normativ xarajatlarni hisoblash

PPTX 14 pages 194.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 194.0 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

normativ xarajatlarni hisoblash reja: • me’yoriy (normativ) xarajatlar hisobi va «standart-kost» tizimi • mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilishda normativ usuldan foydalanish. • chetlanishlar hisobi - xarajatlarni nazorat qilishdagi muhim vosita boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritishda xarajatlami hisobga olish va ulami boshqarish muhim ahamiyat kasb etadi. to’g’ri, moliyaviy hamda ishlab chiqarish hisobi obyekti sifatida xarajatlar belgilangan tartibda hisobga olinadi va ularni tashkil etish hamda yuritish uchun o’rnatilgan shakllarda ular to’g’risida ma’lumotlar turli xil hisobotlar, shuningdek jadvallar ko’rinishida shakllanadi. lekin, boshqaruv hisobi - bu nafaqat o’tgan davr ko’rsatkichlarini hisobga olish va ularni tahlil qilishni, balki xo’jalik yurituvchi subyektning istiqboldagi ko’rsatkichlarini ham ko’ra bilishni, ularni oldindan boshqara olishni, tegishli vaqtlarda talab qilinadigan bo’lsa, ularning ayrim moddalariga o’zgartirishlar kiritib borishni ham talab qiladi. shuning bilan birgalikda boshqaruv hisobida xarajatlar mohiyatiga to ’g’ri baho berish va uni boshqaruv qarorlari ta’siriga tushirish uchun, moliyaviy va ishlab chiqarish hisoblarida ularni hisobga olishda foydalaniladigan usullari va yondashuvlaridan ham …

2 / 14

i rejalashtirish va ularni nazorat qilish uchun ishlatiladigan quroldir. u o’z o’zidan xarajatlarni hisobga olish tizimi sifatida ishlatilmaydi, jarayon bo’yicha tannarx hisob-kitob uslublari, yoki ularning har qanday kombinatsiyalarida buyurtma sifatida ishlatilishi mumkin. xo’jalik yurituvchi subyekt «standart-kost» tizimini to’liq qo’llaganda, sotilgan mahsulotlar tannarxi va zahira hisobiga ta’sir etuvchi barcha xarajatlar amalga oshirilgan xaqqoniy xarajatlar ko’rinishida emas, balki oldindan aniqlangan xarajat yoki me’yoriy ko’rinishda ifodalanadi. xarajatlar xarakati va hisob tizimiga kiritilgan me’yoriy xarajatlar «xarajat - hajm - daromad» ko’rsatkichlari bilan birgalikda byudjetlarni nazorat qilishda ma’lumotlar manbaini ta’minlaydi. bu usuldan - xo’jalik yurituvchi subyektni boshqarishning turli qirralarida va maxsus ishchilarning ish faoliyatini baholashda, har xil ishlab chiqarish istiqboli variantlarini ko’rib chiqishda va byudjetni tayyorlashda foydalaniladi va bu usul, shuningdek ishlab chiqarilgan mahsulotga (bajarilgan ishga, ko’rsatilgan xizmatga) sotish bahosini belgilashda yordam beradi. «standart-kost» tizimi rivojlangan mamlakatlar ishlab chiqarish kompaniya va xo ’jalik yurituvchi subyektlarining deyarlik barchasida qo’llaniladi. lekin, bu tizimda qo’yilgan maqsadga erishishda omillarning …

3 / 14

ni bilish, shuningdek bir-biridan farqiga borish kerak. me’yoriy xarajatlar va byudjet xarajatlari orasida kontseptual farq yo’q. nazariy jihatdan olib qaraganda ular bir xil aniqlanadi. lekin, amaliyotda «me’yoriy xarajatlar» atamasi, odatda tugallangan maxsulot biriligiga tegishli, «byudjet xarajati» esa umumiy miqdorga bog’liq bo’ladi. «standart-kost» tizimidan foydalanishning asosiy yutug’i iqtisodiy hisobotni o’z vaqtida va tahliliy jihatdan qulay tarzda yozib borishdir. boshlanishda me’yorlardan foydalanish hisobotni olib borish uchun haqiqiy chiqimlarni hisoblash tizimiga ko’ra katta xarajat kerak bo’ladiganga o’xshaydi. lekin, me’yoriy xarajatlarni qo’llash hisobga olishni soddalashtiradi. masalan, materiallar (turli narxli partiyalar) haqidagi bir oydagi ma’lumotlarni qo’shib yig’ish mumkin, shuningdek har bir ishchi tomonidan aniq bir mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflanishi lozim bo’lgan vaqt miqdorini belgilash va umuman barcha to’g’ri mehnat xarajatlari me’yorini avvaldan aniqlash mumkin. «standart-kost» tizimidan foydalanilganda individual me’yorlarni o’rnatish (tuzish)dagina qo’shimcha xarajatlar paydo bo’ladi, lekin bunday qo’shimcha xarajatlar miqdori juda kam bo’ladi. ko’pchilik me’yorlar oylar bo’yicha va xatto yillar davomida o’zgarishsiz qo’llaniladi. uni …

4 / 14

tlanish aniqlansa, mutaxassis uning vujudga kelish sabablarini aniqlashi kerak bo’ladi. bu jarayon me’yordan “chetlanishlar tahlili” deb yuritiladi hamda bu jarayon xarajatlarni nazorat qilish va butun xo’jalik yurituvchi subyektni boshqarish uchun foydali qurol hisoblanadi. me 'yoriy xarajatlarning e 'tiborga olinishi lozim bo ’igan quyidagicha ko'rsatkichlari mavjud: 1. ideal (nazariy) me’yor. bu ko’rsatkichlar asosan uskunalarning maksimal darajada foydali bo’lishiga asoslanadi va bunda ish to’xtamaydi, buzilish bo’lmaydi, deb qaraladi. bunda mavjud ishlab chiqarish quvvati uchun mumkin bo’lgan xarajatlar minimal bo’lishi kerak. byudjetni ishlab chiqarish yoki ishlab chiqarish zahiralari tannarxini baholash maqsadida ideal me’yor qo’llanilmaydi, chunki amaliyotda ideal holat kam bo’ladi. lekin, bunday me’yorlarni qo’llash, raqobat muhiti keskinlashib borayotgan va buning natijasida mahsulot sifatini uzluksiz oshirib borish talabi oshayotgan hozirgi taraqqiyot davrida, rivojlangan mamlkatlarda ko’proq ishlatilmoqda. 2. asosiy (birlamchi, bazaviy) me’yor. bunday ko’rsatkichning o’zgartirilishiga deyarlik ruxsat etilmaydigan - ular e’tolon sifatida belgilab olinadi. amaliyotda juda kam uchraydi. 3. real me’yorlar. bu ko’rsatkich amaliyotdagi barcha …

5 / 14

riy mezoni; 5. shartli o’zgaruvchan umumishlab chiqarish xarajati koeffitsienti me’yori;6. shartli doimiy umumishlab chiqarish xarajatlarining me’yoriy koeffitsienti. 1 2 3 materiallar sarfining me ’yoriy xarajatlari. ular materiallar me’yoriy bahosining to’g’ri materiallaming me’yoriy miqdoriga ko’paytmasi bilan aniqlanadi. to ’g’ri materiallarning me ’yoriy bahosi - ushbu hisobot davridagi ma’lum bir aniqlangan to’g’ri materiallar uchun xarajat bahosining mukammal miqdorini ifodalaydi. sotib olish agenti barcha to ’g’ri materiallarning me’yoriy baholarini o’rnatish uchun javobgar. u me’yoriy bahoni aniqlashda baholarning barcha mumkin bo’lgan oshishini, materiallar bozoridagi miqdoriy o’zgarishlarini hisobga olishi hamda materiallarni yetkazishning yangi manbalari va boshqalarni e’tiborga olishi kerak. shuningdek, u barcha amaliy sotib olishlarni bajarishi va baholar farqi natijasida bo ’ladigan materiallar sarfi uchun mas’uliyatni o’z zimmasiga olishi lozim. bir dona ishlab chiqarilgan mahsulotga to‘g‘ri keladigan me’yorlashtirilgan xarajatlar 6 elementdan iborat boiadi: me’yorlashtirilgan to‘g‘ri material xarajatlari to’g’ri material xarajatlarining me’yorlashtirilgan miqdori (soni) me’yorlashtirilgan ish vaqti (to’g’ri ish vaqti sarfi) ish vaqtining me’yorlashtirilgan ma’lum pul …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "normativ xarajatlarni hisoblash"

normativ xarajatlarni hisoblash reja: • me’yoriy (normativ) xarajatlar hisobi va «standart-kost» tizimi • mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilishda normativ usuldan foydalanish. • chetlanishlar hisobi - xarajatlarni nazorat qilishdagi muhim vosita boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritishda xarajatlami hisobga olish va ulami boshqarish muhim ahamiyat kasb etadi. to’g’ri, moliyaviy hamda ishlab chiqarish hisobi obyekti sifatida xarajatlar belgilangan tartibda hisobga olinadi va ularni tashkil etish hamda yuritish uchun o’rnatilgan shakllarda ular to’g’risida ma’lumotlar turli xil hisobotlar, shuningdek jadvallar ko’rinishida shakllanadi. lekin, boshqaruv hisobi - bu nafaqat o’tgan davr ko’rsatkichlarini hisobga olish va ularni tahlil qilishni, balki xo’jalik yurituvchi subyektning isti...

This file contains 14 pages in PPTX format (194.0 KB). To download "normativ xarajatlarni hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: normativ xarajatlarni hisoblash PPTX 14 pages Free download Telegram