matematik statistikaning asosiy tushunchalari

DOC 11 pages 113.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va inovatsiyalari vazirligi andijon mashinasozlik insitituti matematik statistikaning asosiy tushunchalari mavzusida mustaqil ishi matematik statistikaning asosiy tushunchalari reja: 1. matematik statistika, tavsiflovchi va induktiv statistika tushunchalari. 2. ko’plik haqida tushuncha. 3. bosh ko’plik, tanlama va reprezentativlik tushunchalari. 4. o’lchov shkalalari, o’zgaruvchilar va ularning turlari. 5. psixologiyada o’lchov an’analarining tarixi. 6. falsafa va psixologiya fanlarida sifat va miqdor tushunchalarining o’zaro aloqadorligi. 7. psixologiya fanida miqdordan sifatga o’zaro o’tish. 8. hozirgi zamon fanida va psixologiyada o’lchov tushunchasi. tayanch so’zlar: bosh ko’plik – bu tadqiqot gipotezasi shakllanishiga asos bo’luvchi ko’pgina barcha ob’ektlar tanlanma (sample) – yalpi jamlanma xossalari xususida xulosa chiqarish maqsadida o’rganilayotgan va maxsus usulda saralanib tashkil qilinayotgan yalpi jamlanmaning uncha katta bo’lmagan qismi. nominal shkala – nomlar bo’yicha tasniflash imkonini beradigan shkala: nomen (lot.) – nom, ism. sinaluvchilar bosh majmui (yalpi jamlanma) –tadqiqot o’tkazilishi va xulosalar chiqarish rejalashtirilayotgan ko’p sonli kishilar majmui yalpi jamlanma (population) – …

2 / 11

. berilgan qiymatlar yoki bir xil kattalikdagi o’lchamlar turkumi taqsimot qatori deb ataladi. deylik, biron bir imtixondan olingan baholar shunday taqsimot qatorini tashkil qilishi mumkin. statistika predmetini belgilaydigan ikki asosiy yondashuv mavjud. birinchisi, yalpi kuzatuvlar metodi deb nomlansa (tavsifiy statistika), ikkinchisi – tanlanma metod deb nomlanadi (tanlanma statistika). yalpi kuzatuvlar metodi bizni qiziqtiradigan to’plam hajmini aniqlashdan va keyingi ushbu berilgan to’plamning barcha elementlari o’lchovidan iborat. o’lchamlar natijalari, yoki baholar, ko’rsatkichlar (qiymatlar) qatori deyiladi. ushbu qatorlar o’rganilayotgan hodisani aks ettirishadi, biroq tavsifiy statistika mazkur qatorlardan boshlang’ich to’plamni lo’nda va mazmunli tavsif etuvchi ko’rsatkilarni chiqarib olish metodlari bilan ishlaydi. tanlanma metod nazariyasi yoki statistik xulosa chiqarish metodi, olingan natijalarni qay darajada umumlashtirish imkoni mavjudligini va ular asosida biz qanday xulosalar chiqarishimiz mumkinligini ko’rsatadigan muolajalar (amallar) tavsifini berishdan iborat. yalpi kuzatuvlar metodining tanlanma metoddan farqi quyidagilardan iborat: birinchi metod to’plamni tashkil etgan barcha birliklarni hisobga olsa, ikkinchi metod, asosiy to’plamdan olingan ma’lum bir …

3 / 11

g murakkab jamlanmasi hisoblanadi. bosh ko’plik – bu tadqiqot gipotezasi shakllanishiga asos bo’luvchi ko’pgina barcha ob’ektlar tanlanma (sample) – yalpi jamlanma xossalari xususida xulosa chiqarish maqsadida o’rganilayotgan va maxsus usulda saralanib tashkil qilinayotgan yalpi jamlanmaning uncha katta bo’lmagan qismi. ya’ni tanlanma – bu sinaluvchilar bosh majmining bir qismi yoki bo’lagi hisoblanadi. tadqiqot populyatsiyada emas, tanlab olingan kishilar guruhida o’tkaziladi. tekshiruv standartlashtirish tanlanmasida o’tkazilib, uning natijalari asosida xulosalar bosh majmuiga nisbatan ham chiqariladi. baholash ishonarli bo’lishi uchun tanlanma reprezentativ bo’lishi, ya’ni uning xususiyatlari bosh majmua xususiyatlariga o’xshash yoki yaqin bo’lishi kerak. ya’ni, har qanday xossa yoki xususiyatlar kombinatsiyasi yalpi jamlanmada qanday darajada qayd etilsa shu darajada kuzatiladi. masalan, a.anastazi, veksler shkalasi standartlashtirilayotganda reprezentativ tanlanmani shakllantirishni misol keltiradi. tanlanma 1700 kishidan iborat bo’lib, unda ayollar va erkaklar soni teng. 16 yoshdan 64 yoshgacha bo’lgan sinaluvchilar 7ta yosh darajasiga ko’ra taqsimlangan (bunda geografik hududlarga, qishloq va shaharga mansubligiga ko’ra, oq va qora tanliligiga …

4 / 11

n qilishi kerak. standartlashtirish tanlanmasiga sinaluvchilarni ajratib olish quyidagicha amalga oshiriladi: - populyatsiyaga tavsif beriladi (yoshi, ma’lumotliligi, kasbi va h.). -populyatsiya bir necha qismlarga ajratiladi. -sinaluvchilar tasodifiy tarzda tanlab olinadi (masalan, alfavit bo’yicha, jadval bo’yicha). demak, tanlanma – bosh majmuadan ajratib olingan tekshiruv o’tkaziladigan sinaluvchilar. tanlanma hajmi ishonchli ma’lumotlar olish uchun 200 nafardan kam bo’lmasligi kerak. miqdoriy kattaliklardan turli yo’sinda foydalanish imkoniyati mavjud. ularning ayrimlari ko’plab ma’lumot berishi mumkin bo’lsa (mustaqillik maydonigacha 28 kilometr), ayrimlari kam ma’lumotlidir (birinchi yarim himoyachi 28-nchi raqam ostida o’ynayapti). ba’zi bir ta’kidlar va statistik operatsiyalar faqatgina ayrim miqdoriy kattaliklar uchun yaroqlidir (bu erdan 14 kilometr uzoqlikda joylashgan tdpu mustaqillik maydonidan ikki karra yaqin). ushbu ta’kid boshqa miqdoriy kattaliklar uchun be’manilik bo’lib tuyuladi (ikkinchi yarim himoyachi 14 raqami ostida o’ynayapti, demak u birinchi yarim himoyachining teng yarmini tashkil qiladi). shu sababli sonlar bilan biron bir statistik amallarni bajarishdan oldin bizlar biz foydalanayotgan miqdoriy kattaliklar uchun ular …

5 / 11

in bo’lgan yagona statistik amal – ular necha marotaba paydo bo’lishini sanab chiqish (28 raqam ostida necha kishi maydonda to’p surayapti). nominal shkala bu ob’ektlar yoki sub’ektlarni tasniflash yacheykalari bo’yicha taqsimlashdan iborat tasniflash usulidir . nominal shkalaning eng soda ko’rinishi bu ikki yacheykadan iborat dixotomik shkaladir, masalan, «opa-ukalari bor – oiladagi yagona farzand»; «ajnabiy - vatandosh» va h.k. dixotomik shkala bo’yicha o’lchanayotgan xossa muqobil yoki al’ternativ deb ataladi. u faqatgina ikki ko’rsatkichga ega bo’lishi mumkin. tartib shkalasi – bu «katta-kichik» tamoyili bo’yicha tasniflovchi shkaladir. agar nominal shkalada tasniflash yacheykalarini qay tartibda joylashtirishning ahamiyati bo’lmagan bo’lsa, tartib shkalasida ular muayyan bir qonuniy izchillikdan iborat bo’ladi («eng kichik qiymat» yacheykasidan «eng katta qiymat» yacheykasiga qarab yoki buning teskarisi). ushbu vaziyatda yacheykalarni sinf deyish o’rinli hisoblanadi. chunki aynan sinflarga nisbatan «past», «o’rta», «yuqori» yoki 1-nchi, 2-nchi, 3-nchi sinf kabi so’zlarni ishlatish mumkin. boshqacha qilib aytsak, tartibga solinishi mumkin bo’lgan qiymatlar tartib shkalasida o’rin …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik statistikaning asosiy tushunchalari"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va inovatsiyalari vazirligi andijon mashinasozlik insitituti matematik statistikaning asosiy tushunchalari mavzusida mustaqil ishi matematik statistikaning asosiy tushunchalari reja: 1. matematik statistika, tavsiflovchi va induktiv statistika tushunchalari. 2. ko’plik haqida tushuncha. 3. bosh ko’plik, tanlama va reprezentativlik tushunchalari. 4. o’lchov shkalalari, o’zgaruvchilar va ularning turlari. 5. psixologiyada o’lchov an’analarining tarixi. 6. falsafa va psixologiya fanlarida sifat va miqdor tushunchalarining o’zaro aloqadorligi. 7. psixologiya fanida miqdordan sifatga o’zaro o’tish. 8. hozirgi zamon fanida va psixologiyada o’lchov tushunchasi. tayanch so’zlar: bosh ko’plik – bu tadqiqot gipotezasi shakllanishiga asos bo’luvchi ko’pgina ba...

This file contains 11 pages in DOC format (113.5 KB). To download "matematik statistikaning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik statistikaning asosiy… DOC 11 pages Free download Telegram