tasodifiy jarayonlar va ta'sirlar

DOCX 25 pages 58.1 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.1 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

avtomatik boshqarish tizimlarida tasodifiy jarayonlar va ta’sirlar reja: kirish 1. avtomatik boshqarish tizimlarining umumiy tushunchasi 2. tasodifiy jarayonlar tushunchasi va ularning turlari 3. tasodifiy ta’sirlarning avtomatik boshqarish tizimlariga ta’siri 4. shovqin (shum) va uning statistik xususiyatlari 5. tasodifiy jarayonlarni filtrlash va kompensatsiya qilish usullari 6. amaliy misollar va qo‘llanilish sohasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda avtomatik boshqarish tizimlari (abt) texnika va ishlab chiqarish jarayonlarining ajralmas qismi hisoblanadi. har qanday real tizimda tashqi yoki ichki manbalardan kelib chiqadigan tasodifiy ta’sirlar mavjud bo‘lib, ular tizimning barqaror ishlashiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. shu sababli tasodifiy jarayonlarni o‘rganish va ularning oqibatlarini kamaytirish muhim vazifa hisoblanadi. ushbu mustaqil ishda avtomatik boshqarish tizimlarida ro‘y beradigan tasodifiy jarayonlar, shovqinlar, ularning xususiyatlari va ularni kamaytirish usullari ko‘rib chiqiladi. zamonaviy ilm-fan va texnikaning jadal rivojlanishi natijasida avtomatik boshqarish tizimlari (abt) sanoat, transport, energetika, aerokosmik sohalar, tibbiy uskunalar hamda kundalik hayotda keng qo‘llanilmoqda. bunday tizimlarning asosiy maqsadi — inson …

2 / 25

tahlil qilish va ularni kompensatsiya qila olish qobiliyati bilan baholanadi. bugungi kunda ilmiy tadqiqotlar ko‘proq statistik tahlil, ehtimollar nazariyasi, kalman filtrlari, adaptiv va intellektual boshqaruv usullariga tayangan holda tasodifiy jarayonlarning salbiy oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan. ayniqsa, sun’iy intellekt va mashinali o‘rganish texnologiyalari yordamida real vaqt rejimida shovqinlarni filtrlash va optimallashtirilgan boshqaruvni amalga oshirish mumkin bo‘lmoqda. ushbu ishda avtomatik boshqarish tizimlarida uchraydigan tasodifiy jarayonlar tahlil qilinadi, ularning statistik xususiyatlari ko‘rib chiqiladi hamda shovqinlarni kamaytirish va tizim chiqishini silliqlash usullari haqida so‘z yuritiladi. mazkur mavzuning dolzarbligi shundaki, har qanday muhandislik tizimi faqat ideal sharoitda emas, balki real, noaniq va kutilmagan holatlarda ham ishonchli ishlashi zarur. shu sababli tasodifiy ta’sirlarni chuqur o‘rganish zamonaviy boshqaruv nazariyasining ajralmas qismiga aylangan. avtomatik boshqarish tizimlari bugungi kunda faqat an'anaviy sanoat liniyalari bilan chegaralanib qolmaydi. ular yuqori aniqlik talab etiladigan tibbiy diagnostika qurilmalari, avtonom robotlar, uchuvchisiz uchish apparatlari (dronlar), sun’iy yo‘ldoshlar va hatto aqlli transport tizimlarining asosiy boshqaruv mexanizmlarini …

3 / 25

hu sababli tasodifiy jarayonlarni inobatga olmagan holda ishlab chiqilgan boshqaruv tizimi real sharoitda ishonchli ishlay olmaydi. zamonaviy boshqaruv nazariyasi tasodifiy jarayonlarni faqat salbiy ta’sir sifatida emas, balki tizimni takomillashtirish omili sifatida ham ko‘rib chiqmoqda. statistik modellashtirish yordamida real sharoitlarga moslashuvchan regulyatorlar, optimal boshqaruv algoritmlari va intellektual filtrlash tizimlari yaratish mumkin bo‘ldi. ayniqsa, sun’iy intellekt va neyron tarmoqlarga asoslangan yondashuvlar tasodifiylikni “bashorat qilinuvchi noaniqlik” sifatida qabul qiladi va tizim ishlashini yanada barqarorlashtiradi. shunday qilib, avtomatik boshqarish tizimlarida tasodifiy jarayonlarni chuqur tahlil qilish nafaqat nazariy, balki katta amaliy ahamiyatga ega. bu mavzu kelajak texnologiyalarining, xususan, avtonom transport, aqlli ishlab chiqarish va kiber-fizik tizimlarning poydevorini tashkil etadi. mazkur ish ushbu jarayonlarning nazariy asoslarini ochib berish, ularning turlari va xususiyatlarini tahlil qilish hamda real tizimlarda ularni bartaraf etish usullarini ko‘rsatishga qaratilgan. avtomatik boshqarish tizimlarining umumiy tushunchasi avtomatik boshqarish tizimi — bu ma’lum parametrlarni inson aralashuvisiz boshqarishga mo‘ljallangan texnik majmua bo‘lib, asosiy maqsadi berilgan ko‘rsatkichlarni …

4 / 25

larini doimiy ravishda kuzatish, mavjud og‘ishlarni aniqlash va ularni kerakli darajaga qaytarish uchun boshqaruv signallarini shakllantirishdir. mazkur jarayon real vaqt rejimida amalga oshiriladi va uzluksiz yoki diskret shaklda kechishi mumkin. 1. avtomatik boshqarish tizimining asosiy elementlari har qanday abt quyidagi asosiy funksional bo‘g‘inlardan tashkil topadi: a) o‘lchov qurilmasi (datchik) bu qurilma boshqarilayotgan parametr (harorat, bosim, tezlik, tok kuchi va hokazo) qiymatini uzluksiz o‘lchaydi va uni elektr signaliga aylantiradi. o‘lchov aniqligi va sezgirlik butun tizim ishonchliligining poydevori sifatida qaraladi. b) taqqoslash yoki tahlil bloki ushbu blok kiruvchi (berilgan) signal bilan datchikdan kelayotgan haqiqiy signal o‘rtasidagi farqni aniqlaydi. bu farq xato signali deb ataladi va keyingi boshqaruvning asosiy manbai bo‘ladi. c) regulyator (boshqaruv apparati) regulyator tizim “xatosini” qayta ishlaydi va uni yo‘qotishga qaratilgan boshqaruv qonuniga muvofiq yangi boshqaruv signalini generatsiya qiladi. u pi, pid, adaptiv yoki intellektual (fuzzy, neyron) algoritmlar asosida ishlashi mumkin. d) ijro mexanizmi regulyator tomonidan ishlab chiqilgan boshqaruv ta’sirini …

5 / 25

o‘lmasa — bu ochiq konturli boshqaruv bo‘lib, tashqi sharoitlarga moslasha olmaydi. 3. avtomatik boshqarish tizimlarining asosiy turlari tizim turi tavsifi ochiq konturli abt nazorat qilmaydi, faqat buyruqni bajaradi yopiq konturli abt (teskari aloqali) o‘z xatolarini o‘zi tuzatadi adaptiv abt parametrlari vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchan jarayonlarga moslashadi optimal abt ma’lum mezon (energiya, vaqt, tebranish) bo‘yicha eng foydali boshqaruvni tanlaydi intellektual abt sun’iy intellekt, neyron tarmoq va fuzzy algoritmlar asosida qaror qabul qiladi 4. abtning ilmiy asoslari abtni yaratishda quyidagi fanlar chuqur o‘rganiladi: · differensial tenglamalar va dinamik modellashtirish · ehtimollar nazariyasi va tasodifiy jarayonlar · raqamli signalni qayta ishlash · optimal boshqaruv va kalman filtrlari · matritsali va fazoviy modellar shuningdek, zamonaviy boshqaruv tizimlarida robastlilik, barqarorlik, chiziqlilik, fazoraviy noaniqlik kabi tushunchalar ham muhim o‘rin tutadi. 5. amaliy qo‘llanilish sohalari abtning qo‘llanilishi cheksiz darajada keng: · raqamli ishlab chiqarish (smart factory, industry 4.0) · aviatsiya va kosmik tizimlar (avtopilot, stabilizator) · tibbiyot injiniringi …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasodifiy jarayonlar va ta'sirlar"

avtomatik boshqarish tizimlarida tasodifiy jarayonlar va ta’sirlar reja: kirish 1. avtomatik boshqarish tizimlarining umumiy tushunchasi 2. tasodifiy jarayonlar tushunchasi va ularning turlari 3. tasodifiy ta’sirlarning avtomatik boshqarish tizimlariga ta’siri 4. shovqin (shum) va uning statistik xususiyatlari 5. tasodifiy jarayonlarni filtrlash va kompensatsiya qilish usullari 6. amaliy misollar va qo‘llanilish sohasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda avtomatik boshqarish tizimlari (abt) texnika va ishlab chiqarish jarayonlarining ajralmas qismi hisoblanadi. har qanday real tizimda tashqi yoki ichki manbalardan kelib chiqadigan tasodifiy ta’sirlar mavjud bo‘lib, ular tizimning barqaror ishlashiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. shu sababli tasodifiy jarayonlarni o‘rg...

This file contains 25 pages in DOCX format (58.1 KB). To download "tasodifiy jarayonlar va ta'sirlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tasodifiy jarayonlar va ta'sirl… DOCX 25 pages Free download Telegram