biosfera ta'limoti

PDF 22 стр. 739,1 КБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 739,1 КБ

Тип файла PDF

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

powerpoint presentation mavzu; biosferani tarkibi va qatlamlari reja: 1.biosfera haqida tushuncha. 2.biosfera qatlamlari. 3.biosfera ta'limoti 4. biosferada moddalarning aylanishi. 5. biosfera biomahsuldorligi. biosfera grekcha bios-hayot, sfera-shar – erning tirik organizmlar tarqalgan tirik qobig'i. bu qobiqning erning alohida qobigi sifatida o'rganishni dastlab 1875 yilda avstraliyalik geolog e.zyuss taklif etgan. biosfera ta'limoti asoschisi rus olimi v.i.vernadskiy tomonidan 1935 yil ishlab chiqilgan. biosfera faqat tirik organizmlarni emas, balki ular yashaydigan muhitni ham o'z ichiga oladi. shuning uchun ham biosferani barcha ekotizim, biogeotsenozlarni majmuasi deb ataladi. biogeotsenozlar biosferaning asosiy elementar tarkibi hisoblanadi. biosfera tarkibiga tirik organizmlar va ularning yashash joylari kiradi. bunda organizmlar o'rtasida murakkab o'zaro bog'lanishlar mavjud bo'lib, bir butun organik harakatdagi tizimni tashkil etadi. erning tirik organizmlar va biogen cho'kindi tog' jinisliri tarqalgan qismini rus olimi akademik v.i.vernadskiy – biosfera deb atagan. bunda u uchta asosiy komponentlarni ajratadi: 1) tirik organizmlar. 2) mineral moddalar – biogen moddalarning aylanma harakatida ishtirok etuvchilar; 3) …

2 / 22

gar atmosfera bo'lmasa, unda er yuzasi kechqurun –1000s ga sovub ketishi, kunduzi 1000 s ga isib ketadi. erning himoya qoplami ham hisoblanadi. atmosfera - tabiatning eng muhim elementlaridan biri bo'lib, tirik organizmlarning yashashi uchun juda ham zarurdir. inson bir sutkada 1 kg ovqat, 2l suv iste'mol qilsa, nafas organlari orqali 25 kg havoni yutadi. shuning uchun havo ifloslansa, har bir organizmning fiziologik holati ham o'zgaradi. toza havo– o'simlik, hayvonlar, qishloq xo'jalik ekinlari uchun ham zarurdir, yana antibiotiklar, yarim o'tkazgichlar, aniq o'lchagich asboblari ishlab chiqaradigan sanoat tarmoqlari uchun ham toza havo kerak. atmosferaning o'rta hisobda 15 km balandlikgacha bo'lgan pastki qatlami – troposfera deyiladi. troposfera ustida balandligi 100 km ga etadigan stratosfera bor. strosferada 20-22 km balandlikda erkin o2 quyosh nuri ta'sirida ozonga aylanadi. (o2 –o3). ozon tirik organizmlar uchun halokatli bo'lgan quyoshning ultrabinafsha nurlarini qaytaradigan – yupqa ozon qatlamini, ozon ekranini hosil qiladi. ozon gazi qalingligi 2-4 mm qatlamni hosil …

3 / 22

uxlari tirik moddalar - bularga biosferadagi barcha tirik organizmlar - o'simliklar, hayvonot va qo'yi darajadagi jonzotlar kiradi. tirik moddalarning eng muhim hususiyatlari ularning umumiy vazni, kimyoviy tarkibi va energiyasi hisoblanadi. noorganik moddalar va suv - bular biosferadagi turli noorganik moddalar va suvlarni uz ichiga oladi. bunday moddalar tirik organizmlar uchun yashash muhiti va vositasi bo'lib hisoblanadilar. biokos yoki oralik moddalar - bular tirik organizmlar faoliyati ta'sirida o'zgarishlarga uchragan moddalardir. bunday moddalarga tuproqlar, cho'qindilar, tog' jinslari, gillar va suvlarning ma'lum qismini misol qilib ko'rsatish mumkin. biosferada moddalarning aylanma harakati katta ko'lamdagi modda va energiya alamashinuvi - o'z navbatida qo'yidagi uch yo'nalishda kechadi: • quyosh energiyasi ta'sirida suv va havo massasining harakati tufayli yuz beruvchi moddalar aylanishi; turli mexanik, fizik va kimyoviy jarayonlar evaziga sodir etiladigan moddalar aylanishi; •er ka'ridagi tektonik jarayonlar ta'siridagi modda va energiyaning harakati. katta geologik modda aylanishi asosan quruqlik bilan suvliklar orasidagi suv aylanishi tarzida namoyon bo'ladi. biosferada …

4 / 22

ranspiratsiya jarayonlari muxim rol o'ynaydi. o'simlikning 1 gr quriq organik moddasi sintez qilish uchun taxminan 400 l suvni bug'lantiradi. o'lik hayvon va o'simlik qoldiqlarini hashoratlar, zamburug'lar, bakteriyalar va boshqalar parchalaydi, ularni oddiy organik birikmalarga aylantiradi. ular tuproqqa tushib, ularni yana o'simliklar o'zlashtiradi. tabiatda so2 ham aylanadi. o'simlik atmosfera yoki suvdan so2 ni yutadi va organik moda hosil qiladi, bu esa uglerod olish uchun zarurdir. atmosferada atigi 0,03% so2 bor. azot o'zlashtiruvchi bakteriyalar va yashil suv o'tlari tomonidan nitratlarga aylantirilgan azot o'zlashtiriladi. o'simliklar uni oqsil birikmalari hosil qilishda ishlatadi. biosfera erning tirik organizmlar yashaydigan qismidir. bu planetaning eng yirik ekosistemasidir. hayot er qobig'ining yuqori qismida (litosferada), havo qobig'ining pastki qatlamlarida (atmosferada) va gidrosferada tarqalgan. litosferada bakteriyalar topilgan eng chuqurligi 4-5 km. okean tagida 10-11 km chuqurlikda ham hayot mavjud. v.i.vernadskiy ko'rsatishicha yirik organizmlar biosferada kimyoviy elementlar migratsiyasi (ko'chib yurishi)ning asosiy omilidir. bu migratsiyani 2 ta qarama-qarshi, ammmo o'zaro bog'langan jarayon keltirib …

5 / 22

organik moddalarning paydo bo'lishida havodagi migratsiyalanuvchi elementlar muhim ahamiyatga egadir, ular orasida uglerod, kislorod, vodorod, havoning 98,3% tashkil qiladi. shunday qilib, biosfera erda hayot vujudga kelgandan keyin va uning bir necha milliard yillar davomida rivojlanish hamda evolyutsiyasi natijasida hosil bo'lgan juda murakkab va bir-biri bilan uzviy bog'liq strukturadan tashkil topgan sistemadir. er sharining noyob qobig'idir. hozirgi fan va texnika taraqqiyoti davrida insonning ta'siri birinchi navbatda biosferaning mahsuldorligiga, uning energiya balansiga qaratilgandir. biosfera biomahsuldorligining kamayishiga asosan quyidagilar sabab bo'ladi. 1) gidromelioratsiya ishlarini amalga oshirish; 2) oqova va sizot suvlarning va tuproqning turli mineral o'g'itlar, kimyoviy moddalar bilan ifloslanishi; 3) zavod va fabrika hamda boshqa sanoat chiqindilari bilan atrof-muhitning ifloslanishi. e'tiboringiz uchun raxmat!!! slayd 1, mavzu; biosferani tarkibi va qatlamlari slayd 2 slayd 3 slayd 4 slayd 5 slayd 6 slayd 7 slayd 8 slayd 9 slayd 10 slayd 11 slayd 12, cuvning aylanma harakati sxemasi slayd 13 slayd 14 slayd 15 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biosfera ta'limoti"

powerpoint presentation mavzu; biosferani tarkibi va qatlamlari reja: 1.biosfera haqida tushuncha. 2.biosfera qatlamlari. 3.biosfera ta'limoti 4. biosferada moddalarning aylanishi. 5. biosfera biomahsuldorligi. biosfera grekcha bios-hayot, sfera-shar – erning tirik organizmlar tarqalgan tirik qobig'i. bu qobiqning erning alohida qobigi sifatida o'rganishni dastlab 1875 yilda avstraliyalik geolog e.zyuss taklif etgan. biosfera ta'limoti asoschisi rus olimi v.i.vernadskiy tomonidan 1935 yil ishlab chiqilgan. biosfera faqat tirik organizmlarni emas, balki ular yashaydigan muhitni ham o'z ichiga oladi. shuning uchun ham biosferani barcha ekotizim, biogeotsenozlarni majmuasi deb ataladi. biogeotsenozlar biosferaning asosiy elementar tarkibi hisoblanadi. biosfera tarkibiga tirik organizmlar va u...

Этот файл содержит 22 стр. в формате PDF (739,1 КБ). Чтобы скачать "biosfera ta'limoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biosfera ta'limoti PDF 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram