diniy e’tiqodlar xaqida qarashlar

DOC 18 pages 67.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.0 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

diniy e’tiqodlar xaqida qarashlar. reja: 1. diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda talqin etilishi. 2. ajdodlarimiz diniy e’tiqodlari haqida "veyshi" va "suyshu" xitoy solnomalarida 3. ibtidoiy diniy e’tiqodlarning o‘zaro uzviyligi. diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda o‘zbekiston xududida minglab yillar davomida yashagan qabilalarning madaniyati irmoqlardek ajdodlarimiz qoni va hayotiga singib o‘tib, o‘z izini muhrlagani shubhasizdir. qadimgi xorazm, so‘g‘d, farg‘ona, baqtriya va shosh elatlarining tarixi va madaniyati o‘zbek xalqi tarixi va madaniyatining uzviy bo‘laklari bo‘lib, uning sarchashmalarini belgilaydi. moddiy madaniyatni o‘rganuvchilarni «cho‘llar san’ati»ning bir xilligi doim hayratda qoldirib, shuning uchun siyosiy o‘zgarishlar sivilizatsiya yo‘qolishiga keltirmaganligi tan olinadi. ilohiy kuch — xudoni tan olish, mintaqalararo madaniyatlar va e’tiqodlar orasidagi raqobat, ota-bobolarning udumlari, diniy marosim, o‘rta osiyoda ellinizm manbai gandxara emas - baqtriya bo‘lgan, kushon saltanatining ilohlar panteoni, "xaloskor" diniy g‘oyalar, eramizdan avvalgi 700 yildan to eramizning 700 yiligacha zardushtiylik, yahudiylik, nasroniylik va islom dinlari paydo bo‘ladi, tabiiy diniy e’tiqod, o‘zbek xalqining shakllanishi …

2 / 18

iyo bilan bog‘liq bo‘lgan, degan xulosaga keladi.174:14 xx asrdagi arxeologik tadqiqotlar va o‘zga izlanishlar bu haqiqatni tasdiqlaydi. yozma manbalar bo‘yicha, e. o. up-u1 asrlarda o‘zbekiston hududida so‘g‘dlar, baqtriyaliklar, xorazmiylar, sak va massagetlar yashagan. sak va massagetlarni yunon muarrixlaridan strabon (eramizning i asri) va arrian (e. 2 asri) umumiy bir nom bilan -«skif», deb atashgan. pompey trog (e. o. i asr) ularni «doim eng qadimgi qabila, deb hisoblashgan va qadimiyligi jihatidan misrliklar bilan bahslashgan», deb yozadi. ahamoniylarning tosh yozuvlarida «skif» atamasi ishlatilmaydi, ammo qadimda o‘zga o‘lkalarning xalqlarini bir so‘z bilan birlashtirish hollari uchrashiga «kelt» va «efiop» atamalari ham misol bo‘la oladi. amudaryo (oks) sohillari va cho‘llarida massagetlar istiqomat qilgan, tog‘li, cho‘l mintaqalarida esa chorvachilik bilan shug‘ullangan saklar yashagan. e. o. vi asrda ular o‘z yerlarini himoya qilish maqsadida harbiy-qabila ittifoqini tuzishadi. antik tarixchilarning ma’lumotiga ko‘ra, saklar uchta guruxga bo‘lingan. eng kattasi - sak-tigraxaudalar (uchli qalpoq kiyuvchilar) hozirgi toshkent viloyati va janubiy …

3 / 18

cha, gerodot o‘zining "tarix"ida baqtriyaliklarni 13 marta, so‘g‘dliklarni - 2 marta, xorazmliklarni - 3 marta, saklarni - 11 marta, massagetlarni - 19 marotaba nomlab, ularning moddiy madaniyati, an’analari, dini va tarixi haqida ma’lumot qoldirgan. eng muhimi - olimlarning xulosasiga ko‘ra, o‘lkamiz aholisi eramiz boshlaridanoq turkiyzabon bo‘lgan.273- darhaqiqat, saklarning avestoda eng ko‘p uchraydigan nomi "tura" bo‘lgani bejiz emas. xalq nomi haqidagi mulohazalarimizni yurtboshimiz islom karimovning "tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q" risolalaridagi xulosa bilan yakunlaymiz: "tariximiz kabi, qadim madaniyatimizning yaratilishida ham unga ko‘plab etnik guruxlar, el-elatlar o‘z ulushini qo‘shgan. bu - tabiiy hol. chunki, hech qachon, hech qayerda faqat bitta millatga mansub madaniyat bo‘lmaydi. har qanday sivilizatsiya ko‘pdan-ko‘p xalqlar, millatlar, elatlar faoliyatining va samarali ta’sirining mahsulidir. bir so‘z bilan aytganda, ko‘chmanchilar, bosqinchilar kelib ketaveradi, lekin xalq boqiy qoladi, uning madaniyati abadiy yashaydi". g‘arb olimlaridan gordon chayld xalq va madaniyat atamaga shunday ta’rif bergan edi: "xalq" atamasini eng moziy tarixiy davrlarga olib o‘tmaslik uchun, …

4 / 18

nson oziq-ovqatni ov qilish yoki terib olish yordamida topgan davrga va hayvon-o‘simliklarni xonakilashtirishi orqali e’tiqodlari rivojlangan aqliy va axloqiy daraja davrlariga bo‘ladi. aslida olimlar tomonidan insoniyat tarixini davriylashtirish turli pog‘onalardan o‘tib, hozirgi kungacha o‘zgarib kelgan. hozirgi zamonda u yoki bu diniy e’tiqod ildizlari - shajarasining sarchashmasiga yetish mushkul vazifa bo‘lib, faqat ko‘hna manbalar asosidagina ularning genezisi haqida muayyan xulosalar chiqarish mumkin, xolos. ya’ni, insoniyat tarixi kabi, diniy e’tiqodlar tarixi ham ikki asosda o‘rganiladi: moddiy manbalar va yozma manbalar. moddiy va yozma ma’lumotlar asosida insoniyat va jumladan dinlar tarixi quyidagi yo‘nalishlarda o‘rganiladi: ashyoviy manbalarni arxeologiya ~ "qadimotlar haqidagi fan" o‘rganadi; insonning kelib chiqishi va rivojini antropologiya -"inson xaqidagi fan" o‘rganadi; yer kurrasidagi xalqlarning urf-odatlari xo‘jalik yuritish usullari va madaniyatini etnografiya- "xalqlar tavsifi fani" o‘rganadi. moddiy manbalar: yozuv bo‘lmagan davrlar tarixini "yer arxivi", deb ataluvchi manbalar, ya’ni inson tanasi va uning faoliyati qoldiqlari yordamida o‘rganish mumkin. inson qoldiqlarini paleontologiya, faoliyati qoldiilarini esa, …

5 / 18

oizi esa, yozma dalillarga ega emas. bu davrni faqat moddiy yodgorliklar yordamida o‘rganish mumkin. 5100 yil avval misr ilk sulola xukmronligi ostida bir davlatga birlashib, shu davrda iyeroglif yozuvining dastlabki namunalari, ya’ni tarix paydo bo‘ladi. olimlar, shunga asoslanib, insoniyat umrini ikkiga - tarixdan oldingi va tarixiy davrlarga bo‘ladi.176alqissa, birinchi yozuv tizimlari 5000 yil oldin misr va mesopotamiyada, 4000 yil oldin xitoyda, 3000 yil oldin - krit va g‘arbiy yevropada, 2000 yil oldin - sharqiy va shimoliy yevropada shakllangan. afrika, okeaniya va amerikaning ko‘p qismlarida esa, yozuv, asosan, kolonializm davrida kiritiladi. ajdodlarimiz diniy e’tiqodlari haqida "veyshi" va "suyshu" xitoy solnomalarida xam ma’lumot bor. ularga binoan, ajdodlarimiz quyoshga topinib, osmon ruhiga qurbonlik keltirishgan. ruxning abadiyligi va o‘zga dunyo mavjudligiga ishonishgan. qabiladoshlari vafot etganida, marhum bilan birga uning turli narsalarini ham dafn etishgan. keyinchalik, ular orasida nasroniylik, buddaviylik va o‘zga dinlar tarqalgan. 2100 yil oldin xitoy muarrixi sima szyan "tarixiy risolalar"ida xitoy va …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy e’tiqodlar xaqida qarashlar"

diniy e’tiqodlar xaqida qarashlar. reja: 1. diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda talqin etilishi. 2. ajdodlarimiz diniy e’tiqodlari haqida "veyshi" va "suyshu" xitoy solnomalarida 3. ibtidoiy diniy e’tiqodlarning o‘zaro uzviyligi. diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda o‘zbekiston xududida minglab yillar davomida yashagan qabilalarning madaniyati irmoqlardek ajdodlarimiz qoni va hayotiga singib o‘tib, o‘z izini muhrlagani shubhasizdir. qadimgi xorazm, so‘g‘d, farg‘ona, baqtriya va shosh elatlarining tarixi va madaniyati o‘zbek xalqi tarixi va madaniyatining uzviy bo‘laklari bo‘lib, uning sarchashmalarini belgilaydi. moddiy madaniyatni o‘rganuvchilarni «cho‘llar san’ati»ning bir xilligi doim hayratda qoldirib, shuning uchun siyosiy o‘zgarishlar sivilizatsiya yo...

This file contains 18 pages in DOC format (67.0 KB). To download "diniy e’tiqodlar xaqida qarashlar", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy e’tiqodlar xaqida qarashl… DOC 18 pages Free download Telegram