mikrokontrollerni tashkillashtirish

PDF 17 pages 682.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 682.0 KB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

3-ma’ruza mavzu: mikrokontrollerni tashkillashtirish reja: 3.1.mikrokontrollerni umumiy tarkibi va vazifasi. 3.2.o‘rnatilgan tizim protsessorlarining turlari. 3.3.mikrokontroller tarkibi. tayanch iboralar: mikrokontroller, kontroller, mikroprotsessor arxitekturasi, dasturlanuvchi kontroller, mikroprotsessorli tizim, intel protsessori. 3.1.mikrokontrollerni umumiy tarkibi va vazifasi birinchi mikroprotsessorlarni yaratilishidan (1972 yil) boshlab loyihalashtiruvchilar ularni hisoblash qurilmalarida va keyinchalik shaxsiy kompyuterlarda ishlata boshladilar, ularni ishlab chiqarish qator ishlab chiqaruvchilar tomonidan (intel, motorola) o‘zlashtirilgan edi. mikroprotsessorlarni tatbiq etilishi yangi tizimlarni loyihalashtirish samaradorligini va tezligini oshirish, nosozliklarni aniqlash va bartaraft etishda sarf harajatlarni kamaytirish, shuningdek ishlab chiqarishni arzonlashtirish imkoniyatlarini beradi. shundek qilib, azaltdan mikroprotsessorlarni shaxsiy kompyuterlarda ishlatish uchungina emas, balkim sanoatni va asbobsozlikni avtomatizatsiyalashtirish uchun dasturiyboshqaruvchi sifatida yaratilgandir. keyinchalik mikroprotsessorlar asosida mikrokontrollerlar yaratildi (dasturlanuvchi kontrollerlar-dk) – ishlov berish dasturi oldindan yozilgan, alohida apparat (kompleks tarkibidagi) va ishlab chiqarish bo‘limlarining ishini avtomatizatsiyalashtiruvchi vosita. boshqarish tizimlari bajaradigan masalalar tarkibiga quyidagilar kiradi:  boshqarish ob’ektining hozirgi ko‘rsatgichlarini o‘lchash;  o‘lchangan ko‘rsatgichlarni raqamli ishlov berish uchun qulay shaklga keltirish;  …

2 / 17

h uchun ularni qo‘shimcha qurilmalar to‘plami bilan ta’minlashga majbur bo‘ldilar, hususan: axborotlar va dasturlar hotirasi, shuningdek tashqi elementlar to‘plami: taymerlar, sanoq qurilmalar, analog-raqam va raqam – analog o‘zgartiruvchi qurilmalari, dasturlanuvchi kiritish-chiqarish kontrollerlari bilan. bundek boshqarish tizimiga ananaviy misol bo‘lib quyidagi arxitektura bo‘lishi mumkin: axborotlar, manzillar va boshqarish shinalari bo‘lgan mikroprotsessor, energiyaga bog‘liq bo‘lmagan holda ishlovchi dasturli dxq, o‘zgaruvchilarni va o‘lchash natijalarini saqlash uchun oxq, tizimning ish tartibini operator o‘zgartira olishi uchun boshqarish pulti, boshqarish ob’ektini ulash uchun qator tashqi qurilmalar. bayon etilgan tarkib uncha ahamiyatga ega bo‘lmagan o‘zgartirishlar bilan juda ko‘p loyihalarda ishlatilgan, shu munosabat bilan bitta kristal yuzasiga ko‘p ishlatiladigan boshqarish tizim elementlarini joylashtirish (integratsiya) g‘oyasi paydo bo‘ldi (bundek g‘och oldin ham integral sxemalarni yaratishda tatbiq etilgan ). integratsiya g‘oyasini joriy etish 1978 yili intel firmasini 8048 kodlangan nom bilan chiqargan qurilmasi bilan sodir bo‘ldi, keyinchalik mikrokontroller nomini olgan va u avtomatizatsiyalashtirilgan boshqarish tizimlariga va robototexnik tizimlarga o‘rnatiladigan boshqarish …

3 / 17

llangan bo‘ladi. kontrollerlar odatda qandaydir alohida masalani yechishga yoki ularga yaqin masalalar guruhini yechish uchun yaratiladi. ularning odatda qo‘shimcha qurilmalarni ulashga imkoniyati yo‘q, masalan, katta sig‘imli hotirani, kiritish/chiqarish vositalarini. ularning tizimli shinalari ko‘pincha foydalanuvchiga hizmat qila olmaydi. kontroller tarkibi oddiy va maksimal tezlikka mo‘ljallab optimallashtirilgan. ko‘pchilik holda bajariladigan dasturlar doimiy hotirada saqlanadi va o‘zgarmaydi. konstruktiv jixatidan kotrollerlar bitta platali variantda ishlab chiqariladi. mikroprotsessorli tizimining ananaviy tarkibi 3.1 – chizmada keltirilgan. u o‘z tarkibiga uch turdagi qurilmalarni oladi: -protsessorni; -hotirani, ya’ni operativ hotirani (oxq, ram – random access memory) va doimiy hotirani (dxq, rom – read only memory), ular axborot va dasturlarni saqlash uchun hizmat qiladi; -kiritish/chiqarish qurilmasi (kchq, i/o – input/output devices), mikroprotsessorli tizimni tashqi qurilmalar bilan aloqasini ta’minlashga hizmat qiladi, kirish signallarini qabul qilishga (kiritish, o‘qish, read ) va chiqish signallarini berishga (chiqarish, yozish, write). mikroprotsessorli tizimning barcha qurilmalari umumiy tizimli shina (uni yana tizimli magistral yoki kanal ham …

4 / 17

i ikki yo‘nalishli bo‘lishi mumkin. axborotlar shinasi – bu asosiy shina bo‘lib, uni mikroprotsessor tizimining barcha qurilmalari o‘rtasida axborot kodlarini uzatish uchun ishlatiladi. odatda axborot uzatishda protsessor ishtirok etadi, u axborot kodini qaysidir qurilmaga yoki hotira yacheykasiga, yoki qaysidir qurilmadan hamda hotira yacheykasidan axborot kodini qabul qilishi mumkin. lekin protsessorning ishtirokisiz ham qurilmalar o‘rtasida axborot almashinuvini amalga oshirish mumkin. axborotlar shinasi har doim ikki yo‘nalishli bo‘ladi. boshqarish shinasining manzillar shinasi va axborotlar shinasidan farqi, u alohida boshqarish signallaridan tashkil topgan bo‘ladi. bu signallarning har birini axborot almashuv vaqtida o‘z vazifasi bordir. bazi signallar uzatiladigan yoki qabul qilinadigan signallarni boshqarish signali bilan ta’minlash uchun (ya’ni, axborotlar shinasiga axborot kodi qaysi vaqt momentlarida berilganligini aniqlaydi ) hizmat qiladi. boshqa boshqarish signallari axborotni qabul qilinganligini tasdiqlash, barcha qurilmalarni boshlang‘ich holatga keltirish, barcha qurilmalarni taktlashtirish va x.k. uchun ishlatilishi mumkin. boshqarish shinasining signallarini yo‘llari bir va ikki yo‘nalishli bo‘lishi mumkin. va nixoyat, manba shinasi …

5 / 17

i orqali kerakli kiritish/chiqarish qurilmasiga murojat etib, axborotlar shinasidan kirish axborotini qabul qilib oladi. agarda mikroprotsessor tizimidan chiqish kodini (chiqish signalini) foydalanuvchiga chiqarish kerak bo‘lsa, u holda protsessor manzillar shinasi orqali kerakli kiritish/chiqarish qurilmasiga murojat etadi va unga axborotlar shinasi orqali chiqish axborotini uzatadi. agarda axborotga murakkab ko‘p bosqichli ishlov berilishi kerak bo‘lsa, u holda protsessor oraliq natijalarni tizimli operativ hotirada saqlashi mumkin. protsessor, hotiraning xoxishiy yacheykasiga murojat etish uchun manzillar shinasiga uning manzilini jo‘natadi va axborotlar shinasidan unga axborot kodini yuboradi yoki undan axborot kodini axborotlar shinasidan qabul qilib (o‘qib) oladi. hotirada (operativ va doimiy) shuningdek boshqarish kodlari ham joylashtiriladi (protsessor bajarayotgan dasturning buyruqlari), shuningdek protsessor ularni manzili bo‘yicha manzillar shinasiga murojat qilish orqali axborotlar shinasidan o‘qib oladi. doimiy hotira asosan mikroprotsessor tizimini dastlabki ishga tushurish dasturlarini saqlash uchun foydalaniladi, u har gal manba yoqilgandan so‘ng bajariladi. axborot doimiy hotiraga ishlab chiqaruvchi tomonidan bir marotaba doimiy yozib qo‘yiladi va …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikrokontrollerni tashkillashtirish"

3-ma’ruza mavzu: mikrokontrollerni tashkillashtirish reja: 3.1.mikrokontrollerni umumiy tarkibi va vazifasi. 3.2.o‘rnatilgan tizim protsessorlarining turlari. 3.3.mikrokontroller tarkibi. tayanch iboralar: mikrokontroller, kontroller, mikroprotsessor arxitekturasi, dasturlanuvchi kontroller, mikroprotsessorli tizim, intel protsessori. 3.1.mikrokontrollerni umumiy tarkibi va vazifasi birinchi mikroprotsessorlarni yaratilishidan (1972 yil) boshlab loyihalashtiruvchilar ularni hisoblash qurilmalarida va keyinchalik shaxsiy kompyuterlarda ishlata boshladilar, ularni ishlab chiqarish qator ishlab chiqaruvchilar tomonidan (intel, motorola) o‘zlashtirilgan edi. mikroprotsessorlarni tatbiq etilishi yangi tizimlarni loyihalashtirish samaradorligini va tezligini oshirish, nosozliklarni aniqlash va b...

This file contains 17 pages in PDF format (682.0 KB). To download "mikrokontrollerni tashkillashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: mikrokontrollerni tashkillashti… PDF 17 pages Free download Telegram