mumkin. ular babesia, theileria, cytauxzoon kabi jinslarni o‘z ichiga oladi. piroplazmidlarning ko‘payish jarayoni bo‘linish va sporogoniy orqali amalga oshadi. xo‘jayinda (masalan, qoramolda) ular asosan bo‘linish yo‘li bilan ko‘payadi, kenalarda esa jinsiy ko‘payish jarayoni kuzatiladi. shu sababli, piroplazmidlar nafaqat parazitologik, balki epidemiologik va veterinariya jihatdan ham juda muhim hisoblanadi. piroplazmidlar asosan subtropik …

3 / 10

mizuvchi hayvonlarning eritrotsitlarida (qizil qon hujayralarida) parazitlik qilib, babesioz deb ataluvchi xavfli qon kasalligini keltirib chiqaradi. babiziyalar mikroskopik o‘lchamli, oval, noksimon yoki juft shaklli hujayralar bo‘lib, ular hayvonlarning qonida juft-juft bo‘lib joylashgan holatda kuzatiladi. tuzilishi va morfologik xususiyatlari babiziyalar juda kichik o‘lchamga ega, ularning uzunligi 1,5–5 mikrometr, eni esa 1–2 mikrometr atrofida bo‘ladi. ular eritrotsit ichida yashaydi, ba’zan eritrotsitni to‘liq egallaydi, ba’zan esa uning bir chekkasida joylashadi. babiziyaning sitoplazmasi tiniq, markazida esa yadro joylashgan bo‘ladi. ayrim turlarda (masalan, babesia bovis yoki babesia bigemina) ikki hujayra “v” shaklida joylashib, mikroskopda oson tanib olinadi. bu parazitlar mitoxondriya, yadroning aniqligi va apikal kompleks tuzilmasi bilan ajralib turadi. apikal kompleks yordamida babiziyalar eritrotsit devoridan o‘tib, hujayraga kiradi. shu jarayon ularning yashovchanligini ta’minlaydi. hayot aylanishi babiziyalar hayot siklida ikki xo‘jayin qatnashadi: asosiy xo‘jayini — sutemizuvchi hayvon (masalan, qoramol, qo‘y, it, ot, ba’zi hollarda inson). oraliq xo‘jayini — kenalar (asosan ixodes, boophilus, rhipicephalus jinslari). hayot sikli …

4 / 10

oitlar bo‘linish orqali ko‘payadi. har bir eritrotsit ichida 2–4 ta yangi parazit hosil bo‘ladi, natijada eritrotsit yoriladi va yangi parazitlar boshqa hujayralarga o‘tadi. shu jarayon natijasida qon hujayralari soni kamayadi, hayvonda kamqonlik, isitma, holsizlanish kabi belgilar kuzatiladi. kenalarga qayta yuqish: kasallangan hayvonni yana boshqa kene chaqsa, u qon bilan birga parazitlarni o‘z ichagiga oladi va hayot sikli takroran boshlanadi. ekologik va biologik xususiyatlari babiziyalar iqlim sharoitiga juda sezgir bo‘lib, ular asosan issiq va nam iqlimli hududlarda keng tarqalgan. kenalar ko‘p uchraydigan joylarda babesioz kasalligi tez-tez qayd etiladi. masalan, afrika, osiyo, janubiy amerika va o‘rta osiyoda bu parazitlar chorvachilik uchun jiddiy xavf tug‘diradi. ular faqat qon orqali yuqadi, ya’ni kontakt, havo-tomchi yoki oziq-ovqat orqali tarqalishi mumkin emas. shu sababli, parazitning mavjudligi to‘liq kenalar populyatsiyasiga bog‘liq. veterinariya ahamiyati babiziyalar hayvonlar sog‘lig‘iga katta zarar yetkazadi. ular keltiradigan babesioz kasalligi qoramol, ot, it, qo‘y, echki kabi hayvonlarda og‘ir kechadi. ba’zida parazitning ayrim turlari odamga …

5 / 10

ina — qoramollarda eng keng tarqalgan turi, · babesia canis — itlarda uchraydigan turi, · babesia equi — otlarda kasallik keltirib chiqaradi, · babesia microti — ayrim hollarda insonlarga yuqadi. parazitlar kenalar orqali hayvon organizmiga kiradi. yuqtiruvchi kene kasallangan hayvonni chaqqanda parazitlarni o‘z organizmiga oladi va keyingi bosqichda sog‘lom hayvonni chaqqanda ularni so‘lak bezlari orqali yangi xo‘jayinga o‘tkazadi. kenalarning organizmida parazitlar ko‘payadi va o‘z avlodlariga o‘tadi, ya’ni kene tuxumlari orqali keyingi avlod kenalar ham yuqtiruvchi bo‘lib qoladi. shu sababli babesiozning tabiiy o‘choqlarida bu parazit yillar davomida saqlanib qoladi. kasallikning kechishi va klinik belgilar babesioz kasalligining yashirin davri (ya’ni parazit kirganidan kasallik alomatlari paydo bo‘lguncha bo‘lgan vaqt) 5–15 kun atrofida davom etadi. kasallikning og‘irligi hayvonning turi, yoshi, immunitet darajasi va yuqtirilgan parazit turiga bog‘liq. klinik belgilari quyidagilardan iborat: hayvonda yuqori isitma (40–42°c gacha) kuzatiladi. holsizlanish, ishtahaning yo‘qolishi, ko‘p yotish, yurak urishining tezlashuvi kuzatiladi. qon aylanish tizimi buziladi, chunki parazitlar eritrotsitlarni parchalab …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "piroplazmidlar turkumi babizidlar oilasi"

mavzu: piroplazmidlar turkumi babizidlar oilasi reja kirish asosiy qism 1. piroplazmidlar turkumining umumiy tavsifi 2. babizidlar oilasining tuzilishi va hayot aylanishi 3. babizidlar keltiradigan kasalliklar va ularga qarshi kurash choralari xulosa kirish piroplazmidlar turkumi — bu hayvonlarning qon hujayralarida, asosan eritrotsitlar ichida parazitlik qiluvchi mikroskopik bir hujayrali jonzotlar guruhidir. ular apicomplexa tipiga mansub bo‘lib, sporozoitlar orqali ko‘payadi va murakkab hayot sikliga ega. piroplazmidlar orasida babizidlar oilasi (babesiidae) alohida o‘rin tutadi, chunki ularning vakillari chorva hayvonlari, itlar, hatto ayrim hollarda odamlar uchun ham xavfli hisoblanadi. bu parazitlar asosan kenalar orqali yuqadi. kenalar parazitning oraliq xo‘jayini bo‘lib, ular hayvo...

This file contains 10 pages in DOCX format (32.0 KB). To download "piroplazmidlar turkumi babizidlar oilasi", click the Telegram button on the left.

Tags: piroplazmidlar turkumi babizidl… DOCX 10 pages Free download Telegram