o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat)

PPTX 27 pages 3.0 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat) o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat) adti stomatologiya fakulteti 201-guruh talabalari jalolov asadbek va durniyozov bunyodjon tayyorladi. kuydirgi — sabablari, alomatlari, klinik tasviri, tashxislash, davolash, oldini olish kuydirgi (yomon sifatli karbunkul, antraks, rus. sibirskaya yazva) — barcha turdagi qishloq xo’jaligi va yovvoyi hayvonlar, shuningdek odamlar uchun ham o’ta xavfli infektsion kasallikdir. kasallik yashin tezligida, o’ta o’tkir, o’tkir va o’tkir osti (qo’y va yirik shoxli qoramollarda), o’tkir, o’tkir osti va anginoz (cho’chqalarda) kechadi, odamlarda esa asosan karbunkulyoz shaklda bo’ladi. orofaringeal va gastrointestinal shakllari ham mavjud. kasallik intoksikatsiya, teri, limfa tugunlari va ichki a’zolarda seroz-gemorragik yallig’lanish rivojlanishi bilan tavsiflanadi; teri yoki septik shaklda kechadi (hayvonlarda shuningdek ichak va o’pka shakllari ham mavjud). bacillus anthracis — kuydirgi kasalligini keltirib chiqaruvchi bakteriya etimologiya qadimgi davrlardan beri «muqaddas olov», «forslar olovi» va boshqa nomlar bilan tanish bo’lgan kuydirgi kasalligi antik va sharq yozuvchilari va olimlarining asarlarida bir necha bor keltirib o’tilgan. ushbu kasallik …

2 / 27

-qora tusdaligi tufayli berilgan. kuydirgi kasalligining qo’zg’atuvchisi — bacillus anthracis batsillasi. u o’zi bilan spora hosil qiluvchi, kattaligi 5-10 × 1-1,5 mkm bo’lgan grammusbat tayoqchani taqdim etadi. kuydirgi batsillasi go’sht-peptonli muhitda yaxshi o’sadi, kapsulali va somatik antigenlar saqlaydi va ekzotoksin ajratishga qodir, ekzotoksin oqsilli kompleks bo’lib, shish chaqiradigan (samf konsentratsiyasining ortishi), protektiv (hujayra membranasi bilan o’zaro ta’sirlanib, boshqa komponentlarning faoliyatiga yordam beradi) va letal (sitotoksik effekt, o’pka shishishi) komponentlardan tashkil topgan. kapsula — antifagotsitar faollik. kuydirgi bakteriyalari organizmdan tashqarida kislorodga yo’l bo’lganida spora hosil qiladi, buning natijasida yuoqri harorat, quruqlik va dezinfektsiyalovchi vositalarga qarshi yuqori chidamlilikka ega bo’ladi. kuydirgi bakteriyalarining sporalari ko’p yillar davomida saqlanib turishi mumkin; kasallangan hayvonlarning axlati va siydigi bilan zararlangan yaylovlar uzoq yillar davomida kuydirgi sporalarini saqlashi mumkin. kuydirgi tayoqchasining vegetativ shakllari qaynatilganda va oddiy dezifenktsiyalovchi moddalar ta’siri ostida tezda nobud bo’ladi. avtoklavlash vaqtida 110 °c da sporalar qirq daqiqadan so’ng nobud bo’ladi, quruq issiqlik bilan …

3 / 27

eningeal hodisalar, qonli ich ketish va qayt qilish shaklidagi sezilarli klinika; infektsion jarayonning tez rivojlanishi, odatda, birinchi 2-3 kun ichida hayvonlarning o’limiga olib keladi. patogenez kuydirgi infektsiyasi uchun darvoza odatda jarohatlangan teri hisoblanadi. kamdan-kam hollarda batsilla nafas yo’llarining shilliq qavatlari va oshqozon-ichak trakti orqali kiradi. patogen teriga kirgan joyda kuydirgi karbunkuli hosil bo’ladi, u nekrozli yallig’lanish, qo’shni to’qimalarning shishishi va regionar limfadenitli seroz-gemorragik o’choq shaklida bo’ladi. !mahalliy patologik jarayon kuydirgi tayoqchasi ajratadigan ekzotoksin ta’siri tufayli kelib chiqadi, uning alohida komponentlari to’qimalar shishishi, koagulyatsion nekroz va sezilarli darajada mikrosirkulyatsiya buzilishlariga sabab bo’ladi. klinik tasvir inkubatsion davr muddati bir necha soatdan bir necha kungacha bo’lishi mumkin, ko’pincha 2-3 kun oralig’ida o’zgarib turadi. kasallik lokalizatsiyalangan (teri) yoki generalizatsiyalangan (o’pka va ichak) shaklda kechishi mumkin. kuydirgining teri shakli bu kuydirgi kasalligi holatlarining 98-99 foizida kuzatiladi. uning eng keng tarqalgan shakli karbunkulyar shaklidir, kamroq tarqalganlari kasallikning edematoz, bullyoz va erizipeloid shakllari. ko’pincha tananing ochiq qismlari …

4 / 27

dagi og’riqlar va ko’pikli-qonli balg’am chiqishi bilan yo’tal kuzatiladi. pnevmoniya va plevral effuziya belgilari aniqlanadi. infektsion-toksik shok rivojlanishida gemorragik o’pka shishi paydo bo’ladi. qon va balg’amda ko’p miqdorda kuydirgi bakteriyasi aniqlanadi. bemorlarning bir qismida qorin og’rig’i, ko’ngil aynishi, qonli qusish, suyuq qonli axlat kelishi mavjud bo’ladi. keyinchalik ichak parezi rivojlanadi, peritonit ehtimoli mavjud. meningoensefalit alomatlari aniqlanadi. infektsion-toksik shok, miyaning shishishi, oshqozon-ichakda qon ketishi va peritonit kasallanishning birinchi kunlarida o’limga olib kelishi mumkin. kuydirgini davolash va oldini olish kuydirgini erta antibakterial davolash muhim ahamiyatga ega, chunki davolashni kech boshlash omon qolish ehtimolini sezilarli darajada pasaytiradi. kuydirgi infektsiyasi va boshqa bakterial infeksiyalarni davolash yuqori dozalarda vena ichiga va peroral antibiotiklarni o’z ichiga oladi, ular orasida ftorxinolonlar (siprofloksatsin), doksitsiklin va penitsillin, shuningdek eritromitsin va vankomitsin mavjud. o’pka kuydirgisi shubha qilingan holatlarda antibiotiklarni erta profilaktik maqsadlarda qabul qilish o’limni oldini olishda hal qiluvchi rol o’ynashi mumkin. so’nggi yillarda kuydirgi kasalligiga qarshi yangi dori-darmonlarni ishlab …

5 / 27

tiladi. kasal hayvon yoki zararlangan material bilan aloqada bo’lgan shaxslar 2 hafta davomida faol tibbiy ko’rikda bo’ladilar. odamlar va hayvonlarni quruq tirik kuydirgi vaktsinasi bilan emlash muhimdir. birinchi vaktsina fransuz mikrobiologi va kimyogari luis paster tomonidan ixtiro qilingan va sinovdan o’tgan. rossiyada, birinchi bunday vaksinalardan bo’lgan lange vaktsinasi ivan nikolaevich lange va lev semenovich tsenkovskiy tomonidan yaratilgan. kasallik yakuni kasallikning qanday yakun topishi asosan kasallikning shakli bilan belgilanadi, umuman olganda shartli yomon hisoblanadi va hatto to’g’ri va o’z vaqtida davolashda ham o’limga olib kelishi mumkin. teri shakli to’g’ri davolanmasa, o’lim ko’rsatkichi 10-20% ni tashkil qiladi. kasallikning o’pka shaklida, qo’zg’atuvchining shtammiga qarab, o’lim darajasi 90-95% ni tashkil qilishi mumkin. ichak shakli — taxminan 50%. kuydrigili meningit — 90%. o’lat (chuma) — qo’zg’atuvchisi, shakllari, alomatlari, tashxis va davolash o’lat — bakterial kasallik bo’lib, yevropada o’rta asrlarda millionlab odamlar o’limiga sabab bo’lgan. ko’p tarixiy manbalarda kasallik «qora o’lat» deb nomlanadi. vaboning dastlabki pandemiyasi …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat)"

o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat) o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat) adti stomatologiya fakulteti 201-guruh talabalari jalolov asadbek va durniyozov bunyodjon tayyorladi. kuydirgi — sabablari, alomatlari, klinik tasviri, tashxislash, davolash, oldini olish kuydirgi (yomon sifatli karbunkul, antraks, rus. sibirskaya yazva) — barcha turdagi qishloq xo’jaligi va yovvoyi hayvonlar, shuningdek odamlar uchun ham o’ta xavfli infektsion kasallikdir. kasallik yashin tezligida, o’ta o’tkir, o’tkir va o’tkir osti (qo’y va yirik shoxli qoramollarda), o’tkir, o’tkir osti va anginoz (cho’chqalarda) kechadi, odamlarda esa asosan karbunkulyoz shaklda bo’ladi. orofaringeal va gastrointestinal shakllari ham mavjud. kasallik intoksikatsiya, teri, limfa tugunlari va ichki a’zolarda seroz-gemorr...

This file contains 27 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "o’ta xavfli infeksiyalar (kuydirgi,o’lat)", click the Telegram button on the left.

Tags: o’ta xavfli infeksiyalar (kuydi… PPTX 27 pages Free download Telegram