dunyo xalqlari madaniyatida dinning roli

DOCX 15 pages 34.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.6 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

dunyo xalqlari madaniyatida dinning roli reja: 1.dinning kelib chiqish tarixi 2.din va diniy qadriyatlarning jamiyatdagi roli 3.dinning dunyo xalqlari madaniyatidagi roli din jamiyat hayotida muhim oʼringa yega. u kishilarda yezgulikka intilish, oʼzini ruhan va jismonan poklash, atrofdagilarga manfaat yetkazish kabi ijobiy xislatlarni shakllantiradi. dinlar kishilarni hamisha yaxshilikka, yezgu ishlarga chorlab kelgan. dunyo xaritasidagi deyarli har bir mamlakatda yashovchi xalq muayyan dinga yeʼtiqod qiladi, uning oʼz urf-odat va anʼanalari mavjud. dunyo xalqlari tarixini oʼrganishda ularning diniy qarashlari, yeʼtiqodlari va diniy amaliyotlarini yeʼtibordan chetda qoldirish mumkin yemas. din — arabcha soʼz boʼlib, oʼzbek tilida ishonch, yeʼtiqod qilish maʼnolarini anglatadi. 1.dinning kelib chiqish tarixi bugungi kunda fanda dinlarning shakllanishi tarixiga oid ikki xil: teologik va materialistik qarashlar mavjud. teologik (ilohiy, diniy) yondashuv. yahudiylik, xristianlik va islom dinlariga koʼra, xudo ilk inson —odamni yaratib, unga oʼzini tanitgan va odam avlodlarini oʼziga sigʼinishga chaqirgan. vaqt oʼtishi bilan insonlar sof taʼlimotdan uzoqlashib, turli butlarga sigʼina boshlaganlar. …

2 / 15

lishiga olib kelgan. totemizm. ibtidoiy jamoalar qavm-qarindoshlik asosiga qurilgan. odam ijtimoiy munosabatlarning ushbu koʼrinishini tashqi muhitga – tabiatga ham koʼchirgan.urugʼning jonivorlar va oʼsimliklar olami bilan aloqasini ular bilan qondoshlik alomati deb tushunilgan.1938-yili surxondaryo viloyati boysuntogʼ togʼlaridagi teshiktosh gʼoridan topilgan neandertal bola qabri hozirgi oʼzbekiston hududidagi totemizm yeʼtiqodiga aloqador yeng qadimiy yodgorliklardan biridir. bolani koʼmishdan avval uning atrofi togʼ yechkisi – arxarning shoxlari bilan oʼralgan, bu uning totem jonivor bilan bogʼliqligi toʼgʼrisidagi taxminni ilgari surish imkoniniberadi. fetishizm. zamonaviy dinlarda fetishizm tabarruk buyumlarni tavof qilish tarzida, jumladan, xristianlarda — xoch, ikonalar, mayitga sigʼinish, buddizmda –tabarruk oʼgʼir yoki hovoncha tarzida saqlanib qolgan.irim-sirimga ishonadigan odamlar orasida tumor baxt keltiradi, koʼzmunchoq yesa yomon koʼzdan asraydi, degan ishonch mavjud boʼlgan. afsuski, dini islom boʼlgan odamlar orasida ham shu kabi shirk boʼlgan irim-sirimlar saqlanib qolgan. taqa, tumor, boʼyin taqinchogʼi (kulon) kabi narsalar zamonaviy fetishlarga misol boʼladi. shamanizm (shomonlik). boshqa millatlarda boʼlgani singari, markaziy osiyo xalqlarida ham shamanizm …

3 / 15

ri orasida, asosan, quyidagi jonzotlar va oʼsimliklar muqaddaslashtirilgan: boʼri. qadimgi turk afsonalariga qaraganda, ashina qabilasidan boʼlgan yosh goʼdakni boʼri yemizib katta qilgan. shuning uchun ham yevroosiyo vohalaridagi turklarning koʼk bayrogʼini boʼrining oltindan yasalganboshi bezab turgan. boʼrining moʼjizaviy ilohiy kuchiga ishonch shu kunlargacha qisman saqlanib qolgan. ot. otni ulugʼlash turkiy xalqlar orasida qadimdan mavjud boʼlgan. buni janubiy qirgʼiziston togʼlaridagi (aravon, ayirmoch-togʼ) qoyalarga bitilgan otlar tasvirida koʼrishimiz mumkin. tasvirlar tagida hayvonlarni qurbonlikka keltirib, sham yoqish uchun tokchalar yasalgan. otning muqaddasligi haqidagi tushuncha nafaqat dashtlarda yashovchi qabila va yelatlarda, balki dehqonchilik bilan shugʼullanuvchi oʼtroq aholi orasidaham keng tarqalgan. qushlar. rivoyatlarga koʼra, oʼzlarini oʼgʼizxon avlodlari deb hisoblagan turkiy oʼgʼizlar bobolar timsolini yomonliklardan asrovchi qushlarda koʼrishgan. qirgʼiy, burgut, lochin, qarchigʼay kabi qushlar qabila aʼzolariga baraka va baxt olib keluvchi muqaddas jonzotlar hisoblanib, ularni otish qatʼiyan man yetilgan.oʼzbek, qozoq, qirgʼiz, turkman xalqlari qadimda ukki, boyoʼgʼli, burgut va lochin patlarining muqaddas kuchiga ishonganlar. bugunga qadar ham kichik …

4 / 15

» chinori bilan mashhur. sayrob qishlogʼidagi bahaybat chinorning toʼrt metrli kavagida bir vaqtlar hatto madrasa joylashgan. 2.din va diniy qadriyatlarning jamiyatdagi oʼrni din jamiyat hayotida muhim oʼringa yega. u kishilarda yezgulikka intilish, oʼzini ruhan va jismonan poklash,atrofdagilarga manfaat yetkazish kabi ijobiy xislatlarni shakllantiradi. dinlar kishilarni hamisha yaxshilikka, yezgu ishlarga chorlab kelgan. dunyo xaritasidagi deyarli har bir mamlakatda yashovchi xalq muayyan dinga yeʼtiqod qiladi, uning oʼz urf-odat va anʼanalari mavjud. dunyo xalqlari tarixini oʼrganishda ularning diniy qarashlari,eʼtiqodlari va diniy amaliyotlarini yeʼtibordan chetda qoldirish mumkin yemas. din jamiyatda insonlar dunyoqarashini shakllantirish, tasalli berish (kompensatorlik), birlashtirish, boshqarish, kommunikativlik, ruhiymaʼnaviy tarbiyalash kabi bir qator vazifalarni bajarib kelgan. dinning tasalli beruvchilik vazifasini olaylik. inson bolasi boshiga biror musibat, qiyinchilik tushganida oʼziga dindan ovutuvchi, koʼngliga taskin beruvchi, yupatuvchi kuch topgan. din birlashtirish vazifasini ham bajarib, insonlar orasida hamjihatlikni mustahkamlashga xizmat qiladi. har bir din yeʼtiqod qiluvchilarini oʼz qoidalariga amal qilishga chaqiradi. ularni bu qoidalarga sodiqlikka undaydi …

5 / 15

. bundan tashqari, u umuminsoniy va milliy qadriyatlarni saqlab qolish hamda avloddan avlodga yetkazish borasida ham muhim ahamiyatga yega. din insoniyatning ruhiy dunyosi bilan chambarchas bogʼliq boʼlib, hayotda doimo u bilan birga boʼlib kelgan. salbiy holatlarning oldini olishda dinning turli xalqlar oʼrtasida muloqot oʼrnatishi, ularni maʼnaviy va ruhiy jihatdan yaqinlashtirishi, zulm va zoʼravonlikka qarshi birgalikda kurashga chaqirishi alohida ahamiyat kasb yetmoqda. barcha dinlar yezgulikni targʼib qiladi. 3.dinning dunyo xalqlari madaniyatidagi oʼrni insoniyat tarixidan yaxshi bilamizki, dunyoning hech bir mintaqasi xalqi maʼlum bir din va yeʼtiqodlar tizimisiz oʼz shaxsiy va ijtimoiy hayotini tasavvur qila olmagan. tarixiy davrning barcha bosqichlarida jamiyatning asosiy boʼgʼinlari oʼz faoliyatlarini yuritish uchun u yoki bu diniy yeʼtiqod tamoyillariga tayanganlar. mazkur holat barcha xalq va millatlarga xosdir. din va uning arkonlari, avvalambor, ijtimoiy koʼmakka muhtoj kishilarni himoya qilishga xizmat qilgan. keyinchalik yesa baʼzi hukmron doiralar dindan oʼz ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy mavqelarini mustahkamlash maqsadlarida foydalanishga intildilar. bunda gʼayriinsoniy xatti-harakatlarni …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dunyo xalqlari madaniyatida dinning roli"

dunyo xalqlari madaniyatida dinning roli reja: 1.dinning kelib chiqish tarixi 2.din va diniy qadriyatlarning jamiyatdagi roli 3.dinning dunyo xalqlari madaniyatidagi roli din jamiyat hayotida muhim oʼringa yega. u kishilarda yezgulikka intilish, oʼzini ruhan va jismonan poklash, atrofdagilarga manfaat yetkazish kabi ijobiy xislatlarni shakllantiradi. dinlar kishilarni hamisha yaxshilikka, yezgu ishlarga chorlab kelgan. dunyo xaritasidagi deyarli har bir mamlakatda yashovchi xalq muayyan dinga yeʼtiqod qiladi, uning oʼz urf-odat va anʼanalari mavjud. dunyo xalqlari tarixini oʼrganishda ularning diniy qarashlari, yeʼtiqodlari va diniy amaliyotlarini yeʼtibordan chetda qoldirish mumkin yemas. din — arabcha soʼz boʼlib, oʼzbek tilida ishonch, yeʼtiqod qilish maʼnolarini anglatadi. 1.dinning ke...

This file contains 15 pages in DOCX format (34.6 KB). To download "dunyo xalqlari madaniyatida dinning roli", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyo xalqlari madaniyatida din… DOCX 15 pages Free download Telegram