bozor munosabatlari va davlat

DOCX 6 pages 20.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu : 14 barpo etilgan va rivojlantirilayotgan bozor iqtisodiyotining umum sivilizatsiyaviy mo`ljallari. reja 1. 0‘zbekistonda yaratilayotgan iqtisodiyotning sivilizatsiyaviy maqomi 2. bozor munosabatlari va davlat o‘zbekiston davlat mustaqilligini qo‘lga kiritganda sovet davlati iqtisodiyoti chuqur inqirozni boshidan kechirayotgandi. buning asosida ma’muriy- buyruqbozlik yo‘li bilan iqtisodiyotni boshqarish yotardiki, bu mehnat unumdorligini oshirishga ko‘mak bermasdi. bundan tashqari total ravishda yuqoridan pastgacha rejalashtirish tufayli sanoat va qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishida tashabbus va mustaqillik amalda yo‘qqa chiqarilgan edi. shuningdek, iqtisodiy rivojlanishning tabiiy resurslar va past malakali mehnatga asoslangan ekstensiv yo‘lidan samarali texnika, chiqitsiz texnologiya va boshqa zamonaviy vositalarni qo‘llash orqali intensiv ishlab chiqarishga o‘tishga amaldagi tizim obyektiv imkon bermasdi.o‘zbekistonda buning ustiga qishloq xo‘jaligi asosan paxta yakka hokimligi, mavjud sanoat esa yetishtiradigan xomashyoni birlamchi qayta ishlashga moslashtirilgan bo‘lib, uning bir qismi bu yerdagi to‘qimachilik kombinatlari va tikuvchilik fabrikalarida tayyor mahsulotlar ko‘rinishiga keltirilar edi. «ittifoqdosh respublika» deb nomlangan bu tuzilma hududidagi korxonalar sovet davlati boshqa qismlaridagi zavod va …

2 / 6

nosabatlariga o‘tish belgilandi.ma’lumki, o‘tgan asr 90-yillar boshi nafaqat sovet davlati o‘rnida paydo bo‘lgan mustaqil davlatlar, balki sharqiy yevropadagi qator mamlakatlar ham bozor iqtisodiyoti yaratishga kirishgandilar. ularning ko‘plarida shokoterapiya deb atalgan yo‘l belgilangan edi. ammo bu yo‘l o‘zbekistonga mutlaqo to‘g‘ri kelmasdi. birinchidan, yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan iqtisodiyot bunga minimal darajada ham imkon bermasdi. ikkinchidan, mamlakat aholisi tarkibi, uning ko‘pchilik qismining ijtimoiy himoyaga muhtojligini hisobga olish bo‘ldi. bunda prezident i.karimov tomonidan asoslangan mashhur besh tamoyil juda muhim ahamiyat kasb etdi. ular quyidagilar edi: - iqtisodiyotning mafkuradan xoliligi, siyosat izidan bormasligi; - davlatning bosh islohotchi sifatida faoliyat ko‘rsatishi; - qonunning ustuvor bo‘lishligi; - kuchli ijtimoiy siyosat olib borish lozimligi; - bozor munosabatlariga o‘tish sekin-asta, tadrijiy olib borilishi. o‘zbekistonda bozor munosabatlari, garchi ba’zi iste’mol tovarlari sotiladigan sharqona bozor joylari ancha-muncha bo‘lsa-da, aytish mumkinki, qat’iy ma’noda juda past boshlang‘ich darajadan shakllana boshladi. ma’lumki, kishilar har doim o‘zaro nimanidir almashadilar. bu oxir-oqibatda savdoni yuzaga keltiradi. savdoning mavjudligi …

3 / 6

n ishlaydi. shuningdek, bozor tizimlari garchi ichki mantiqqa ega bo‘lsa-da, uning harakatida tebranish kuzatiladi, ya’ni, rivojlanish va zarar ko‘rib ishlash holatlari ro‘y berib turadi. bunda narx-navoning oshib ketishligi, ishsizlik va hokazo salbiy hodisalar yuzaga keladi. ayni vaqtda, insoniyat undan ma’qulini hozirgacha o‘ylab topmagan. binobarin, masala bozorni yangi jihatlar bilan to‘ldirish to‘g‘risida boradi. bu, dastavval, uning huquqiy boshqarish mexanizmini yaratishdir. ushbu mexanizm o‘z ichiga bozor munosabatlarini tartibga solish, davlat buyurtmalari, soliq, kredit-pul muomalasi, iqtisodiy rejalashtirish va hokazolarni oladi. o‘zbekistonda mustaqillikning boshlaridanoq davlat bosh islohotchi sifatida bozor munosabatlariga o‘tish stixiyali tarzda olib borilmasligini va shakllanayotgan bozor iqtisodiyoti lozim darajada boshqarilishini belgilaydi. natijada yangi bozor tuzilmalari sifatida tovar birjalari, savdo xizmatini ko‘rsatuvchi turli tashkilotlar, tegishli qonunchilik, asta-sekin bozor baholariga o‘tib borish tadbirlari ishlab chiqildi. milliy valutaga o‘tildi. bular ichida, ayniqsa, qonunchilik bazasining yaratilishi muhim bo‘ldi. bunda quyidagilarga erishildi: mulkdor huquqi himoyalandi; tadbirkorlikning turli shakllari bilan shug‘ullanish uchun qonuniy asos yaratildi; raqobat mexanizmining umumiy …

4 / 6

r xo‘jaliklari yaratish uchun zarur qadamlar tashlandi; - o‘rta va, hatto, yirik korxonalarni aksionerlashtirish, ya’ni, aksiyador kompaniyalari tuzish boshlandi. albatta, davlat bozor iqtisodiyoti barpo etilishi jarayonida bulardan tashqari mahsulot ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi sog‘lom raqobatni qo‘llab-quvvatlashi, resurslar va ne’matlarni samarasiz taqsimlashga olib keladigan monopoliyaga, foyda oluvchilarga jiddiy to‘siq qo‘yishi ham lozim bo‘ldi. bu sohada katta qonun ijodkorligi ishi olib borildi. qabul qilingan qonunlarga ko‘ra o‘zbekiston fuqarolari mulkdor sifatida turar joy, pul mablag‘lari, turli korxonalar, transport vositalariga egalik qilishlari mumkin. ularning manbalari mehnat daromadlari, tadbirkorlik faoliyati, o‘z xo‘jaligini yurgizish, merosga qolgan mulklar va hokazolar bo‘lishi lozim. davlat tomonidan yuqorida keltirilgan va boshqa ko‘plab tadbirlarni amalga oshirilishi «o‘zbek modeli»ning hayotiyligini ko‘rsatdi. sovet davlati sharoitlarida o‘zbekistonda rasman ikkita sinf - ishchilar va jamoa xo‘jaligi a’zolari bo‘lgan dehqonlar va hamda ulardan yetishib chiqqan ziyolilar qatlami bor, deb hisoblanilardi. tegishli tarzda bularning maqomi ham belgilab qo‘yilgan edi. hozirgi vaqtda bozor munosabatlari sharoitida ahvol qaysi tomonga o‘zgardi? …

5 / 6

ilayotgan siyosatga ko‘ra, haddan tashqari katta boylar ham, haddan ziyod kambag‘allar ham bo‘lmasligi lozim. bunga erishish uchun kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish, ma’naviyat sohasi xodimlarini davlat yo‘li bilan qo‘llab-quvvatlashni muttasil davom ettirish zarur bo‘ladi. hozirgi vaqtda mamlakat rahbariyatining bu sohadagi faoliyati real natijalar bera boshladi: aholining o‘rtacha oylik ish haqi 200 amerika dollaridan oshib ketdi. mamlakat iqtisodiy qudratining oshib borishi, ko‘pgina zarur mahsulotlarning ommaviy ishlab chiqarish bilan istiqbolda kambag‘allar sonining yanada ozayishi, o‘rta sinfning esa soni va salmog‘i toboro oshib borishi bashorat qilinadi. zero, ommaviy ishlab chiqarish moddiy sharoitnigina yaxshilab qolmaydi, balki o‘rta sinf sonini ham ko‘paytiradi. qayerdaki o‘rta sinf bo‘lsa, u yerda tovarlar va xizmatlarning keng iste’molchilar qatlami bo‘ladi. ishlab chiqarishning o‘sishi ehtiyojini oshiradi. bu esa iqtisodiyotning yangidan yangi tarmoqlarini maydonga keltirmasligi mumkin emas. boy qatlam haqida esa aytish lozimki, ularning soni barcha zamonlarda ham aholining 5-6 %idan oshmagan. o‘zbekistonda yaratilayotgan iqtisodiyot sivilizatsiyaviy maqomiga ko‘ra erkin raqobatga asoslanishi bilan …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor munosabatlari va davlat"

mavzu : 14 barpo etilgan va rivojlantirilayotgan bozor iqtisodiyotining umum sivilizatsiyaviy mo`ljallari. reja 1. 0‘zbekistonda yaratilayotgan iqtisodiyotning sivilizatsiyaviy maqomi 2. bozor munosabatlari va davlat o‘zbekiston davlat mustaqilligini qo‘lga kiritganda sovet davlati iqtisodiyoti chuqur inqirozni boshidan kechirayotgandi. buning asosida ma’muriy- buyruqbozlik yo‘li bilan iqtisodiyotni boshqarish yotardiki, bu mehnat unumdorligini oshirishga ko‘mak bermasdi. bundan tashqari total ravishda yuqoridan pastgacha rejalashtirish tufayli sanoat va qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishida tashabbus va mustaqillik amalda yo‘qqa chiqarilgan edi. shuningdek, iqtisodiy rivojlanishning tabiiy resurslar va past malakali mehnatga asoslangan ekstensiv yo‘lidan samarali texnika, chiqitsiz texnolo...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.1 KB). To download "bozor munosabatlari va davlat", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor munosabatlari va davlat DOCX 6 pages Free download Telegram