to‘g‘onning tuzilishi

DOCX 16 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

to‘g‘onning tuzilishi. o‘zbekistonda gidravlik elektr stansiyalarining rivojlanishi reja kirish 1. to‘g‘onlarning tuzilishi va ishlash prinsipi 2. gidravlik elektr stansiyalarining ishlash tizimi 3. o‘zbekistonda geslarning rivojlanish bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish tabiiy suv resurslaridan oqilona foydalanish, elektr energiyasi ishlab chiqarish va suv xo‘jaligini boshqarishda to‘g‘onlar muhim o‘rin tutadi. to‘g‘on — bu daryo yoki suv oqimini to‘sish, suvni to‘plash, bosim hosil qilish va keyinchalik undan turli maqsadlarda foydalanish uchun qurilgan muhim gidrotexnik inshootdir.bugungi kunda to‘g‘onlar nafaqat suvni saqlash, balki elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi gidravlik elektr stansiyalarining (ges) asosiy qismi sifatida ham katta ahamiyatga ega. geslar tabiiy suv oqimining energiyasini elektr energiyasiga aylantiradi va bu jarayon ekologik toza, qayta tiklanuvchi energiya manbasi hisoblanadi.o‘zbekistonda gidravlik elektr stansiyalari mamlakat energetika tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, ular iqtisodiyotning barqaror ishlashini ta’minlaydi. farhod, chorvoq, andijon, to‘palang kabi yirik geslar yurtimizda elektr energiyasi ishlab chiqarishda muhim rol o‘ynaydi. mustaqillik yillarida bu sohada modernizatsiya, texnik yangilanish va yangi kichik …

2 / 16

urlari (yer, beton, aralash tipdagi to‘g‘onlar) to‘g‘on – bu suv oqimini to‘sish yoki yo‘naltirish uchun quriladigan sun’iy to‘siq bo‘lib, u daryo vodiysida suv omborini hosil qiladi. to‘g‘onlarning asosiy vazifasi suvni saqlash, regulyatsiya qilish va zarur hollarda chiqarib yuborishdan iborat. ularning loyihasi joylashuv, suv miqdori, yer sharoitlari va iqtisodiy omillarga bog‘liq holda shakllanadi. to‘g‘on turlari asosan qurilish materiallari va tuzilishiga qarab tasniflanadi, bu esa ularning mustahkamligi va samaradorligini belgilaydi.yer to‘g‘onlari (earthfill dams) eng keng tarqalgan va iqtisodiy jihatdan samarali turlardan biri hisoblanadi. ular asosan loy, qum, loyqa tuproq va tosh kabi tabiiy materiallardan quriladi. yer to‘g‘onlarining tuzilishi qatlam-qatlam siqilgan tuproqdan iborat bo‘lib, markaziy qismida suv o‘tkazmas impermeabil qatlami (core) joylashadi. bu qatlam suvning oqib o‘tishini oldini oladi, shu bilan birga to‘g‘onning ikki chetida suv bosimiga qarshi turgan qattiq qobig‘i (shell) mavjud. yer to‘g‘onlarining ishlash prinsipi ularning og‘irligi va siqilish kuchiga asoslanadi: tuproq qatlamlari bosim ostida zichlashib, suv bosimini muvozanatlashtiradi. bunday to‘g‘onlar …

3 / 16

adi. beton to‘g‘onlarining ishlash prinsipi statik muvozanatga asoslangan: betonning yuqori chidamliligi va elastikligi tufayli uzoq vaqt davomida deformatsiyaga uchramaydi. masalan, aqshdagi xoover to‘g‘oni ark tipidagi beton to‘g‘onning klassik namunasidir, uning balandligi 221 metrni tashkil etadi va u millionlab kub metr betondan qurilgan.aralash tipdagi to‘g‘onlar (composite dams) esa yer va beton elementlarining kombinatsiyasiga asoslanadi. bu turdagi to‘g‘onlar qurilish sharoitlariga moslashuvchanlikni ta’minlaydi: masalan, asosiy qismi yer to‘g‘onidan iborat bo‘lsa, suv o‘tkazgich qismi beton qurilmalardan foydalaniladi. aralash to‘g‘onlarning afzalligi – iqtisodiy samaradorlik va texnik mustahkamlikning muvozanati. ularning tuzilishida yer qismi suv omborining katta hajmini saqlaydi, beton qismi esa yuqori bosimlarga chidamli bo‘ladi. ishlash prinsipi gibrid yondashuvda namoyon bo‘ladi: yer qismining elastikligi seysmik yuklarni yumshatadi, beton qismi esa sirtqichlik va bosimni taqsimlaydi. bunday to‘g‘onlar zamonaviy loyihalarda keng qo‘llanilmoqda, chunki ular qurilish muddatini qisqartiradi va material sarfini optimallashtiradi. umuman olganda, to‘g‘on turlarini tanlashda geologik, gidrologik va ekologik omillar chuqur tahlil qilinishi zarur, bu esa loyihaning …

4 / 16

rorligini belgilaydi, chunki u deformatsiyaga yo‘l qo‘ymasdan yuklarni taqsimlaydi.korpus (body) to‘g‘onning asosiy tana qismi bo‘lib, suvni to‘sish va bosimni muvozanatlash vazifasini bajaradi. yer to‘g‘onlarida korpus qatlamli tuproqdan, beton to‘g‘onlarida esa mustahkam beton bloklaridan quriladi. korpusning ichki qismida impermeabil qatlam (core yoki diaphragm) suv oqib o‘tishini oldini oladi, tashqi qismi esa eroziyaga chidamli bo‘ladi. korpusning ishlash prinsipi statik va dinamik yuklarga chidamlilikka asoslangan: u suv bosimini vertikal va gorizontal kuchlarga aylantirib, to‘g‘onning barqarorligini saqlaydi. zamonaviy korpuslarda monitoring tizimlari o‘rnatiladi, bu esa ichki jarayonlarni kuzatishga yordam beradi.suv o‘tkazgich (water passages) va suv chiqaruvchi qurilmalar (outlet works) to‘g‘onning operatsion qismlari bo‘lib, suvni regulyatsiya qilishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. suv o‘tkazgichlar (spillways) ortiqcha suvni xavfsiz chiqarib yuborish uchun mo‘ljallangan: ular ochiq yoki yopiq tipda bo‘lib, darvozalar bilan boshqariladi. ochiq spillwaylar tabiiy oqimni ta’minlaydi, yopiqlar esa quvurlar orqali ishlaydi. suv chiqaruvchi qurilmalar (sluiceways) omborni bo‘shatish, suv ta’minoti yoki sel oldini olish uchun ishlatiladi. ular poydevor …

5 / 16

di. chuqur tahlilda, bu elementlarning integratsiyasi to‘g‘onning uzoq muddatli barqarorligini ta’minlaydi, ammo monitoring va texnik xizmat ko‘rsatish doimiy talab etiladi. to‘g‘onlarda suv bosimi va kuchlanishlarning hisoblanishi to‘g‘on loyihasida suv bosimi va kuchlanishlarni hisoblash asosiy bosqich bo‘lib, u statik va dinamik yuklarni baholaydi. suv bosimi (hydrostatic pressure) gidrostatik qonunga asoslanadi: bosim chuqurlik bilan ortadi va p = ρgh formulasi bilan ifodalanadi, bu yerda ρ – suv zichligi (1000 kg/m³), g – tortishish tezlanishi (9.81 m/s²), h – chuqurlik. to‘g‘on yuzasidagi bosim uchburchak shaklida taqsimlanadi: tepada nol, pastda maksimal. bu bosim gorizontal kuch hosil qiladi, uning kattaligi f_h = (1/2) ρ g h² bo‘lib, h – suv balandligi. vertikal komponent esa suv og‘irligiga teng bo‘ladi.kuchlanishlar (stresses) hisoblanishida to‘g‘on materialining elastikligi va deformatsiyasi hisobga olinadi. og‘irlik to‘g‘onlarida bosim σ = f/a (a – kesim maydoni) orqali baholanadi, bu yerda gorizontal bosimni og‘irlik muvozanatlashtirishi kerak. ark to‘g‘onlarida bosim yon devorlarga uzatiladi, shuning uchun kuchlanishlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "to‘g‘onning tuzilishi"

to‘g‘onning tuzilishi. o‘zbekistonda gidravlik elektr stansiyalarining rivojlanishi reja kirish 1. to‘g‘onlarning tuzilishi va ishlash prinsipi 2. gidravlik elektr stansiyalarining ishlash tizimi 3. o‘zbekistonda geslarning rivojlanish bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish tabiiy suv resurslaridan oqilona foydalanish, elektr energiyasi ishlab chiqarish va suv xo‘jaligini boshqarishda to‘g‘onlar muhim o‘rin tutadi. to‘g‘on — bu daryo yoki suv oqimini to‘sish, suvni to‘plash, bosim hosil qilish va keyinchalik undan turli maqsadlarda foydalanish uchun qurilgan muhim gidrotexnik inshootdir.bugungi kunda to‘g‘onlar nafaqat suvni saqlash, balki elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi gidravlik elektr stansiyalarining (ges) asosiy qismi sifatida ham katta ahamiyatga ega. geslar tabiiy ...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (1,2 МБ). Чтобы скачать "to‘g‘onning tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: to‘g‘onning tuzilishi DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram