amir temur va temuriylar davrida tashqi siyosat va diplomatiya

DOCX 11 sahifa 38,6 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 38,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

№ 6. amir temur va temuriylar davrida tashqi siyosat va diplomatiya (2-soat) reja 1. amir temur diplomatiyasi 2. amir temur davlati diplomatiyasining o'ziga xos jihatlari 3. temuriylar diplomatiyasi amir temur diplomatiyasi amir temur davlatining tashqi siyosati, uning xorijiy mamlakatlar bilan olib borgan diplomatik munosabatlari tarixchiligimizda xali jiddiy qo'l urilmagan sohalardan birini tashkil etadi. to'g'ri, chet ellarda bu borada ancha-muncha ishlar e'lon qilingan. masalan, fors tilida 1928 yilda bombayda[footnoteref:1], 1963 yilda tehronda[footnoteref:2] chop etilgan eronga oid hujjatlar va maktublar majmualarida temur davriga tegishli juda ko'plab yozishmalar o'z aksini topgan. amir temur davriga taalluqli diplomatik hujjatlar turkiyada bosilgan qator tarixiy asarlar sahifalaridan ham o'rin olgan[footnoteref:3]. shunga qaramasdan, ibn arabshoh, nizomiddin shomiy, sharafiddin ali yazdiy, hofizi abro', o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasining abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondida saqlanayotgan “maktuboti temuriya” majmuasi kabi amir temur faoliyati haqidagi asosiy manbalarda o'z aksini topgan diplomatik hujjatlar hali hanuz jiddiy ilmiy izlanishlar manbaiga aylanmay turibdi. …

2 / 11

dulhusayn navoiy. asnod va makotiboti tarixi-yi-eron. tehron 1341 h.] [3: masalan, ulardan biri - ismoil aqa temur va davlati (turk tilida). anqara, 1991] [4: umnyakov i.i. mejdunarodnie otnosheniya sredney azii v nachale xv v. snosheniya temura s vizantiey i frantsiey. trudm uzbekskogo universiteta. samarkand. 1956, vt. 61. bu maqola kengaytirilgan tarzda “samarqand tarixi "ning ("fan", t., 1971) 1-jildida ham o'z aksini topgan] [5: hasanov a.a. iz istorii dippomaticheskix otnosheniy sredney azii s egiptom v kontse xiv - nachale xv v. “vostokovedenie ”, sb. nauchnos trudov, m 589. t., 1981.] [6: abdurazzoq samarqandiyning xindiston safarnomasi. kirish, tarjima va izohlar muallifi a o'rinboev. tosh., fan, 1960.] [7: bo'riev o. g'iyosiddin naqqashning xitoy safarnomasi. tosh., fan, 1991.] [8: karang: “o'zbekiston adabiyoti va san'ati ” - 1995 yil, 7 aprel, 22 sentyabr va boshqa sonlari.] [9: keren l., saidov a. amir temur va frantsiya tosh., “adalat ", 1996.] amir temur davlatining tashqi aloqalarini o'rganishda …

3 / 11

liyatining 1370 yilgacha bo'lgan davri, asosan, movarounnahrni 150 yildan ortiqroq davom etgan mo'g'ullar zulmidan ozod qilish, bu yo'lda uchragan barcha to'siqlarni engib o'tish va turonzaminda mustaqillik bayrog'ini barqaror etish bilan belgilanadi. oltin o'rda hali xorazm vohasidan umid uzmagan, jeta mo'g'ullari bu joylarga o'z ochko'z nigohlarini tikib turar, janubiy sarhadlardagi siyosiy parchalanish esa turkistonga har qanday kuchlarning ular orqali yopirilib kirishi uchun qulay vaziyat yaratar edi. ana shunday bir sharoitda amir temur faoliyatining ikkinchi davri - uning turkistondan tashqarida bo'lgan xorijiy mamlakatlardagi faoliyati boshlanadi. bu davrdagi amir temur siyosati va diplomatiyasi oldida endi yangi, son-sanoqsiz muammolar paydo bo'ladi. ular, tabiiyki, o'rta osiyoni yagona davlatga birlashtirishdagi vazifalardan tubdan farq qiladi, albatta. ammo bu davrda ham, ya'ni 27 mamlakatni o'z ichiga olgan buyuk imperiyani barpo etishda sodir bo'lgan barcha hodisalarda ham amir temurning zukko davlat siyosati va diplomatiyasi o'z aksini topib boradi. amir temurning bu davrda movarounnahrdan tashqaridagi mamlakatlar hukmdorlari bilan olib borgan …

4 / 11

bu diplomatik usul ko'p hollarda muvaffaqiyat qozonganligining yana bir sababi shundaki, amir temur o'z faoliyattsda aytilgan so'zni albatta amalga oshirishga harakat qilgan. amir temurning tashqi siyosat borasidagi faoliyatiga taalluqli juda ko'p voqealar shuni ko'rsatadiki, bu ulug' zot biron daqiqa bo'lmasin siyosiy hodisalar tizginini nazardan qochirmagan va bu borada tinmasdan mehnat qilgan. u nafaqat o'z poytaxti samarqandda, balki bepoyon imperiyaning qaerida bo'lmasin, har vaqt chet el elchilarini qabul qilgan, unga atrof mamlakatlardan uzluksiz suratda xabarlar kelib turgan. umuman, amir temur davrida aloqa vositalari izchil va puxta tashkil etilgan edi. “amr qildimki, - deydi temur o'z “tuzuklar”ida, - mingta tezyurar tuya mingan, mingta ot mingan elib-yuguruvchi kishini chopqunchi, ming nafar tezyurar piyodani (chopar) etib tayinlasinlarki, turli mamlakatlar, sarhadlarning xabarlarini, qo'shni hukmdorlarning maqsadlari va niyatlarini bilib, huzurimga kelib, xabar qilsinlar, toki biron voqea, kor-hol yuz bermasdan burun chora va ilojini qilaylik...”[footnoteref:10]. u harbiy yurishlar vaqtida ham yo'l-yo'lakay atrof-javonibdan kelgan elchilarni qabul qilgan, o'z …

5 / 11

aybini ko'rdik va oyog'imizni u (ixtilof) maqomidan tortdik. agar xalifalik panohi bo'lmish hazrat avf qilsalar, bundan keyin bandalik ko'chasidan chetga qadam qo'ymaymiz va itoat ostonasidan boshimizni ko'tarmaymiz”[footnoteref:11]. sohibqiron ularni avf etadi va “xisravona tuhfalar bilan sarafroz” etib, qaytishlariga ijozat beradi. [10: temur tuzuklari, 26-bet.] [11: shomiy. zafarnoma, 225-226-bet.] bu erda bo'lib o'tgan yig'inga atrof javonibdagi mamlakat va hukmdorlardan kelgan elchilar bilan bir qatorda uzoq do'g'u mo'g'ul (ulug' yurt)ning chingiziy hukmdori temur kutlug'ning maxsus vakili, xitoy imperatorining elchisi tayzi o'g'lon ham o'z odamlari bilan etib keladilar. boshqalar qatorida amir temur ularni ham katta xushnudlik bilan kutib oladi. ushbu anjumanga tashrif buyurganlar odatga muvofiq katta sovg'a-salomlar bilan kelgan edilar. sohibqiron elchilarga o'z navbatida qimmatbaho tuhfalar ulashadi. yig'indagilarni ayniqsa fors viloyati voliysi amirzoda shayx nuriddinning amir temurga keltirgan qimmatbaho sovg'a-salomlari qattiq hayratga soladi. “atrof (diyorlar)dan kelgan elchilar - deb yozadi nizomiddin shomiy bu haqda hikoya qilar ekan, - masalan, xitoy mamlakatidan elchi bo'lib …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"amir temur va temuriylar davrida tashqi siyosat va diplomatiya" haqida

№ 6. amir temur va temuriylar davrida tashqi siyosat va diplomatiya (2-soat) reja 1. amir temur diplomatiyasi 2. amir temur davlati diplomatiyasining o'ziga xos jihatlari 3. temuriylar diplomatiyasi amir temur diplomatiyasi amir temur davlatining tashqi siyosati, uning xorijiy mamlakatlar bilan olib borgan diplomatik munosabatlari tarixchiligimizda xali jiddiy qo'l urilmagan sohalardan birini tashkil etadi. to'g'ri, chet ellarda bu borada ancha-muncha ishlar e'lon qilingan. masalan, fors tilida 1928 yilda bombayda[footnoteref:1], 1963 yilda tehronda[footnoteref:2] chop etilgan eronga oid hujjatlar va maktublar majmualarida temur davriga tegishli juda ko'plab yozishmalar o'z aksini topgan. amir temur davriga taalluqli diplomatik hujjatlar turkiyada bosilgan qator tarixiy asarlar sahifalarid...

Bu fayl DOCX formatida 11 sahifadan iborat (38,6 KB). "amir temur va temuriylar davrida tashqi siyosat va diplomatiya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: amir temur va temuriylar davrid… DOCX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram