borliq tushunchasi falsafasi

PPTX 33 стр. 7,2 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

prezentatsiya powerpoint ontologiya – borliq falsafasi. borliq tushunchasi falsafiy kategoriy sifatida bilishning yuqori bosqichi-abstrakt tafakkurgagina xos bo’lib, fikrlash jarayonida kishilar bu tushuncha orqali dunyodagi alohida narsalar, ularning konkrekt belgilari va xossalari haqida emas balki, dunyodagi barcha narsalar, voqea xodisalar, jarayonlar o’rtasidagi eng umumiy jixat-ularning realligi haqida fikr yuritadilar. borliq tushunchasi yordamida kishilar dunyoning obhektiv mavjudligi, uning cheksizligi, abadiyligi va bir butunligi haqida ilmiy va falsafiy tasavvurga ega bo’ladilar. borliqning asosiy shakillarini tabiiy borliq yoki tabiat borlig’i, inson borlig’i, ma’naviy borlig‘i tashkil etadi. tabiiy borliq o’zaro bog’liq, lekin bir-biridan farq qiluvchi quyidagi ikki ko’rinishdan iboratdir: 1 .tabiatdagi narsa va xodisalarning, jism va jarayonlarning asl tabiiy borlig’i; 2.tabiytdagi narsa va xodisalar asosida inson tomonidan yratilgan narsalarning tabiiy borligi. «birlamchi» va «ikkilamchi» tabiatlar borlig‘i o‘zaro aloqadorlikda bo‘lib, bir tomondan, bir biri bilan umumiylikka, o‘xshashlikka, birlikka ega bo‘lsa, ikkinchi tomondan, bir-biriga nisbatan ma’lum farqlarga ham ega. «ikkilamchi tabiat» bir tomondan, «birlamchi tabiat» kabi, ob’ektiv, …

2 / 33

» inson unda yashab, uni bilib borayotgan bitmas - tuganmas, cheksiz dunyo (olam) bo‘lsa; «ikkilamchi tabiat» esa inson tabiat qonunlarini bilib olish tufayli, ular asosida yaratgan narsa va hodisalar, jarayonlar dunyosidir. inson borlig‘i inson borlig‘ida, avvalo, insonning tabiat taraqqiyotining mahsuli sifatida tabiiy borliqning har ikki shakliga oid tomonlar bilan birga, ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot mahsuli sifatida unda ijtimoiy va ma’naviy borliqning ham barcha shakllariga xos tomonlarning yig‘indisi majassamlashgandir. inson borlig‘i jamiyat taraqqiyotining birdan bir manbaidir. ijtimoiy borliq hodisalarning barcha turlarini o‘z ichiga qamrab oladi. jamiyat bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy, ijtimoiy etnik, oilaviy va h.k. munosabatlardan tarkib topgan, doimo taraqqiy etib, rivojlanib turadigan jonli organizmdir. jamiyat tabiat taraqqiyotining zaruriy oqibatidir. ma’naviy borliq ma’naviy borliq sub‘ektiv individuallashgan va ob‘ektiv (noindividual) ma‘naviy borliq sifatida mavjud. individuallashgan ma‘naviy borliq bu insonning ichki dunyosi. u onglilik va ongsizlikni qamrab oladi. bunday yondashuvga ko‘ra, ruh individual ong bilan ayniy tushuncha, tor ma‘noda esa u …

3 / 33

dlar bilan yaqin aloqa qilib yashaydi. odamlarning barcha faoliyati mazkur sotsiumga xos bo‘lgan ijtimoiy munosabatlar, chunonchi: siyosiy, huquqiy, iqtisodiy, axloqiy va boshqa munosabatlar doirasida amalga oshiriladi. gnoseologiya… «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – taʼlimot, fan soʼzlaridan kelib chiqqan. soʼzma-soʼz maʼnosi - «bilish haqidagi taʼlimot (fan)», «ong haqidagi taʼlimot (fan)». falsafiy adabiyotlarda, shu jumladan falsafiy qomuslar va lugʼatlarda «gnoseologiya» atamasi «bilish nazariyasi» deb tarjima qilingan. gnoseologiya asosan, bilishning falsafiy muammolarini hal etish bilan shug`ullanadi. har bir tarixiy davr jamiyatning rivojlanish ehtiyojlaridan kelib chiqib, gnoseologiya oldiga yangi vazifalar qo‘yadi. xususan, xvii asr o`rtalarida yevropalik faylasuflar ilmiy bilishning ahamiyati, haqiqiy ilmiy bilishlar hosil qilishning usullarini o`rganish, ilmiy haqiqat mezonini aniqlash bilan shug`ullandilar. tajribaga asoslangan bilimgina haqiqiy bilimdir, degan g‘oyani olg‘a surdilar. gnoseologiya yoki bilish nazariyasi falsafiy bilimlar (falsafa fani) boʼlimi boʼlib, unda o‘rganiladi: 1)insonning dunyoni bilish imkoniyati; 2) insonning o‘zlikni anglash jarayoni; 3)bilishning bilmaslikdan …

4 / 33

yoda cheksiz sabablar silsilasi hukmron degan tabiiy tartibot g‘oyasini ilgari surgan. r.ga ko‘ra, ilmiy (yaʼni obʼyektiv, umumiy, zaruriy) bilimga bilishning manbai va uning haqiqiyligi mezoni aql vositasidagina erishiladi. empirizm (yun. yetreta – tajriba) – falsafiy oqim; hissiy tajriba bilishning birdan bir manbai deb hisoblaydi. tajribani, hissiy bilishni mutlaqlashtirish, ratsional bilish (tushunchalar, nazariyalar) ahamiyatini pasaytirish empirizmga xos jihatlardir. empirizm yaxlit gnoseologik konsepsiya sifatida 17-18-asrlarda shakllandi. empirizm (empiristlar, f.bekon, j.lokk, t.gobbs, d.yum, l.feyerbax) inson, insoniyat shaxsiy yoki ijtimoiy tajribaga ega bo‘lgunga qadar biron-bir g‘oya mavjud boʼlinishni inkor etadilar. ular barcha gʼoyalar inson ongi zamirida yo shaxsiy tajriba, yo boshqalar tajribasi, butun insoniyat tajribasini umumlashtirish orqali tug‘ilishini qayd etadilar va bu tezisni isbotlashga harakat qiladilar. dunyoni bilish mumkinmi? skeptitsizm (yunoncha skeptomai - "qarash", "nazar solish") nisbatan yangi ma’lumotlardan shubhalanib fikrlash hamda shunday fikrlash usulini qoʻllovchi falsafiy oqimdir. ilmiy skeptitsizm yangi gipotezalarga nisbatan tanqidiy fikr bildirishda namoyon boʻladi. skeptitsizm (yun. “skeptikos” koʻrib chiquvchi, tadqiq …

5 / 33

ukmronlik qiladi degan tasavvur. bu atama mavjud dunyoning "eng yaxshi dunyo sifatida" yaratilganligi toʻgʻrisidagi g. v. leybnits taʼlimotini ifodalash uchun joriy qilingan. pessimizmning ziddi. oʻrta asr sharq hamda yevropada uygʻonish davri gumanizmining vakillari, 18-asr fransuz maʼrifatchilarining dunyoqarashi optimism ruhi bilan sugʻorilgan edi. ular "aqlga muvofiq" ijtimoiy tuzumga erishish mumkin deb hisoblaganlar. optimizm tarafdorlari uzluksiz taraqqiyotga ishonadilar, kelajakka ishonch bilan qaraydilar. odamlarni hayotni sevishga, inson aql-idrokini qadrlashga, ilm-maʼrifatga erishishga daʼvat qiladilar.[1] optimizm, hayot goʻzal ekanligi, har qanday qiyin holatdan chiqish bor ekanligi va butun insonlar yaxshi ekanliklari haqida uqtiradi. falsafada optimizm gotfrid vilgelm fon leybnits nomi bilan birga keladi. u: "biz hammamiz bor boʻlishi mumkin boʻlgan butun dunyolarning eng yaxshisida yashayapmiz", - deb aytgan. agnostitsizm (yunoncha “agnostos” – inkor, gnosis – bilish) – borliqni, voqelikdagi narsa va hodisalarni, ularning mohiyatini bilish mumkinligini qisman yoki mutlaqo inkor etuvchi nazariya. agnostitsizm vakillari borliqning cheksizligi, nihoyasizligi va murakkabligi, inson sezgi a’zolari imkoniyatlarining cheklanganligiga asoslanib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "borliq tushunchasi falsafasi"

prezentatsiya powerpoint ontologiya – borliq falsafasi. borliq tushunchasi falsafiy kategoriy sifatida bilishning yuqori bosqichi-abstrakt tafakkurgagina xos bo’lib, fikrlash jarayonida kishilar bu tushuncha orqali dunyodagi alohida narsalar, ularning konkrekt belgilari va xossalari haqida emas balki, dunyodagi barcha narsalar, voqea xodisalar, jarayonlar o’rtasidagi eng umumiy jixat-ularning realligi haqida fikr yuritadilar. borliq tushunchasi yordamida kishilar dunyoning obhektiv mavjudligi, uning cheksizligi, abadiyligi va bir butunligi haqida ilmiy va falsafiy tasavvurga ega bo’ladilar. borliqning asosiy shakillarini tabiiy borliq yoki tabiat borlig’i, inson borlig’i, ma’naviy borlig‘i tashkil etadi. tabiiy borliq o’zaro bog’liq, lekin bir-biridan farq qiluvchi quyidagi ikki ko’rinishd...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (7,2 МБ). Чтобы скачать "borliq tushunchasi falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: borliq tushunchasi falsafasi PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram