morfemika-so'zning ma'noli qismlari

PDF 3 pages 305.2 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 305.2 KB

File type PDF

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

5-seminar mashg’uloti. morfem tahlil. so‘z tarkibi. morfemika-so’zning ma’noli qismlari haqidagi ta’limot. morfemika-morfemalar haqidagi bo’lim. so’zning ma’noli qismlari morfemalar deyiladi. morfema so’zning bo’linmas, eng kichik ma’noli qismidir. morfemalar ikki xil bo’ladi: o’zak morfema va affiksal morfema. 1. o’zak morfema: so’zda albatta ishtirok etadigan, leksik (lug’aviy) ma’no ifodalay oladigan morfemadir. o’zak morfema so’z yasalishi uchun ham, shakl (forma) yasalishi uchun ham asos bo’ladi: gulchilarimizni: o’zak morfema-gul 2. affiksal morfema: (qo’shimcha morfema) mustaqil leksik (lug’aviy) ma’no ifodalay olmaydigan, so’zning leksik yoki grammatik ma’nolari shakllanishida xizmat qiladigan morfemadir. affiksal morfema so’z tarkibida hamma vaqt ham ishtirok etavermaydi. affiksal morfemalar (qo’shimchalar) vazifasiga ko’ra 3 xil bo’ladi: 1. so’z yasovchi affikslar yangi so’z hosil qiladi, so’zning leksik (lug’aviy) ma’nosi shakllanishida ishtirok etadi. ot, sifat, fe’l, ravish yasovchi barcha affikslar so’z yasovchi hisoblanadi: gulla 2. so’z shaklini hosil qiluvchi (forma yasovchi) affikslar so’z ma’nosiga ta’sir etib, uni bir oz o’zgartiradigan, ammo yangi so’z hosil qilmaydigan qo’shimchalardir. sonlardagi …

2 / 3

tuzilishiga ko’ra sodda va murakkab (qo’shma) bo’ladi. 1. sodda affikslar: -chi,-la,-lik,-lar... 2. murakkab (qo’shma) affikslar:-chilik,-garchilik,-lan,-lash, larcha: yo’qchilik, yog’ingarchilik, otlan, salomlash, o’rtoqlarcha. quloqchin, yuksal, yuksak, qattiq, kunda,chindan so’zlari ma’noli qismlarga ajralmaydi. demak, o’zak va qo’shimchalar so’zning ma’noli qismlari hisoblanadi. morfemalarning agglyutinativ tabiati affiksal morfemalar o’zak morfemaga birikish xususiyatiga ko’ra muayyan tilning o’ziga xos jihatlarini namoyon qiladi. o’zak morfemalarning tabiatiga ko’ra tillar asosan agglyutinativ va flektiv tillarga bo’linadi1. turkiy tillar, jumladan o’zbek tili affiksal morfemalari tabiatiga ko’ra agglyutinativ hisoblanadi. agglyutinatsiya «ketma-ketlik» ma’nosidagi so’z bo’lib, qo’shimchalarning o’zakka ma’lum tartib va ketma-ketlikda qo’shilishidan dalolat beradi. bunday hollarda o’zak va qo’shimchalar chegarasi sezilib turadi. agglyutinativ tillarda so’z shakllari o’zgarmas holda qo’shiladigan affikslar yordamida yasaladi. bunday tillarda affikslar asosan bir grammatik ma’noni ifodalaydi. masalan, -lar faqat ko’plik qo’shimchasi sifatida qaraladi. mazkur qo’shimchaning boshqa hollarda ifodalagan hurmat, kesatiq, kinoyani bildiruvchi grammatik ma’nolari uslubiy jihatlari hisoblanadi. turkiy tillarda (o’zbek tilida) o’zakka dastavval, so’z yasovchi qo’shimchalar (morfemalar), keyin shakl …

3 / 3

tojik tiliga xos bo’lib, ijtimoiy-siyosiy, madaniy-ma’rifiy omillar ta’sirida o’zbek tiliga o’zlashib ketgan. old qo’shimchalar rus-baynalmilal so’zlarida ham uchraydi. flektiv tillarda o’zak morfema va affiksal morfema chegaralari sezilmaydi. rus tili, arab tili flektiv tillarga mansubdir: videt-viju; xodit-xoju; hukm-mahkama-hokim- hakam-mahkum; fikr-tafakkur-mutafakkir; zulm-zolim-mazlum; hol-ahvol; xulq-axloq; she’r-ash’or. savol va topshiriqlar 1. morfemikaning o’rganilish doirasi? 2. grammatik ma’no? 3.4. do‘stlik shishaga monand, sinsa- ulay olmaysan. ushbu maqolda uchragan morfemalarni izohlang. adabiyotlar: 1. irisqulov m. tilshunoslikka kirish. -t.: o‘qituvchi, 1992. 2. azizov o. tilshunoslikka kirish. - t.: o‘qituvchi, 1996. 3. xolmanova z. tilshunoslikka kirish.-toshkent, 2007. 4. nurmonov a. tanlangan asarlar. 3 jildlik. 1-jild. – t.: akademnashr, 2012. 5. borbala richter. first steps in theoretical and applied linguistics.-budapest, 2006. - b.17. 1agglyutinatsiya-lotincha «yopishtirish» ma’nosini; flektsiya «bukilish» ma’nosini anglatadi. axborot manbalari: 1. www. literature.uz 2. http://en.wikipedia.org/wiki/structuralism 3. http://www.brocku.ca/english/courses/4f70/struct.html 4. http://www.utpa.edu/faculty/mglazer/theory/structuralism.htm 5. http://www.eng.fju.edu.tw/literary_criticism/structuralism 6. www.catuzmu 7. www.natl.uz http://www.natl.uz/ morfemalarning agglyutinativ tabiati savol va topshiriqlar

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfemika-so'zning ma'noli qismlari"

5-seminar mashg’uloti. morfem tahlil. so‘z tarkibi. morfemika-so’zning ma’noli qismlari haqidagi ta’limot. morfemika-morfemalar haqidagi bo’lim. so’zning ma’noli qismlari morfemalar deyiladi. morfema so’zning bo’linmas, eng kichik ma’noli qismidir. morfemalar ikki xil bo’ladi: o’zak morfema va affiksal morfema. 1. o’zak morfema: so’zda albatta ishtirok etadigan, leksik (lug’aviy) ma’no ifodalay oladigan morfemadir. o’zak morfema so’z yasalishi uchun ham, shakl (forma) yasalishi uchun ham asos bo’ladi: gulchilarimizni: o’zak morfema-gul 2. affiksal morfema: (qo’shimcha morfema) mustaqil leksik (lug’aviy) ma’no ifodalay olmaydigan, so’zning leksik yoki grammatik ma’nolari shakllanishida xizmat qiladigan morfemadir. affiksal morfema so’z tarkibida hamma vaqt ham ishtirok etavermaydi. affiksal...

This file contains 3 pages in PDF format (305.2 KB). To download "morfemika-so'zning ma'noli qismlari", click the Telegram button on the left.

Tags: morfemika-so'zning ma'noli qism… PDF 3 pages Free download Telegram