mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari

PPTX 17 pages 52.2 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.2 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint mavzu: mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari reja: mustaqil kesim nomustaqil kesim xususiyatlari mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari kesimlik kategoriyasi. kesimlik kategoriyasi mazmun jihatidan tasdiq-inkor, soʻzlovchining bayon etilgan fikrga bildirgan munosabati — modallik, zamon va shaxs-son maʼnolaridan tarkib topadi. bu maʼnolar yaxlit holda voqelangandagina kesimlik kategoriyasi ichki mazmun tomonini namoyon qiladi. kesimlik kategoriyasi fikrni shakllantiruvchi, uni tinglovchiga yetkazishning eng muhim lisoniy vositasi. kesimlik shakllari: zamon shaxs-son mayl tasdiq-inkor bogʻlama zamon — bu harakatning (fe’lning) bajarilish yoki sodir bo‘lish vaqtini bildiruvchi grammatik kategoriya.ya’ni, zamon orqali biz ish-harakat qachon sodir bo‘lganini, hozir bo‘layotganini yoki kelajakda bo‘lishini ko‘rsatamiz. shaxs va son — bu fe’lning shaxs (ya’ni kim harakatni bajarayotgani) va son (ya’ni bitta yoki ko‘p shaxs bajarayotgani) bilan bog‘lanishini bildiruvchi grammatik kategoriya. mayl — bu fe’lning ish-harakatga bo‘lgan munosabatini (ya’ni uni buyruq, istak, shart yoki xabar sifatida ifodalashini) bildiruvchi grammatik kategoriya. ya’ni, so‘zlovchi ish-harakatni qanday maqsadda aytayotganini ko‘rsatadi: bu ishni buyuryaptimi, xabar …

2 / 17

d emasligini bildiradi. bu bola yaxshi emas. u hozirda bu yerda yo‘q. yordamchi bogʻlamalar: bo‘lmoq, qolmoq, chiqmoq, ketmoq, o‘tmoq. holat o‘zgarishi yoki davomiylikni bildiradi. u rahbar bo‘ldi. ular do‘st bo‘lib qolishdi. mustaqil kesim — bu gapda ega bildirgan shaxs, narsa yoki hodisaning harakati, holatini yordamchi so‘zlarsiz, mustaqil tarzda ifodalovchi kesim shaklidir. ya’ni, so‘zning o‘zi kesimlik ma’nosini to‘liq beradi — unga “edi”, “ekan”, “bo‘lmoq” kabi yordamchilar kerak emas. belgilari bitta soʻz bilan ifodalanadi yordamchi soʻz talab qilmaydi oʻzida shaxs-son, zamon , mayl maʼnolarini ifodalaydi 1. men keldim. “keldim” – mustaqil kesim (shaxs va zamon ifodasi mavjud). 2. ular o‘qidilar. 3. biz yozmoqdamiz. 4. sen borasan. 5. u keladi. nomustaqil kesim — fe’lning shaxs, zamon yoki harakat ma’nosini to‘liq ifodalab bera olmaydigan shakli bo‘lib, kesim vazifasini bajarish uchun yordamchi so‘z (bo‘lmoq, edi, ekan, emas, kerak, mumkin va h.k.) bilan birga ishlatiladi. o‘zi yolg‘iz kesim bo‘la olmaydi. yordamchi fe’l yoki bog‘lovchi so‘zlar bilan …

3 / 17

i yordamida , saranjomlab olgan boʻlur edik kesimining maʼnosi esa undan oldingi yogʻmasa edi kesimi yordamida yuzaga chiqadi. agar ikkinchi va uchinchi gapning ikkinchi qismi olib tashlansa, oldingi gapdagi kesim shart emas , balki istak maʼnosi yuzaga chiqadi: oʻqituvchi kelsa . yomgʻir yogʻmasa edi. saranjomlab olgan boʻlur edik kesimi esa oldingi gapsiz hech qachon, boshqacha boʻlsa ham, maʼnosini voqelantira olmaydi. maʼnosini yordamchisiz voqelantiradigan kesimlik shakli mustaqil kesimlik shakli (mksh) deyiladi. boshqa gaplarsiz, yaʼni qurshovsiz oʻz maʼnosini voqelantira olmaydigan, voqelantirgan taqdirda esa butunlay boshqa maʼno kelib chiqaradigan kesimlik shakli nomustaqil kesimlik shakli (nksh) deyiladi . foydalanilgan adabiyotlar 1.r.sayfullayeva ʼʼhozirgi oʻzbek adabiy tiliiʼʼ 2. arxiv.uz 3.ilmiyish.uz 4. nargiza musulmonova ʼʼ hozirgi oʻzbek adabiy tilida grammatik maʼno tarkibi ʼʼ e’tiboringiz uchun rahmat !

4 / 17

mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari - Page 4

5 / 17

mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari reja: mustaqil kesim nomustaqil kesim xususiyatlari mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari kesimlik kategoriyasi. kesimlik kategoriyasi mazmun jihatidan tasdiq-inkor, soʻzlovchining bayon etilgan fikrga bildirgan munosabati — modallik, zamon va shaxs-son maʼnolaridan tarkib topadi. bu maʼnolar yaxlit holda voqelangandagina kesimlik kategoriyasi ichki mazmun tomonini namoyon qiladi. kesimlik kategoriyasi fikrni shakllantiruvchi, uni tinglovchiga yetkazishning eng muhim lisoniy vositasi. kesimlik shakllari: zamon shaxs-son mayl tasdiq-inkor bogʻlama zamon — bu harakatning (fe’lning) bajarilish yoki sodir bo‘lish vaqtini bildiruvchi grammatik kategoriya.ya’ni, zamon orqali biz ish-harakat qachon sodir bo‘lganini, hoz...

This file contains 17 pages in PPTX format (52.2 KB). To download "mustaqil va nomustaqil kesimlik shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil va nomustaqil kesimlik… PPTX 17 pages Free download Telegram