dante aligeri buyuk italyalik faylasufi

DOCX 18 pages 133.8 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 133.8 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

dante aligeri buyuk italyalik faylasufi reja: 1. dante aligyeri hayoti va ijodi 2. “ilohiy komediya” asarining strukturasi. 3. dante aligeri buyuk italyalik faylasufi dante aligyeri (italyancha: dante alighieri; may 1265, florensiya – 13/14 sentyabr 1321, ravenna) – italyan shoiri. kech oʻrta asrlar madaniyatining sintezi berilgan "ilohiy komediya" yaratuvchisi. qadimiy dvoryan naslidan. dastlabki "yangi hayot" (1292) asari sevgilisi beatrichega bagʻishlangan sonetlardan va nasriy lavhalardan iborat. 1290-yillar oxirida hukmron gvelflar partiyasi "oqlar" va "qoralar"ga ajralib chiqqach, florensiyada hokimiyat "qoralar" qoʻliga oʻtadi. oʻsha paytda rimda boʻlgan "oqlar" vakili dantening mol-mulki musodara etilib, oʻzi oʻlimga hukm etiladi. shundan keyin dante florensiyadan chiqib ketadi (1302) va umrining oxirigacha darbadarlikda yashaydi, siyosat bilan shugʻullanmaydi. dante falsafiy ruxdagi "bazm" (1308), "monarxiya haqida" (1313), "yer va suv haqida" (1320) risolalarida gumanistik qarashlarni ilgari suradi, davrning muhim ijtimoiy-axloqiy muammolariga javob izlaydi. jumladan, "monarxiya haqida" asarida dante butun jaxon monarxiyasini yer yuzidagi odamlarning farovonligini taʼminlaydigan adolatli davlat shakli sifatida himoya …

2 / 18

hayot · rime (canzoniere) (it.) sheʼrlar · florensiya davrining sheʼrlari: · sonetlar · kansonlar · ballada va stanslar · surgunda yozilgan sheʼrlar: · sonetlar · kansonlar · tosh xonim haqida sheʼrlar · xatlar ilohiy komediya "komediya" dante ijodining choʻqqisidir (1307–1321). keyinchalik boccaccio unga "ilohiy" epitetini bergan. dante vafotidan soʻng qoʻshilgan ilohiy soʻzi shoir ijodi muxlislari tomonidan asarning badiiy jihatdan yuksakligini ifodalash uchun qoʻllanilgan. doston 3 qism ("doʻzax", "aʼrof", "jannat") dan iborat. har bir qismda 33 ta qoʻshiq bor. doston dantening shoir vergiliy yetakchiligida u dunyoga sayohati tarzida yozilgan. bu shakl sharq obidasi "me'rojnoma" syujetini eslatadi. "komediya" anʼanaviy diniy syujet asosida boʻlsada, undagi gumanizm magʻzini real dunyodagi insonlar hayoti tashkil etadi. dante asarda insoniyat tarixining turli davrlarida yashagan kishilarning murakkab falsafiy qarashlariga munosabatini bildiradi. "komediya"ning "doʻzax" qismidagi 4-qoʻshiqda jahonning buyuk donishmand-lari demokrit, fales, geraklit, evklid, ptolemey, gippokratlar qatorida sharqning ulugʻ mutafakkirlari ibn sino va ibn rushdlar tilga olinagan. qoʻshiqda qadimiy turon …

3 / 18

g asriy orzu-armonlarini ifodalagan. shuning uchun ham uni oʻrta asrning soʻnggi shoiri va ayni paytda, yangi davrning birinchi shoiri, deyishadi. dante ijodi italyan adabiyoti va butun yevropa madaniyati taraqqiyotiga katta taʼsir koʻrsatgan. shoir ijodi adabiyotshunos olimlar tomonidan keng tadqiq etilgan. dante asarlari jahon xalqlarining koʻpgina tillariga tarjima qilingan. "ilohiy komediya" dostonining "doʻzax" qismi oʻzbek tilida abdulla oripov tarjimasida nashr etilgan (1978). o’rmon (foniy dunyo) va uning atributlari aksar diniy ta’limotlarning nuqtai nazari bo‘yicha inson umri foniy va boqiy deb atalmish ikki dunyo – ikki bosqichdan iborat. shunga ko‘ra barchamiz qachondir albatta ikkinchi dunyoga – dorulbaqoga rihlat qilamiz. ana shundagina qanday yashaganimiz, aslida kim bo‘lganimizni o‘zimiz to‘la anglab yetamiz. “komediya”ning dahshatli changalzor changaliga tushib qolgan bosh qahramoni dante ham bundan mustasno emas edi: nel mezzo del cammin di nostra vita…1 tarjimasi: umrimiz sarhadin o‘rta sahnida…2 shoir yorug‘ olamni tark etish arafasida. lekin bu vaqtinchalik holdir. chunki dantega ruhi tanasini tark etmay …

4 / 18

dunyoning majoziy tasviri bo‘lib, dorulfano – quyuq o‘rmonzorni, undagi kechmishini o‘ylashning o‘zi dante uchun maholdir. “andin so‘zlamak-ku dushvordir, evoh, shu mudhish, yovvoyi, shu bo‘g‘iq o‘rmon yana dahshat solur xayolan andog‘!” deya nola qiladi shunda jafokash: ahi quanto a dir qual era è cosa dura esta selva selvaggia e aspra e forte 6 che nel pensier rinova la paura! “qorong‘i” [“oscuro”] va “yovvoyi” [“selvaggio”] changalzor xotirasi bugun ham dilni xuftonu kishini odamovi qiladi. chunki besh kunlik dunyoning eng mudhish, eng chirkin timsoli bo‘lmish o‘sha ma’vo uchun aynan zim-ziyo va yovvoyilarcha xudbinlik xosdir. o‘z navbatida “selva” [“o‘rmon”]ning bunday xususiyatlari dantening yaqin-orada adog‘iga yetguvchi zaminiy umri haqida xulosalar chiqarishni taqozo etardi. shu xulosalardan dastlabkisi esa birgina metaforada ifodalangan – “la paura”, ya’ni “dahshat”! “komediya” muqaddimasi aynan shunday dahshatdan, shunday tragediyadan iborat. mazkur qo‘rqinch timsol ijodkor tashxisi jarayonida yana bir qirrasini ayon qildi: “ajaldan qolishmas zahri ham chunon; lek bunda uchramish xayr vasfi-chun bo‘lak …

5 / 18

oir uning boshlanish yerini bilmaydi. bunga sabab g‘aflat uyqusi, hidoyat yo‘lidan g‘ofillikdir. bu “uyqu” “o‘rmon”da dantening haq manziliga borishiga to‘sqinlik qildi. u – “dahshat”ning oqibati. bu “uyqu”, aniqrog‘i, “g‘ofillik” “dahshat”dan-da dahshatli. chunki u nafs orqasida ko‘plarni mast qilib, sarob yanglig‘ aldaydi. shunday esa-da, mazkur “g‘aflat” muvaqqatdir. dante asta-sekin bundan voqif bo‘ldi. mana, adib tomonidan “selva” xususida chiqarilgan xulosalarning ikkinchisi: “sonno” (“uyqu”, “g‘aflat”)! endi u shu to‘xtamga tayangan holda vaziyatdan chiqishga intildi: ma poi ch’i’ fui al piè d’un colle giunto, la dove terminava quella valle 15 che m’avea di paura il cor compunto… tarjimasi: bir do‘nglik poyiga yetdim har holda – shunda tugab edi anov vodiy ham 15 dahshat-la qalbimni etib aftoda – … ii. xaloskor tepalik shoir “valle”yu [“vodiy”] “selva”ning baridan bir amallab chiqqach, o‘rmon nihoyasidagi adirga qadam qo‘yib, tepaga ko‘tarila boshladi. shunda dante “so‘ng ko‘kka boqdim-u, ko‘rdim har odam, har kasga yo‘l aro hodiy yulduzning nuriga chulg‘angan nishabni …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dante aligeri buyuk italyalik faylasufi"

dante aligeri buyuk italyalik faylasufi reja: 1. dante aligyeri hayoti va ijodi 2. “ilohiy komediya” asarining strukturasi. 3. dante aligeri buyuk italyalik faylasufi dante aligyeri (italyancha: dante alighieri; may 1265, florensiya – 13/14 sentyabr 1321, ravenna) – italyan shoiri. kech oʻrta asrlar madaniyatining sintezi berilgan "ilohiy komediya" yaratuvchisi. qadimiy dvoryan naslidan. dastlabki "yangi hayot" (1292) asari sevgilisi beatrichega bagʻishlangan sonetlardan va nasriy lavhalardan iborat. 1290-yillar oxirida hukmron gvelflar partiyasi "oqlar" va "qoralar"ga ajralib chiqqach, florensiyada hokimiyat "qoralar" qoʻliga oʻtadi. oʻsha paytda rimda boʻlgan "oqlar" vakili dantening mol-mulki musodara etilib, oʻzi oʻlimga hukm etiladi. shundan keyin dante florensiyadan chiqib ketadi (13...

This file contains 18 pages in DOCX format (133.8 KB). To download "dante aligeri buyuk italyalik faylasufi", click the Telegram button on the left.

Tags: dante aligeri buyuk italyalik f… DOCX 18 pages Free download Telegram