talab va taklif nazariyasi

PPTX 19 pages 150.4 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 150.4 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati. talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati. reja. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. talab qonuni. taklif tushunchasi. taklif miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. taklif qonuni. talab miqdori va taklif miqdori o‘rtasidagi nisbatning o‘zgarishi. bozor muvozanati. iste’molchi xatti-harakati nazariyasi. 1. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. talab qonuni. ehtiyoj kishilarning hayotiy vositalariga bo‘lgan zaruriyatini ifodalovchi ilmiy kategoriya sifatida taraqqiyotning hamma bosqichlari uchun umumiy va doimiydir. uning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi tarixiy ko‘rinishi talab tushunchasidir. talab ehtiyojdan farq qilib, mustaqil iqtisodiy kategoriya (ilmiy tushuncha) sifatida amal qiladi. ehtiyojning faqat pul bilan ta’minlangan qismi talabga aylanadi. demak, talab – bu pul bilan ta’minlangan ehtiyojdir. ehtiyoj zarur miqdordagi pul bilan ta’minlanmasa, u «xohish», «istak» bo‘lib qolaveradi. talabning bir qator muqobil variantlari. talabning bir qator muqobil variantlari mavjud bo‘ladi, chunki miqdori narx o‘zgarishi bilan tovarning sotib olinadigan ham o‘zgaradi. shu bog‘liqlikdan kelib chiqib, talabga quyidagicha ta’rif berish …

2 / 19

50 60 narx va sotib olinadigan tovar miqdori o‘rtasidagi bog‘liqlik yakka talab ham, bozor talabi ham miqdor jihatdan aniqlanadi. lekin bu miqdor har doim ham bir xil bo‘lib turmaydi, balki o‘zgaruvchan bo‘ladi. talab miqdorining o‘zgarishiga bir qancha omillar ta’sir qiladi. ularning ichida eng ko‘p ta’sir qiladigan omil narx omilidir. narx va sotib olinadigan tovarlar miqdori o‘rtasidagi bo‘ladigan bog‘liqlikni quyidagi 1-jadval ma’lumotlari asosida qarab chiqamiz. narx va sotib olinadigan tovar miqdori o‘rtasidagi bog‘liqlik ma’lumotlar tovar narxining pasayishi sotib olinadigan tovar miqdorining o‘sishiga va aksincha, narxning o‘sishi talab miqdorining kamayishiga olib kelishini ko‘rsatadi. narxning eng yuqori – 700 so‘m darajasida yakka talab (masalan, o‘rtacha bir oilaning talabi) eng oz miqdor – 10 kg ni tashkil etgan bo‘lsa, narx pasayishi bilan talab miqdori ko‘payib bormoqda: 600 so‘mda – 20 kg, 500 so‘mda – 30 kg va h.k. narxning eng past darajasi – 300 so‘mga talabning eng yuqori miqdori – 60 kg to‘g‘ri kelmoqda. …

3 / 19

kki o‘lchamli grafikda ham tasvirlash mumkin: yotiq chiziq bozor talabi miqdorini, tik chiziq narxni ko‘rsatadi (1-chizma). talab egri chizig‘i so‘m p 700 600 500 400 300 200 100 0 d d 10 20 30 40 50 60 q, tonna grafikdagi dd chiziq narx va talab hajmi o‘rtasidagi teskari bog‘liqlikni tasviriy aks ettiradi. undagi har bir nuqta tovarning aniq narxi va iste’molchi shu narxda sotib olishi mumkin bo‘lgan tovar miqdorini ko‘rsatadi. narx va talab hajmining o‘zgarishi o‘rtasidagi teskari bog‘liqlikni ko‘rsatuvchi bu chiziq talab egri chizig‘i deyiladi. talab miqdoriga narxdan tashqari ta’sir qiluvchi omillar. talab hajmining o‘zgarishi faqat tovar narxiga emas, balki boshqa bir qator omillarga ham bog‘liq bo‘ladi. bu omillar talabning narxdan tashqari omillari deyiladi. talabga narxdan tashqari quyidagi asosiy omillar ta’sir ko‘rsatadi: iste’molchining didi; bozordagi iste’molchilar soni; iste’molchining daromadlari; bir-biriga bog‘liq tovarlarning narxi; kelajakda narx va daromadlarning o‘zgarishi ehtimoli. bu omillarning o‘zgarishi talab hajmining o‘zgarishiga qanday ta’sir ko‘rsatishini qarab chiqamiz. …

4 / 19

ishadi. bunda ular non, kartoshka, karam kabi mahsulotlarni kamroq sotib olishlari mumkin. chunki ortiqcha daromad ularga ancha yuqori oqsil tarkibiga ega bo‘lgan oziq-ovqat mahsulotlari, masalan, go‘sht va sut mahsulotlari xarid qilish imkonini beradi. daromadning o‘zgarishi bilan talab miqdori to‘g‘ri bog‘liqlikda o‘zgaradigan tovarlar oliy toifali tovarlar deyiladi. daromadning o‘zgarishi bilan talab miqdori teskari bog‘liqlikda o‘zgaradigan tovarlar past toifali tovarlar deyiladi. engel qonuni. iste’molchilar daromadi va ular tomonidan sotib olinadigan tovarlar miqdori o‘rtasidagi bog‘liqlik nemis iqtisodchisi va statisti ernst engel (1821-1896) tomonidan chuqur tadqiq etilgan. shunga ko‘ra, iste’molchi daromadi bilan u tomonidan sotib olinishi mumkin bo‘lgan tovarlar miqdori o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik engel qonuni deyiladi. bu qonunning amal qilishini engel egri chizig‘i orqali ifodalash mumkin (7.2-chizma). oliy toifali yoki normal tovarlar uchun engel egri chizig‘i o‘suvchan ko‘rinishida bo‘ladi. haqiqatan ham, aholi daromadlari o‘sib borishi bilan bu turdagi tovarlar ko‘proq xarid qilinadi. past toifali tovarlar uchun engel egri chizig‘i pasayuvchan ko‘rinishda bo‘lib, daromadlar oshib …

5 / 19

ning 7 donasi sotib olinmoqda). engel egri chizig‘i iste’molchilar pul daromadlari o‘zgarishining talabga qanday ta’sir to‘g‘risida axborot beradi. bu axborot tovar qilishi ishlab chiqaruvchilar uchun o‘z tovarlarining mumkin bo‘lgan sotish hajmi va bozor kon’yunkturasini baholashda muhim ahamiyat kasb etadi. o‘zaro bog‘liq tovarlar narxi o‘zgarishining talabga ta’sirini o‘rganishda ularni ikki guruhga ajratish maqsadga muvofiq bo‘ladi: 1) o‘zaro bir-birini almashtiruvchi yoki o‘rinbosar tovarlar; 2) o‘zaro bir-birini to‘ldiruvchi tovarlar. o‘zaro bir-birini to‘ldiruvchi tovarlardan birining narxini o‘zgarishi bilan boshqasiga bo‘lgan talabning o‘zgarishi teskari bog‘liqlikda bo‘ladi. masalan, agar avtomobilning narxi oshsa, mad, ming so‘m 00 90 80 70 60 50 40 30 20 10 tovar miqdori, dona 2. taklif tushunchasi. taklif miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. taklif qonuni bozor holatining o‘zgarishiga iste’molchi yoki namoyon bo‘lsa, ishlab chiqaruvchi xaridorning munosabati ularning talabi orqali yoki sotuvchining munosabati taklif orqali namoyon bo‘ladi. ma’lum vaqt oralig‘idagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan ma’lum turdagi tovar va xizmatlarning bozorga …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "talab va taklif nazariyasi"

talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati. talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati. reja. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. talab qonuni. taklif tushunchasi. taklif miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. taklif qonuni. talab miqdori va taklif miqdori o‘rtasidagi nisbatning o‘zgarishi. bozor muvozanati. iste’molchi xatti-harakati nazariyasi. 1. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. talab qonuni. ehtiyoj kishilarning hayotiy vositalariga bo‘lgan zaruriyatini ifodalovchi ilmiy kategoriya sifatida taraqqiyotning hamma bosqichlari uchun umumiy va doimiydir. uning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi tarixiy ko‘rinishi talab tushunchasidir. talab ehtiyojdan farq qilib, mustaqil iqtisodiy kategoriya (ilmiy tushuncha) sifatida amal qiladi. ehtiyoj...

This file contains 19 pages in PPTX format (150.4 KB). To download "talab va taklif nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: talab va taklif nazariyasi PPTX 19 pages Free download Telegram