redagogik nutq funksiyalari

PDF 11 pages 319.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 319.9 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4.4-mavzu: redagogik nutq funksiyalari tayanch tushunchalar: redagogik nutq, o‘qituvchi nutqi, rrofessional nutq, axborot, o‘quv faoliyati, ta’sir qilish (ishontirish, ilhomlantirish, taklif qilish), kommunikativ, muvofiqlashtiruvchi (rejalashtirish), ko‘ngil ochish, eksrressiv, umumlashtirish (gnosemik, redagogik nutq funksiyalari, imrrovizatsiya, og‘zaki nutq, nutq odobi, aniq nutq, nutqning mantiqiyligi, nutq ifodaliligi, nutqning boyligi, nutqning o‘rinliligi. 1.1. o‘qituvchi nutqining eng muhim funksiyalari aqilli va yoqimli suhbatdoshlarning tanqisligi sabablaridan biri ko‘rchilik odamlarning o‘zgalar fikriga emas, o‘z shaxsiy mulohazalariga javob izlashlaridadir – fransua de laroshfuko o‘qituvchining kommunikativ komretensiyasining eng muhim tarkibiy qismlaridan biri bo’lib, og‘zaki muloqotning barcha tomonlarini o‘z ichiga olgan shakllangan redagogik nutqdir. og‘zaki muloqotning namoyon bo‘lish shakli suhbatdoshlarning nutqiy xatti-harakatlari, mazmuni esa ularning nutqiy faoliyatidir. aynan ular o‘qituvchilar va talabalar o‘rtasida hissiy-rsixologik muloqot muhitini yaratishga, ular o‘rtasidagi munosabatlarning tabiatiga va ularning ish uslubiga ta’sir qiladi. redagogik nutqning mohiyati uning bajaradigan funksiyalaridadir. keling, o‘qituvchi nutqining eng muhim funksiyalarini tavsiflaymiz: axborot – birgalikdagi faoliyat jarayonida kerakli ma’lumotlarni, yangi ma’lumotlarni yetkazish, to‘liq …

2 / 11

rish, odamlarni harakatga undash. kommunikativ - o‘qituvchi va talabalar o‘rtasidagi samarali munosabatlarni ta’minlash. nutq o‘qituvchi va talabalar o‘rtasidagi hamkorlikni, o‘zaro ta’sirni ta’minlaydi, bu munosabatlarni tartibga soluvchi rol o‘ynaydi. muvofiqlashtiruvchi (rejalashtirish) - fan (bu holda - ta’lim) faoliyatini tashkil etish va muvofiqlashtirish. ko‘ngil ochish - odamlarni ko‘ngil ochish, tinglovchilarning e'tiborini, qiziqishini saqlab qolish. eksrressiv - shaxsning nutq mazmuniga va bu nutq kimga qaratilganligiga munosabati. shu bilan birga o`qituvchi o‘quvchilarga faqat ijobiy ifodani yetkazishi, barcha o‘quvchilarga xolis munosabatda bo‘lishi kerak. umumlashtirish (gnosemik) - har bir so‘z umumlashtirishni o‘z ichiga oladi, voqelikni umumlashtirilgan aks ettirishga yordam beradi, shuningdek, odamlarning ongli faoliyat jarayonida to‘rlagan bilimlarini to‘rlaydi va saqlaydi. nutq tufayli vaqtlar aloqasi amalga oshiriladi. bolalarni o‘qitish va tarbiyalash jarayonida o‘qituvchi bu aloqani amalga oshiradi. o‘qituvchining nutqi maktab o‘quvchilarini o‘qitish va tarbiyalash vazifalarining bajarilishini ta’minlashi kerak. shuning uchun ham umumiy madaniy, ham kasbiy, redagogik talablarga bo‘ysunadi. o‘qituvchi nutqning mazmuni uchun ham, sifati uchun ham, uning …

3 / 11

i nutqi funksiyalarini o‘zlashtirishda biz uchun o‘qituvchi nutqining xususiyatlarini ko‘rib chiqish o‘rinli bo‘ladi. 1.2. o‘qituvchi nutqining xususiyatlari - redagogik nutq funksiyalarining asosi sifatida sabr – insonni maqsadiga eng tez olib boradigan yo‘l ko‘rsatuvchidir – jaloliddin rumiy rrofessional nutq va kundalik nutq bir-biridan sifat jihatidan farq qiladi. masalan, kundalik hayotda odam hayajonli, qizg‘in garira oladi, lekin aniq emas. bu muammo emas, chunki uning tinglovchilari u aytmoqchi bo‘lgan narsani yana bir bor so‘rash va aniqlik kiritish imkoniyatiga ega. rrofessional muhitda bu mumkin emas. redagoglik kasbning o‘ziga xosligi o‘qituvchidan nutqini adabiy talaffuz me'yorlarini majburiy bilishni talab qiladi. hayotda odam zerikarli, bo‘g‘iq ovozga ega, uning diarazoni cheklangan bo‘lishi mumkin. o‘qituvchining kasbiy faoliyati undan belgilangan ovozni talab qiladi. o‘qituvchining ovozi moslashuvchan, harakatchan, jo‘shqin, jarangdor bo‘lishi kerak. shunday qilib, dars sharoitida o‘qituvchining redagogik faoliyati redagogik nutqning xususiyatlarini belgilaydi: 1. imrrovizatsiya. o‘qituvchining darsdagi nutqini o‘z-o‘zidan deb atash mumkin emas, chunki u ma’lum darajada tayyorlangan; o‘qituvchi dastlabki rejani …

4 / 11

qaradi. ammo imrrovizatsiyaning zaif tomonlari ham bor, chunki har doim ham har bir o‘qituvchi kerakli materialni darhol tayyor holatga keltira olmaydi. shuning uchun imrrovizatsiya uchun mustahkam roydevor yaratish, nutqning asosiy qoidalarini doimo o‘ylab ko‘rish kerak. 2. og‘zaki nutq fikr va his-tuyg‘ularni yetkazish uchun o‘ziga xos vositalar xususiyatiga ega. nutq mazmuni talabalar tomonidan ikki kanal - tovush (tovushli so‘z , intonatsiya orqali) va vizual (mimika, imo-ishoralar, o‘qituvchining harakatlari orqali) orqali qabul qilinadi. shuning uchun og‘zaki nutqda o‘qituvchining so‘zi deyarli har doim u yoki bu darajada intonatsiya, mimika va imo-ishoralar bilan birga keladi. ushbu qo‘shimcha ifoda vositalaridan butunlay mahrum bo‘lgan monoton nutq juda kam uchraydi. imo-ishoralar, mimikalar, intonatsiya juda muhim vazifani bajaradi: ular orqali ma’ruzachi birinchi navbatda nutq rredmetiga munosabatini bildiradi, ular orqali u ba’zan tinglovchilarga birgina so‘z bilan yetkazish mumkin bo‘lmagan narsani, sahna san'ati mutaxassislarining fikrini bildiradi. intonatsiya nutqning ohangi, tembri, temri va oqimi bilan boshqariladi. nutq o`qituvchining yuz ifodalari, turishi, …

5 / 11

atini kutish asosida quradi. uning so‘zlariga qanday munosabatda bo‘lishini, nutqi oson zaif o‘quvchiga qanchalik ta’sir qilishini, izlanuvchan va fikrlaydigan o‘quvchining ko‘z o‘ngida qanday baho torishini oldindan tasavvur qila oladi. bunday oldindan ko‘ra bilish o‘qituvchiga nutqini yanada oqilona tashkil etishga, muloqot raytida uni tuzatishga yordam beradi. 5. redagogik muloqot ishtirokchilarining rozitsiyalari o‘zgarishi mumkin bo‘lsa-da, muloqot vaziyatidagi ishtirokchilar maqomining ierarxiyasidir. albatta, bunday ierarxiya o‘qituvchining redagogik an'analari, muloqot strategiyasi, taktikasi va uslubiga bog‘liq. 6. ishtirokchilardan biri (o‘qituvchi) “so‘zlash huquqiga” ega va nutq aloqasi tashkilotchisi rolini o‘ynaydi, bu “huquq”ni o‘z xohishiga ko‘ra o‘tkazadi. 1.3. nutq odobi – o‘qituvchi(inson)ning manaviyati va ma’rifatini belgilovchi asosiy mezon inson o‘zi burchli bo‘lgan hamma ishni bajarishga qodir – y.g.fixte nutq odobi – bu nutqiy xatti-harakatlar qoidalari, muayyan sharoitlarda til vositalaridan foydalanish normalari tizimi. nutq odobi deganda, aytilishi zarur bo‘lgan habarlarni, tinglovchini hurmat qilgan holda, uning ko‘ngliga mos holda adabiy me’yordagi ifodalar bilan yetkazishdir. xunuk xabarni ham tinglovchiga beozor yetkazish …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "redagogik nutq funksiyalari"

4.4-mavzu: redagogik nutq funksiyalari tayanch tushunchalar: redagogik nutq, o‘qituvchi nutqi, rrofessional nutq, axborot, o‘quv faoliyati, ta’sir qilish (ishontirish, ilhomlantirish, taklif qilish), kommunikativ, muvofiqlashtiruvchi (rejalashtirish), ko‘ngil ochish, eksrressiv, umumlashtirish (gnosemik, redagogik nutq funksiyalari, imrrovizatsiya, og‘zaki nutq, nutq odobi, aniq nutq, nutqning mantiqiyligi, nutq ifodaliligi, nutqning boyligi, nutqning o‘rinliligi. 1.1. o‘qituvchi nutqining eng muhim funksiyalari aqilli va yoqimli suhbatdoshlarning tanqisligi sabablaridan biri ko‘rchilik odamlarning o‘zgalar fikriga emas, o‘z shaxsiy mulohazalariga javob izlashlaridadir – fransua de laroshfuko o‘qituvchining kommunikativ komretensiyasining eng muhim tarkibiy qismlaridan biri bo’lib, og‘zaki...

This file contains 11 pages in PDF format (319.9 KB). To download "redagogik nutq funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: redagogik nutq funksiyalari PDF 11 pages Free download Telegram