yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati.

PPTX 13 стр. 13,4 МБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 13,4 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

muxibulloxo’ja mannobxo’jayev tomonidan yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati. reja: yevropa uyg‘onish davri yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati mashhur faylasuflar va ularning g‘oyalari xulosa yevropa uyg‘onish davri yevropa uyg‘onish davri (renessans) — xiv asr oxiri va xvii asr boshlarida g‘arbiy yevropada yuz bergan madaniy, ilmiy va falsafiy yuksalish davridir. bu davr o‘rta asrlar turg‘unligidan chiqib, qadimgi yunon va rim madaniyatiga qaytish, insoniyat tafakkurining yangilanishi bilan ajralib turadi . shaharlar boyiydi, ammo ko‘chalarning narigi betida qashshoqlik sho‘ng‘ib yotardi. burjuaziya saroylarda donolik haqida bahs yuritar, shu payt shaharning boshqa burchagida kambag‘allar non topolmay, bolalari bilan och qolib yotardi. feodallar o‘z yerlari ustidan kuch bilan hukmronlik qilarkan, dehqonlar yer uchun qon to‘kar, soliqdan bosh ko‘tarolmas edi. "qora o‘lim" (vabo) yevropani ayab o‘tmasdi: odamlar uyida uxlab qolib, tongda o‘liklar qatorida topilardi. kimdir bemorni davolash o‘rniga unga jin tushgan deb yondirar, kimdir esa tabibman deb cho‘ntagini bo‘shatar edi. cherkov: "inson aql emas, itoat orqali najot topadi!" …

2 / 13

on markazidagi" tafakkurga asoslangan yangi intellektual harakat edi. 📜 tarixiy kelib chiqishi gumanistik g‘oyalar qadimgi yunon va rim madaniyatidan ilhomlangan. aristotel, platon, tsitseron va seneka kabi faylasuflarning asarlari qayta o‘rganila boshlandi. xiv asrda italiyaning florensiya shahrida franchesko petrarka gumanistik tafakkurning asoschilaridan biri bo‘ldi. franchesko petrarka – “gumanizm otasi”, antik madaniyatni tiriltirishga harakat qilgan. erazm rotterdamskiy – axloqiy poklik, diniy bag‘rikenglik va ilmiy tafakkur tarafdori. leonardo da vinchi – san’atda va fanda inson imkoniyatlarini cheksiz deb bilgan. piko della mirandola – inson irodasi erkinligini olamdagi eng buyuk ne’mat deb atagan. yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati 2. cherkovga qarshi kurash. o‘rta asrlarda katolik cherkovi yevropada nafaqat diniy, balki siyosiy va iqtisodiy kuch sifatida ham hukmron edi. papa oliy hukmdor maqomida turar, cherkov soliqlar yig‘ar, sud va ta’lim tizimini boshqargan. lekin xiv–xvi asrlarda, ayniqsa renessans davrida, inson markazidagi tafakkur (gumanizm), ilm-fan taraqqiyoti va iqtisodiy o‘zgarishlar fonida cherkovga bo‘lgan ishonch susayib, uni tanqid qilish …

3 / 13

kmron edi. papa oliy hukmdor maqomida turar, cherkov soliqlar yig‘ar, sud va ta’lim tizimini boshqargan. lekin xiv–xvi asrlarda, ayniqsa renessans davrida, inson markazidagi tafakkur (gumanizm), ilm-fan taraqqiyoti va iqtisodiy o‘zgarishlar fonida cherkovga bo‘lgan ishonch susayib, uni tanqid qilish kuchaya boshladi. cherkovdagi buzuqlik - ko‘plab ruhoniylar boylik va hokimiyatni suiiste’mol qilgan, axloqiy inqiroz kuchaygan. indulgensiya savdosi - gunohlarni pul evaziga kechirish haqidagi sertifikat (indulgensiya)larning sotilishi jiddiy norozilik keltirib chiqardi. ilm-fanga qarama-qarshilik - cherkov ilmiy kashfiyotlarga, ayniqsa yer markaziy emas degan fikrlarga qarshi chiqqan. dunyoviy hayotga aralashish - cherkov siyosiy voqealarga aralashib, hokimiyat uchun kurashlarda faol ishtirok etgan. kitoblar va bilimga cheklov - diniy nazorat tufayli ko‘plab ilmiy va falsafiy asarlar taqiqlangan yoki yo‘q qilingan. erazm rotterdamskiy (niderlandiya) asari: "ahmoqlik madhiyasi" — ruhoniylarning ilmiy va axloqiy savodsizligini kinoya qilgan. yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati 2. cherkovga qarshi kurash. o‘rta asrlarda katolik cherkovi yevropada nafaqat diniy, balki siyosiy va iqtisodiy kuch sifatida ham …

4 / 13

uchun kurashlarda faol ishtirok etgan. kitoblar va bilimga cheklov - diniy nazorat tufayli ko‘plab ilmiy va falsafiy asarlar taqiqlangan yoki yo‘q qilingan. erazm rotterdamskiy (niderlandiya) asari: "ahmoqlik madhiyasi" — ruhoniylarning ilmiy va axloqiy savodsizligini kinoya qilgan. individualizm individualizm — bu insonni mustaqil, noyob, o‘ziga xos fikrlaydigan va harakat qiladigan mavjudot sifatida tan oluvchi falsafiy qarashdir. bu tushuncha odamning o‘z hayoti, fikrlari, qarorlari va ijodiy imkoniyatlarini boshqalardan mustaqil ravishda rivojlantirish huquqini e’tirof etadi. uyg‘onish davrida individualizm — insonni diniy guruh yoki jamoa emas, shaxs sifatida qadrlash g‘oyasi orqali rivojlandi. yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati sekulyarizm — bu jamiyatda diniy ta’sir va nazoratdan xoli fikrlash, qaror qabul qilish va boshqaruv tizimini ilgari suruvchi g‘oya. u inson hayotining barcha sohalarida, ayniqsa ilm, siyosat, san’at va falsafada din aralashmasligi kerak deb hisoblaydi. lotincha “saeculum” so‘zidan olingan bo‘lib, “bu dunyoga oid” degan ma’noni bildiradi. nikollo makiavelli (1469–1527) siyosatni diniy qadriyatlardan ajratib, real hayotga asoslangan hukmronlikni …

5 / 13

a’limotga zid bo‘lgan kashfiyotlar qilgan. galileo galiley ilmiy yondashuvni ilgari surgan, yer quyosh atrofida aylanadi degan fikri uchun cherkov tomonidan ta’qib qilingan. mashhur faylasuflar va ularning g‘oyalari marsilio ficino (1433–1499) - neoplatonizm asoschisi sifatida platon falsafasini xristian tafakkuri bilan uyg‘unlashtirishga harakat qilgan. giovanni boccaccio (1313–1375) - “dekameron” asari orqali diniy dogmalardan xoli, real hayotiy voqealarni va insoniy ehtiroslarni tasvirlagan. michel de montaigne (1533–1592) - mutlaq haqiqatga shubha bilan qarashni taklif qilgan — bu esa diniy dogmalarga qarshi turishga asos bo‘lgan. jean bodin (1530–1596) - suverenitet nazariyasini ilgari surgan. davlat boshqaruvi diniy emas, huquqiy va dunyoviy asosda bo‘lishi kerak, degan fikrni ilgari surgan. paracelsus (1493–1541) - tibbiyotda an’anaviy (diniy) qarashlarga qarshi chiqqan, ilmiy tajribani ustun qo‘ygan. xulosa yevropa uyg‘onish davri falsafasi inson tafakkurining uyg‘onishi, diniy cheklovlardan ozod bo‘lishi va dunyoviy hayotga yangicha qarash bilan ajralib turadi. bu davrda gumanizm, individualizm, sekulyarizm kabi oqimlar shakllandi. inson markazga chiqdi, uning aqli, ijodkorligi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati."

muxibulloxo’ja mannobxo’jayev tomonidan yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati. reja: yevropa uyg‘onish davri yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati mashhur faylasuflar va ularning g‘oyalari xulosa yevropa uyg‘onish davri yevropa uyg‘onish davri (renessans) — xiv asr oxiri va xvii asr boshlarida g‘arbiy yevropada yuz bergan madaniy, ilmiy va falsafiy yuksalish davridir. bu davr o‘rta asrlar turg‘unligidan chiqib, qadimgi yunon va rim madaniyatiga qaytish, insoniyat tafakkurining yangilanishi bilan ajralib turadi . shaharlar boyiydi, ammo ko‘chalarning narigi betida qashshoqlik sho‘ng‘ib yotardi. burjuaziya saroylarda donolik haqida bahs yuritar, shu payt shaharning boshqa burchagida kambag‘allar non topolmay, bolalari bilan och qolib yotardi. feodallar o‘z yerlari ustidan k...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PPTX (13,4 МБ). Чтобы скачать "yevropa uyg‘onish davri falsafasining mohiyati.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yevropa uyg‘onish davri falsafa… PPTX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram