cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari

DOCX 11 pages 34.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari reja: 1. cho’lponning hayoti ijodi 2. cho’lpon sheriyati yozgan hikoyalari haqida qarashlar 3. cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari choʻlpon (taxallusi; asl ism-sharifi abdulhamid sulaymon oʻgʻli yunusov) (1897, andijon — 1938.4.10, toshkent) — shoir, yozuvchi, dramaturg , tarjimon, tanqidchi va jamoat arbobi. dastlab madrasada (1908-1912), soʻngra rus-tuzem maktabida (1912-1914) oʻqigan. sharq mumtoz shoirlari asarlarini mutolaa qilish va jadid matbuotini kuzatish yoʻli bilan adabiy, ijtimoiy-siyosiy bilimini oshirgan. 1914-yil toshkentga kelib, „sadoi turkiston“ gazetasi bilan hamkorlik qilgan. „yangi sharq“, „ishtirokiyun“ (1920-yildan „qizil bayroq“, 1922-yildan „turkiston“) gazetasida adabiy xodim (1919-1923), xalq maorif komissarligi qoshidagi ilmiy kengash (1921-yildan oʻlka oʻzbek bilim hayʼati, 1922-yildan ilmiy hayʼat)da rais (1920-1923), „buxoro axboroti“ gazetasida muharrir (1921-1922), „turon“ teatrida direktor (1921; 1922-1923), „mushtum“ jurnali va „darxon“ gazetasida texnik muharrir, adabiy xodim (1922-1923), oʻzbek drama studiyasi (moskva, 1924-1927) va oʻzbek davlat drama teatrida adabiy emakdosh (1927-1931), sssr xks va sharq xalqlari markaziy nashriyotida tarjimon (moskva, 1931-1934), „mushtum“ va „guliston“ jurnallari …

2 / 11

ashayotganining asosiy sababini rossiyaning mustamlakachilik siyosatida koʻrgan choʻlpon, boshqa jadidlar qatori, oʻz asarlari bilan xalqning madaniy va maʼrifiy saviyasini koʻtarishga kirishgan. 1917-yil fevral inqilobining roʻy berishi taraqqiyparvar ziyolilar dunyoqarashini oʻzgartirib yubordi. ular, shu jumladan, choʻlpon mustaqillik uchun kurash endi targʻibiy-tashviqiy davridan amaliy faoliyat bosqichiga oʻtganini angladilar. choʻlpon turkiston muxtoriyati hukumatining barpo etilishida faol ishtirok etib, muxtoriyatni sharaflovchi „ozod turk bayrami“ sheʼrini yozdi va bu sheʼr oʻzbek davlatchiligi tarixida ilk madhiya boʻldi. shu davrda turkistondagi koʻp millatli ziyolilar oʻrtasida federalizm gʻoyasi keng tarqalgani sababli choʻlpon ayni paytda z.validiy bilan birga orenburgga borib, boshqirdiston muxtoriyat hukumatining tashkil etilishida ham ishtirok etdi. federalistlarning fikrlariga koʻra, turkiston va volga boʻyidagi turkiy xalqlar oʻz muxtoriyat hukumatlarini barpo etganlaridagina bu xukumatlarning bolsheviklar tomonidan tan olinishi va birgalikda himoyalanishi mumkin edi. muxtoriyat tugatilgach, choʻlpon „ilmiy kengash“, „chigʻatoy gurungi“, „nashri maorif“ tashkilotlari va „turon“ teatrida adabiy, ilmiy-maʼrifiy ishlar bilan mashgʻul boʻldi. ayni paytda shoʻro davlatining mustamlakachilik siyosati oqibatlarini …

3 / 11

biat manzaralari tasvirlangan sheʼrlarida choʻlpon jahon lirik sheʼriyatining mumtoz vakillari darajasiga koʻtarilgan. sheʼrlari lirik qahramonning boy va goʻzal ruhiy olamini, tabiat manzarasini, tabiatda kechayotgan jarayonlarni katta mahorat bilan aks ettirgan. „goʻzal“, „sezgi“, „sirlardan“, „men shoirmi?“ singari sheʼrlari bilan barmoq vazniga asoslangan yangi oʻzbek sheʼriyatini yuksak taraqqiyot bosqichiga olib chiqdi. barmoq vazni choʻlpon va fitratning ijodiy izlanishlari bilan 20-yillarning boshlaridayoq yangi oʻzbek sheʼriyatining asosiy vazniga aylandi. tarixiy davr va tarixiy sharoit choʻlpondan muhabbat va tabiat lirikasidan koʻra shu davrdagi oʻzbek xalqining ijtimoi-ysiyosiy, iqtisodiy va madaniy ahvolini yaxshilashga qaratilgan asarlar yozishni taqozo etdi. vatan va millat manfaati bilan yashagan shoir davrning shu talabi bilan bolsheviklar olib borgan siyosatning mustamlakachilik mohiyatini fosh etishga, xalqni zulm va zoʻravonlikka qarshi hurriyat uchun kurashga daʼvat etishga qaratilgan sheʼrlar yozdi („buzilgan oʻlkaga“, „xalq“, „vijdon erki“, „kishan“ va boshqalar). choʻlpon bu sheʼrlari bilan adabiyotning kurash quroliga aylanishi mumkinligini isbotlab berdi. shoirning yurak qoni bilan yozilgan bu sheʼrlari vatandoshlarida …

4 / 11

oʻynida lola“, „novvoy qiz“ singari hikoyalari oʻzbek adabiyotidagi lirik nasrning dastlabki mumtoz namunalaridir. choʻlpon bu hikoyalarida oʻzbek xotinqizlarining ayanchli taqdirini turli badiiy rejada tadqiq etar ekan, har bir jamiyatning taraqqiyot darajasi shu jamiyatning xotin-qizlarga boʻlgan munosabati bilan belgilanadi, degan gʻoyani bu asarlar osha „qizil ip“ yangligʻ oʻtkazgan. umuman, oʻzbek xotin-qizlarining mustamlakachilik sharoitidagi taqdiri tasviri choʻlpon sheʼriy ijodining ham, kichik epik asarlarining ham, „kecha va kunduz“ (1936) romanining ham asosiy gʻoyaviy yoʻnalishini belgilab bergan. nasriy ijodi choʻlpon nasriy ijodining muhim qismini publitsistika tashkil etadi. u „yoʻl esdaligi“, „vayronalar orasidan“ kabi qator ocherk va publitsistik maqolalarida 20-yillardagi mustamlaka oʻlka hayotining mudhish manzaralarini tasvirlagan. choʻlpon bu asarlarida realistik tasvir sanʼatini mukammal egallagan yozuvchi sifatida gavdalanadi. choʻlpon yozuvchilik mahoratining shunday qirralari „kecha va kunduz“ romanida, ayniqsa, yorqinroq aks etgan. choʻlpon abdulla qodiriy bilan birga oʻzbek adabiyotida realistik roman va hikoya janrlarining taraqqiyot tamoyillarini belgilab berdi. sahna asarlari choʻlponning dramaturgiya sohasidagi dastlabki izlanishlari 1919-yilga oid. …

5 / 11

hqari, oʻzi ham studiyachilar uchun sahna asarlari („yorqinoy“, „yana uylanaman“, „qorovul uyqusi“, lev sverdlin bilan hamkorlikda), „uzun quloq bobo“ni yozib, rus va yevropa dramaturglarining pyesalari (k.gotssi, „malikai turondot“, nikolay gogol, „tergovchi“, vladimir bill belotserkovskiy, „labbay“, molyer, „xasis“)ni tarjima qilib berdi. choʻlpon 1927-yilda moskva va boku drama studiyalari qatnashchilari bazasida oʻzbek davlat namuna truppasi (1929-yildan oʻzbek davlat teatri) tashkil etilgach, mazkur truppa (teatr) ning adabiy emakdoshi sifatida faoliyat olib bordi. shu davrda uning kishilar va jamiyat hayotidagi nuqsonlarni hajv etuvchi „mushtumzoʻr“, „hujum“ (v.yan bilan hamkorlikda, 1928), „oʻrtoq qarshiboyev“ (1929) kabi pyesalari sahna yuzini koʻrdi. choʻlpon ayni paytda teatr tarjimoni sifatida ham samarali ijod qilib, k.goldonining „ikki boyga bir qarol“, lope de veganing „qoʻzi buloq“, william shekspirning „hamlet“, f.shillerning „bosmachilar“, bill belotserkovskiyning„poʻrtana“, s.levitinaning „hukm“, a.faykoning „portfelli kishi“, v.tretʼyakovning „naʼrangni tort, xitoy!“, vs. ivanovning „14–69 raqamli zirhli poyezd“ pyesalarini oʻzbek tiliga oʻgirdi. choʻlpon adabiy emakdosh, dramaturg va tarjimon sifatida uygʻur bilan birga professional …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari"

cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari reja: 1. cho’lponning hayoti ijodi 2. cho’lpon sheriyati yozgan hikoyalari haqida qarashlar 3. cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari choʻlpon (taxallusi; asl ism-sharifi abdulhamid sulaymon oʻgʻli yunusov) (1897, andijon — 1938.4.10, toshkent) — shoir, yozuvchi, dramaturg , tarjimon, tanqidchi va jamoat arbobi. dastlab madrasada (1908-1912), soʻngra rus-tuzem maktabida (1912-1914) oʻqigan. sharq mumtoz shoirlari asarlarini mutolaa qilish va jadid matbuotini kuzatish yoʻli bilan adabiy, ijtimoiy-siyosiy bilimini oshirgan. 1914-yil toshkentga kelib, „sadoi turkiston“ gazetasi bilan hamkorlik qilgan. „yangi sharq“, „ishtirokiyun“ (1920-yildan „qizil bayroq“, 1922-yildan „turkiston“) gazetasida adabiy xodim (1919-1923), xalq maorif komissarligi qoshida...

This file contains 11 pages in DOCX format (34.5 KB). To download "cho'lponning adabiy-tanqidiy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: cho'lponning adabiy-tanqidiy qa… DOCX 11 pages Free download Telegram